تاياۋ شىعىستاعى 9 مۇسىلمان مەملەكەتى  كاتارمەن ديپلوماتيالىق بايلانىسىن ءۇزدى. ال، تۇركيا وسى ەلدەن 5000 اسكەرلىك بازا جاساقتادى. يران پارلامەنتىنە شابۋىل جاسالدى. تاياۋ شىعىستا سوڭعى ءۇش كۇننىڭ ىشىندەگى بولعان ساياسي جاعداي تۋرالى تۇركيانىڭ Yeni şafak گازەتى جاريالاعان ماقالانى قامشى ءتىلشىسى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى

تاياۋ شىعىستا وقيعالار بىرىنەن كەيىن  ءبىرى ادام سەنگىسىز جىلدامدىقپەن ورىن الۋدا. ءبىر ءتۇن ىشىندە بارلىعى وزگەرىپ كەتەتىندەي جاعداي ورناپ تۇر. دوستىق پەن جاۋلاستىقتى ۇستانعان ەلدەر دە شەشىمدەرىنەن پوزيسيالارىنان تەز وزگەرىپ تەز اينىپ جاتادى. تەك قۇلدىق قانا قالادى. ەلدەر بىر-بىرىنە قارسى ۇيىمدار مەن وداقتار قۇرىپ تىستەسىپ جاتىر. يسلام مەن مۇسىلماندارعا قارسى سوعىستى سىزگە «يسلام جولىندا مۇسىلماندار ءۇشىن سوعىس» دەپ تۇسىندىرەتىن بولسا، قالاي تۇسىنەر ەدىڭىز؟

مۇناي مەن گازدى الىپ بىرەۋلەرگە بيلىك پەن بەلگىلى-بىر رەجيمدى ساياسي قولداۋدى سىيعا تارتادى. رەجيم جىل سايىن ساياسي قولداۋعا  ميلليارد قاراجات جۇمسايدى. تاياۋ شىعىس مۇنايى، گازى، نامىسى- بارلىعى الەمدىك كۇشتەردىڭ اياعىنىڭ استىندا.

وككۋپاسيالاندىرۋ مەن جاۋىز ساياسات جالعاسۋدا

نەگىزىنەن العاندا اقش پەن بريتانيا وسى جەردىڭ قوجايىندارى. تەك بۇلار عانا وسى ەلدىڭ حالقىنىڭ تاعدىرىن انىقتاپ شەشىپ وتىرادى. ديكتاتورلار، ليدەرلەر، مونارحتاردىڭ بارلىعى وسى ەلدەرمەن قويىلعان جانە سولارعا جۇمىس ىستەيدى. ەگەر ءبىر مەملەكەتتىڭ حالقى مەن ينتەلليگەنسياسى ولارعا قارسىلىق كورسەتەتىندەي قادام جاساسا بىردەن ازاماتتىق سوعىستىڭ وتى تۇتانىپ، ولاردى بىردەن وككۋپاسيالايدى، قۇرتىپ جىبەرەدى. مەملەكەتتەردى بىر-بىرىمەن شاعىستىرىپ، حاوس، زوبالاڭ ورناتادى. مۇسىلمان قوعامىندا پروبلەما تاۋسىلمايتىنداي، ولار ءاردايىم كومەككە مۇقتاج، ءزارۋ بولۋ ءۇشىن جاسالادى، بۇل ىس-ارەكەتتەر.

جالعىز تاياۋ شىعىسقا قاتىستى باعىندىرۋ  جوسپارى عانا مۇلتىكسىز، وزگەرىسسىز.

كاتار كريزيسى – يران-ساۋديت سوعىسىنىڭ العاشقى حابارشىسى.  وسىنىڭ ءبارى «ۇلكەن تاياۋ شىعىس» جوسپارىنىڭ ءبىر بولىگى. بۇل جوسپارعا بارلىق مۇسىلمان ەلدەرى تۇركيا، يران، پاكىستان ءتىپتى يندونەزياعا دەيىن كىرەدى.  ول مەملەكەت امەريكامەن دوستىق قارىم-قاتىناستا ما جوق پا، ول ماڭىزدى ەمەس. كەز-كەلگەن ەل ءۇشىن ارنايى جوسپار بار. اقش-تىڭ وداقتاستارى دا، مۇسىلمان الەمىنىڭ جاۋلارى دا شابۋىلعا ۇشىرايدى. باتىستىڭ جوسپارىنا ساي، بارلىق مۇسىلمان ەلدەرى الەمنىڭ ساياسي كارتاسىنان جويىلۋى ءتيىس. ولاردىڭ ورنىنا بىر-بىرىمەن ۇنەمى قاقتىعىساتىن  شاعىن قالا-مەملەكەتتەر پايدا بولۋى كەرەك. ولاردى وسىلاي باسقارۋ وڭاي بولماق.

كاتار كريزيسى از ۋاقىتتىڭ ىشىندە سيرياداعى سوعىستى دا شاڭ قاپتىرىپ كەتتى.  ءدال ءقازىر بارلىق نازار تاياۋ شىعىسقا اۋدى. بۇل اقش-تىڭ جاڭا پرەزيدەنتى ترامپتىڭ ورىنداۋىنداعى ارانداتۋ ارەكەتى.

ترامپتىڭ ەر-ريادقا ءبىرىنشى ساپارى بارىسىندا اراب شەيحتارىنا شاعىن ءبىراق وتە باي كاتاردى بۇعاتتاۋ تاپسىرىلدى. ءبىر تاۋلىكتە اراب مونارحتارى كاتاردان باس تارتىپ ونى «ساتقىن» دەپ جاريالاپ، بارلىق قارىم-قاتىناستى ءۇزدى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتپەي يران تەرروريستىك شابۋىل استىندا قالدى. يران پارلامەنتى مەن حومەيني كەسەنەسىنە شابۋىل جاسالدى.

بۇل مۇسىلمان ەلدەرى اراسىندا قاقتىعىستى ءورشىتۋ وپەراسياسى بولدى. وسى تەرراكت ارقىلى يران مەن ساۋدا ارابياسىن وزگە اراب ەلدەرىمەن بەتپە-بەت كەلتىرىپ شيەلەنىستى جاعدايدىڭ ورناتۋىنا سەبەپشى بولىپ وتىر.  دايش مەملەكەتى  (يگ) يرانعا العاش رەت شابۋىل جاساپ وتىر. ەشقاشان يرانعا، يزرايلگە شابۋىل جاساماعان دايش اياق-استى تەگەراندى قانعا بويادى. مۇندا ءبىر گاپ بارى ايدان انىق.

ءالى تالاي تەرروريستىك ۇيىمدار قۇرىلادى. اقش ءتۇرلى ۇيىمدار سونىڭ ىشىندە كۇرتتەر پارتياسى مەن گۇلەن توبى ارقىلى تۇركيانىڭ دامۋى مەن وسۋىنە توسقاۋىل قويماقشى. يران مەن اراب مەملەكەتتەرىن قاعىستىرۋ ءۇشىن ءالى تالاي تەرروريستىك ۇيىمداردى ەفيرگە شىعارادى. اقش يرانعا قارسى قادام جاسادى، يرانعا وق جاۋدىردى. ساۋدا ارابياسىنا يراندى قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتتى. كاتار اقش-تىڭ انتييراندىق كواليسياسىنا قوسىلعان جوق، سوندىقتان اقش ونى قۇرباندىق ەتپەك.

بۇدان دا زور، ۇلكەن تەرراكتتار بولادى دەپ كۇتىلۋدە. ءتىپتى ساۋديتتار كاتارعا ءوز اكەرىن كىرگىزۋى مۇمكىن. مىنە، سول كەزدە ۇلكەن سوعىس بولماق. ال بولعان وقيعالار جەلىسىنە قاراساق، ساۋدا ارابياسى اقش-تىڭ قارماعىنا قالاي ءتۇسىپ قالعانىن بىلمەي قالعان سەكىلدى.

مەككەدەگى سوعىسقا دايىندىق جۇرۋدە

«مۇسىلماندار بىر-بىرىمەن سوعىسادى». «سوعىس وشاعى يسلامنىڭ جۇرەگىندە ورنايتىن بولادى»، «ەكى جىلدان كەيىن سوعىس پارسى شىعاناعىنا جەتەدى» دەگەن بولجامدار ەندى جۇزەگە اسۋدا.

مەككەگە تانكتار كەلمەي تۇرىپ..

تاياۋ شىعىستا ۇلكەن سوعىس ورنايتىندىعى ءاۋ باستان بەلگىلى بولعان. ءار جاسالعان قادام سوعىستى مەككەگە جاقىنداتۋدا.  تانكتار مەككەگە جاقىنداماي تۇرىپ ارەكەت ەتۋگە بولادى. مەككەگە تۇسەتىن راكەتالار يراننىڭ نەمەسە اقش-تىڭ راكەتالارى بولماق. يران مەن ساۋديتتەر اراسىندا سوعىستى ءورشىتىپ جاتقاندار كاتاردى ۇلكەن جارىلىستىڭ بولۋىن يتەرمەلەيتىن جارعىش قۇرال رەتىندە قولدانىپ وتىر.  وكىنىشتىسى جانە ەڭ سوراقىسى، جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ وزدەرىن مەملەكەتتى  قۇرتۋشىلار ەتىپ تاڭداعان. 

اۋدارعان: نازەركە مۇسا