2017 جىلعى 16 ماۋسىمدا استانا قالاسىندا ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكبايەۆتىڭ حالىققا ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋى ءوتتى دەپ جازادى Qamshy.kz ءتىلشىسى.

ءوزىنىڭ بايانداماسىندا ن.ەرمەكبايەۆ ۆەدومستۆونىڭ 2016 جىلى اتقارعان جۇمىستىڭ نەگىزگى ناتيجەلەرى تۋرالى، سونىمەن قاتار بولاشاقتا مينيسترلىكتىڭ الدىنا قويىلعان باستى مىندەتتەر تۋرالى تولىق ايتىپ بەردى.

«مينيسترلىكتىڭ قۇرىلعانىنان باستاپ باستاپ ءبىزدىڭ بارلىق كۇشىمىز ادامداردىڭ ءومىرىن جايلى جانە ءقاۋىپسىز، ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەركىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالادى. ءبىز جاۋاپ بەرەتىن سالالاردا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن تۇسىنىكتى جانە ايقىن بولۋىنا تىرىسۋدامىز.

وسى جۇمىستاعى باستى ماقسات – ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ، مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام كۇشتەرىن بىرىكتىرۋ، زايىرلى جانە دەموكراتيالىق پرينسيپتەردى نىعايتۋ»، - دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.

قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە 18 كونفەسسيا جۇمىس ىستەيدى. ولار 3 658 ءدىني بىرلەستىككە بىرىككەن. قازاقستاندىقتاردىڭ 15% ءدىندار ادامدار، ياعني ءدىني راسىمدەردى تۇراقتى ورىندايتىندار. ازاماتتاردىڭ 75% قۇدايعا سەنەدى، ءبىراق تۇراقتى تۇردە ءدىني جورالاردى ورىندامايدى جانە ءدىني بىرلەستىكتەر قىزمەتىنە تارتىلماعان. ازاماتتاردىڭ شامامەن 10%-ى وزدەرىن  اتەيست نەمەسە اگنوستيك دەپ سانايدى.

مينيسترلىكتىڭ ءدىن سالاسىنداعى باستى باسىمدىعى -  كەز كەلگەن راديكالدى ءدىني اعىمدارعا مۇلدەم توزبەۋشىلىكتى قالىپتاستىرۋ، مەملەكەتتىڭ زايىرلىلىق پرينسيپتەرىن نىعايتۋ.

«زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرى ازاماتتاردىڭ كوبى زايىرلىلىق قۇندىلىقتارىن جوعالتىپ الۋعا بولمايتىن يگىلىك دەپ ەسەپتەيتىنىن كورسەتتى.  بۇل رەتتە – زايىرلى مەملەكەت –اتەيست مەملەكەت ەمەس ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى»، - دەدى مينيستر.

قازىرگى ۋاقىتتا مينيسترلىكتىڭ ۇيلەستىرۋىمەن ەكسترەميزم مەن تەرروريزمنىڭ پروفيلاكتيكاسى بويىنشا جۇيەلى جۇمىس جولعا قويىلدى. ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى ۇيلەستىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا ءوز جۇمىسىن باستادى.

ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ ءبىرقاتار ماڭىزدى ناتيجەسى رەتىندە عيبادات ورىندارىنىڭ ماڭايىندا قاۋىپسىزدىكتىڭ كۇشەيتىلگەنىن اتاپ وتۋگە بولادى. بۇل جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە مەشىتتەردە ءتارتىپ بۇزۋ ۇلەسى بىردەن تومەندەدى. سونىمەن قاتار، ءدىني ماتەريالداردى تاراتۋ ارنالارىنا تۇراقتى مونيتورينگ جاساۋ جولعا قويىلدى. 2016 جىلى تەك ءبىزدىڭ مينيسترلىك 10750  سايتتى زەردەلەدى. ونىڭ ىشىندە 1500 جۋىق سايتتاردان زاڭسىز كونتەنت تابىلىپ، ولار زاڭ تارتىبىمەن جابىلدى. 2017 جىلى مونيتورينگ وبەكتيۆىنە 6 مىڭنان استام سايت ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە 900ء-ى زاڭسىز كونتەنت تاراتقان.

بۇعان قوسا الەۋمەتتىك جەلىلەرگە، كىتاپ، باسپا ونىمدەرىنە ساراپتاما جۇرگىزىلەدى.2017 جىلى 1،5 مىڭنان استام وبەكتى ساراپتامادان ءوتتى. ونىڭ ىشىندە 54 ماتەريال قۇقىققا قايشى كونتەنتى بار دەپ تانىلدى. سونىمەن قاتار قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتىنىڭ بارلىق كىتاپحانا قورىنا ساراپتاما جۇرگىزىلدى. ونىڭ بارىسىندا 2017 جىلى 13 كىتاپ دەسترۋكتيۆتى مازمۇندا دەپ تابىلدى.

تاۋەكەل توپتارىن وڭالتۋ جۇيەسى جولعا قويىلدى. نەگىزگى ارىپتەستەرىمىزدىڭ ءبىرى «اقنيەت» وڭالتۋ ورتالىعى. ول باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا راديكالدى دىنگە سەنۋشىلەرمەن جۇمىس ىستەيدى. 2016 جىل ىشىندە «اقنيەت مۇشەلەرى» 90 تۇزەتۋ مەكەمەسىندە جۇمىس ىستەدى. اعىمداعى جىلى ولار 15 مەكەمەنى قامتىدى.

وڭىرلەردەگى دەسترۋكتيۆتى سەكتالاردان زارداپ شەككەندەرگە كومەكتەسۋگە مۇمكىندىك بەرۋ بويىنشا جۇمىس اتقارىلىپ كەلەدى. ول ءۇشىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار بىرلەسىپ كەڭەس بەرۋ ورتالىقتار جەلىسى قۇرىلدى. بۇل جوبا بويىنشا 24 ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مينيسترلىكتىڭ سەرىكتەسى بولدى.ءمينيستردىڭ ايتۋى بويىنشا، ەرەكشە نازاردى قاجەت ەتەتىن وڭىرلەردە تەك كەڭەس بەرۋ ورتالىقتارى ەمەس، سونداي-اق تولىق قىزمەت كورسەتەتىن پسيحولوگيالىق وڭالتۋ قىزمەتتەرى بار.

ۇلكەن كومەكتى «قاۋىرت جەلى -114» كورسەتىپ كەلەدى. بۇل جوبا ازاماتتارعا تەك كونسۋلتاسيا بەرىپ قانا قويماي، قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى سيگنالدارعا جەدەل دەن قويۋعا مۇمكىندىك بەردى.

قازىرگى تاڭدا مينيسترلىك زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ توپتاماسىن ازىرلەدى. توپتاما نەگىزىن «ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى» قۇرايدى. ول مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا فورماتىن ۇسىنادى.

توپتامانىڭ ەكىنشى بولىگى - «ق ر كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ءدىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار جونىندەگى» زاڭ جوباسى. ءقازىر ول ازىرلەنۋ ۇستىندە.

جوبا كەلەسى نورمالاردى ۇسىنادى: شەتەلدە ءدىني ءبىلىم الۋدى رەتتەۋ؛ قوعامدىق ورىنداردا ادامنىڭ ءتۇرىن تانۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن كيىمدەرگە زاڭمەن تىيىم سالۋ؛ ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ قارجىلىق اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ؛ ءدىني كوزقاراسقا قاراماستان بارلىق ساناتتاعى ادامداردىڭ، دەسترۋكتيۆتى «(تەرىس) يدەولوگيالىق، سونىڭ ىشىندە ءدىني اعىمداردىڭ سىرتقى كورىنىستەرىنە تىيىم سالۋ قۇقىعىن قورعاۋ؛ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ءدىني قىزمەتكە قاتىسۋىن رەتتەۋ؛ كامەلەت جاسقا تولماعانداردى ءدىني قىزمەتكە زاڭسىز تارتۋعا جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ.

بۇدان باسقا وسى زاڭ جوباسىندا «قۇدايعا قۇلشىلىق ەتۋ»، «ءدىني ادەبيەت»، «ءدىني راديكاليزم»، «دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىم» جانە تاعى باسقالار سياقتى ءبىرقاتار تۇسىنىكتەردىڭ انىقتاماسى ناقتىلانادى.

«وسى جۇمىستاعى نەگىزگى ماقسات – ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنىڭ قاۋىپسىزدىگى. راديكالدى ءدىني باعىتتاردىڭ ءقاۋىپتى ءمانىن، ءداستۇرلى ءدىني نەگىزدەر مەن ولاردىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتاردى تاۋىپ، ادامداردىڭ تۇسىنگەنى بىزگە ماڭىزدى».، - دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر.

مينيسترلىك جۇمىسىنىڭ تاعى دا ءبىر جاۋاپتى باعىتى – دىنگە قىزىعۋشىلىعى بار ازاماتتاردىڭ ءدىني اقپاراتتاندىرىلۋىن جانە ولاردىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ. ەلىمىز بويىنشا 306 ارنايى تەولوگيالىق جانە اقپاراتتىق توپتار جۇمىس جاسايدى. ولاردىڭ قۇرامىندا – 3500-نان استام ادام ءدىنتانۋشىلار، تەولوگتار، ۇەۇ، ءدىني بىرلەستىكتەردىڭ بەلسەندىلەرى مەن ساراپشىلارى قاتارىنان. مينيسترلىك وتكەن جىلى وسى توپتارعا 50 ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىق پەن باسشىلىق ازىرلەدى. 3000 دارىسكەرگە ارنايى وقۋ باعدارلاماسى بويىنشا  ارنايى كۋرستار جۇرگىزىلدى.

ۆەدومستۆو باسشىسى مينيسترلىكتىڭ دايىن ۇلگىلەر مەن قالىپتاردان باس تارتىپ، اقپاراتتىق جۇمىس سانىن ەمەس، ساپاسىن ارتتىرۋعا اكسەنت جاسايتىنىنا نازار اۋداردى.

مينيستر ازاماتتىق قوعاممەن ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىنە توقتالا كەلە، بۇل ماسەلە بويىنشا ءبىرىنشى كەزەكتە ۇزدىكسىز اشىق ديالوگ ورناتۋ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتتى.

مينيسترلىك وتكەن جىلدىڭ اياعىندا، ءبىر الاڭدا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن 300-دەن اسا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارى جينالعان VII ازاماتتىق فورۋمىن وتكىزدى. ۇەۇ-مەن بىرگە VII ازاماتتىق فورۋمىنىڭ ۇسىنىستار جوسپارى ازىرلەندى.

بيىل العاش رەت شىلدە-قىركۇيەك ارالىعىندا وتەتىن ۇەۇ ارنالعان سىياقى كونكۋرسى وتەدى.

مينيسترلىك ۇەۇ-مەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ اياسىندا قوعامنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن انىقتاۋ بويىنشا ۇنەمى مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرادى. ءبىرىنشى توقسانىندا مينيسترلىك ءارتۇرلى سالاداعى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بىرگە 130 الەۋمەتتىك وزەكتى ماسەلەلەردى انىقتادى.

ن.ەرمەكبايەۆ ۇەۇ وسى فورماتتاعى جۇمىستى كەڭەيتۋ تۋرالى ۇسىنىس بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك ورگاندار ءبىرىنشى باسشىلارىنىڭ ۇەۇ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ كەستەسىن ۇكىمەت بەكىتتى. وسىلايشا، ۇسىنىستار، ماسەلەلەردى جانە يدەيالاردى تىكەلەي وڭىرلەر مەن مينيسترلىكتەر باسشىلارىنا جەتكىزۋدىڭ تاعى ءبىر جولى پايدا بولدى.

مينيسترلىك ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن بىرىگىپ، ازاماتتىق قوعام سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋىن جالعاساتىرىپ كەلەدى. 2016 جىلى مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس تيىمدىلىگىن جانە باعالاۋىن قالىپتاستىرۋدا ازاماتتاردىڭ مىندەتتى تۇردە قاتىسۋىن ۇسىناتىن «كوممەرسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەندى.

ۇەۇ-مەن جۇمىستان بولەك مينيسترلىككە ەرىكتىلىك جانە قوعامدىق كەڭەستەردىڭ سالاسىنداعى فۋنكسياسى بەكىتىلگەن.

مينيسترلىك پارلامەنت دەپۋتاتتارىمەن بىرلەسە 2016 جانە 2017 جىلدارى «ۆولونتەرلىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ جوباسىن اياقتادى. ونىڭ نەگىزىندە «ەسەپكە الۋ جانە مونيتورينگ جۇرگىزۋ ءتىزىمىنىڭ» تيپتىك ەرەجەلەرى دايىندالدى.

قازىرگى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى وڭىردە جۇمىس ىستەپ تۇرعان ەرىكتىلەر ۇيىمدارىنىڭ بىلىكتىلىگى مەن ولاردى تارتۋ مۇمكىندىگى جايلى اقپاراتتى تەز ارادا الاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قازاقستانىڭ ەرىكتى ۇيىمدارى مەن توپتارىنىڭ كارتاسى ازىرلەنۋدە.

سونىمەن قاتار، قوعامدىق كەڭەستەردىڭ قۇقىقتىق بازاسى جەتىلدىرىلۋدە. جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا كەڭەستەردى جەتىلدىرۋ بويىنشا بارلىق باستامالارى مەن جاڭالىقتارى بەرىلەتىن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ءبىرىنشى ءماجىلىسى وتەدى.

مينيسترلىك ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن گرانتتار جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندە جوبالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدا. 2017 جىلى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ 3 ەسەگە ارتىپ، 650 ملن. تەڭگەنى قۇرادى.

جىلدىڭ باسىندا ەكسپەرتتىك كوميسسيا 42 گرانتتى بەردى. بارلىعى 183 ۇيىمنان 320 وتىنىشتەر قاراستىرىلدى.

«ءبىز 2016 جىلى جوبالاردىڭ تەك قانا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە بولۋى جايلى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ سىنىن ەسكەردىك. بيىل گرانتتاردىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى وڭىرلەردەگى جۇمىستى جانە جەرگىلىكتى قاۋىمداستىقتىڭ دامۋىن ەسكەرەدى. كەيىن بۇل تەندەنسيا ارى قاراي دامي بەرەتىن بولادى»، - دەدى سپيكەر.

وسى جىلى «اسار» ءۇش جاقتى ىنتىماقتاستىق فورۋمنىڭ ءوتۋى العاش رەت جوسپارلانۋدا. فورۋم ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋمەتتىك يدەياسىن ۇسىنۋدىڭ، الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ جانە بيزنەسپەن ىنتىماقتاسۋدىڭ الاڭى بولماق.

مينيسترلىك ۇەۇ دەرەكقور بازاسىن تولتىرۋ بويىنشا جۇمىستاردى جالعاستىرۋدا. قازىرگى تاڭدا دەرەكقوردا 3000 جۋىق قازاقستاندىق جانە شەتەل ۇيىمدارىنىڭ تاجىريبەسى كورسەتىلدى. وسى جىلدان باستاپ دەرەكقور بازاسىنا مالىمەتتەردى ونلاين تۇردە بەرۋگە بولادى. كۇزدە دەرەكقورداعى مالىمەتتەرگە بارشا حالىق قولجەتىملىككە يە بولادى.

«جاستارمەن جۇمىس ىستەۋدە ءبىز مەملەكەت پەن قوعامنىڭ دامۋ پروسەسىن بەلسەندى  بىرىكتىرۋدى كوزدەدىك»، - دەپ بايانداماسىن جالعاستىردى مينيستر.

وتكەن جىلى رەسپۋبليكالىق جاستار فورۋمى ءوتتى. شارانىڭ باستى ناتيجەسى جاستار جانە جاستار ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بويىنشا ۇكىمەتكە بەرىلگەن ۇسىنىستار بولدى.

بەلسەندى جاستاردى قولدايتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى جوبا «دارىن» مەملەكەتتىك سىيلىعى. ونىڭ كومەگىمەن جاستاردىڭ عىلىمي جانە شىعارماشىلىق ۇمتىلىستارى ىنتالاندىرىلادى. ونەر، سپورت، عىلىم، شىعارماشىلىق سالاسىندا ءتۇرلى نوميناسيالار بويىنشا 26 جاس  لاۋرەات اتاندى.

قاڭتار ايىندا وڭىرلەردەگى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتى مەن ءوزىن-وزى تانىتۋى ءۇشىن ينفراقۇرىلىمداردى كۇشەيتۋ ماسەلەسىن ۇكىمەتتە قاراۋ ۇسىنىلدى. ناتيجەسىندە پرەمەر-مينيستردىڭ تاپسىرماسىمەن وبلىستاردىڭ، استانا، الماتى قالالارىنىڭ  اكىمدىكتەرى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەدى.

گرانتتار بازاسىندا ولاردى ينستيتۋسيونالدى نىعايتۋ ماقساتىندا جاستاردىڭ ۇەۇ-مەن ىنتىماقتاستىق ءبىر جولعا قويىلدى.  

«استانا اكىمدىگىمەن بىرگە «استانا جاستار قالاسى» پيلوتتىق جوباسى ازىرلەندى. جوبا استانا جاستارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ بويىنشا ناقتى ينديكاتورلاردى ەسەپكە الادى»، - دەدى مينيستر.

كوپتەگەن تۇسكەن ۇسىنىستارمەن مينيسترلىك «تۇلەكتەر تاقتاسى» جوباسىنا باستاما جاسادى. ول جاستارعا ەڭبەك نارىعىنداعى قاجەتتىلىكتەر، جوعارى وقۋ ورىندارىنا، ارنايى مامانداندىرىلعان وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى جەدەل اقپارات بەرۋگە باعىتتالعان.

قورىتا ايتقاندا جۇرگىزىلگەن جۇمىستار مينيسترلىكتىڭ 2016 جىلعا ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپارىنىڭ جوسپارلاعان كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەردى.

الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر مىنانى كورسەتتى:

ءدىن سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتى حالىقتىڭ قولداۋ دەڭگەيى 87% قۇرادى؛

ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى مەن مەملەكەتتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىن جاقسى باعالاۋ 60% جەتتى؛

مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا ريزا بولعاندار 75% قۇرادى.