ەلباسىنىڭ «نۇرلى كوش» ساياساتىنىڭ اياسىندا تالاي قانداس اتاجۇرتىنا ات باسىن تىرەپ، وتباسىن كوشىرىپ اكەلدى. سونىڭ ءبىرى وسكەمەن قالاسىنىڭ  كىرە بەرىسىنە ورنالاسقان- «شىعىس» اۋىلى. ىرگەتاسى 2010 جىلدان باستاپ قالانعان. وسى اۋىلداعى قانداستاردىڭ ارقاسىندا وسكەمەن قالاسىنداعى قازاقتار سانىنىڭ ۇلەسى 53% -عا ءوستى.  قۇنى بەس ميلليون تۇراتىن ۇيلەردىڭ باعاسىن حالىق ۇزاق جىلعا ءبولىپ تولەۋ ءۇشىن ۇكىمەتپەن كەلىسىم-شارتقا وتىرعان بولاتىن. جاۋاپسىز مەردىگەرلەر  گيپسوكورتونمەن سالىپ كەتكەن قاعاز ۇيلەر، قىستىڭ ايازىنا شىداس بەرمەيتىندىگىن العاشقى جىلى-اق كورسەتكەن. ءۇيى پانا بولماعان جۇرت پەش سالايىن دەسە، قاعاز ءۇي جانىپ كەتەدى. اقىرى   تەپلوپون  دەيتىن توقپەن جىلىيتىن قۇرىلعى ورناتقان. بۇل پالەنىڭ توقتى كوپ جەيتىنى سونشالىقتى، ءاربىر وتباسى ايىنا ەڭ از دەگەندە توق اقىسىنا 20-30 مىڭ تەڭگە تولەيدى. توق اقى شەكتەن تىس كوبەيىپ كەتىپ،  2013جىلى اۋىل تۇرعىندارى نارازىلىق بىلدىرگەن بولاتىن. بۇل جايىندا ەلدىڭ اقپارات قۇرالدارى كەزىندە جارىسا جازعان.

«ءۇش كۇننەن سوڭ كورگە دە ۇيرەنەسىڭ» دەپ، جالاقىسىنىڭ جارتىسىن «شىعىسەنەرگوترەيد» ج ش س –كە تولەپ تۇرۋعا دا ادەتتەنگەن. ونى قويشى، وسى تەپلوپوننىڭ كەسىرىنەن 2012 جىلى ءبىر ءۇي، 2013 جىلى ءبىر ءۇي ورتەنگەن بولاتىن. 2013 جىلى ورتەنگەن ءۇيدىڭ ءۇش جاسار بالاسى ىشكە قامالىپ قالىپ،  شالا كۇيىك بولىپ ازەر قۇتقارىلعان ەدى. ەڭ قايعىلىسى جىلىنا  ءبىر ءۇيدىڭ ورتەنۋى سالتقا اينالىپ بارا جاتىر. بيىل  جەلتوقاساننىڭ ءتورتى كۇنى تاعى دا ءبىر ءۇيدىڭ شاڭىراعى كۇل بولىپ ورتاسىنا ءتۇستى. ءتۇن ىشىندە شىققان ءورتتى تاڭعى ساعات تورتتەردە كورشىسى بايقاماسا، بۇكىل ءبىر جانۇيا ۇيقتاپ جاتقان كۇيى ماڭگى ۇيقىعا كەتەر ەدى. ءورتتىڭ  شەكتەن تىس قىزعان تەپلوپوننىڭ سالدارىنان، قاعاز ۇيگە شىرماۋىقتاي قاپتاعان قالىڭ توقتاردىڭ كەسەلىنەن بولۋى ءبىزدى قاتتى الاڭداتادى. ءار جولى ادام امان بولسا بولدى دەپ، شۇكىرلىك ەتىپ قويامىز.  ءورت اپاتىن  قالاي توقتاتامىز؟ الدىمىزدا قاتتى قىس، قاعاز ۇيلەر تەپلوپوننىڭ ىستىعىنا شىداماي لاۋلايتىن كەزەڭ. ادام شىعىنى شىقسا نە بولادى؟  ارنايى مامانداردىڭ ايتۋىنشا، ەگەر ۇلكەن ءورت شىقسا بۇكىل ءبىر اۋىل بەس مينۋتا جوق بولىپ كەتۋى مۇمكىن. وسى قاعاز ۇيلەردىڭ ساپالىق تەكسەرۋدەن قالاي سۇرىنبەي وتكەنىندە دە تاڭعالماسقا شارا جوق. مەملەكەت بولگەن  قارجىنى قالاي قالتاعا تۇسىرسەك بولادى دەپ ويلاپ، اقىرى كىرپىش ورنىنا قاعاز قالاعان الاياق مەردىگەر  كومپانيالار دا، «ساپالى» دەپ قولىن قويعان قاتىستى ورگاندار دا كىنالى. اكىم-قارالاردىڭ ساۋساعىنىڭ ۇشىمەن سۇيكەي سالعان ءبىر جاپىراق قاعازىنىڭ ازابىن شەگىپ حالىق كەلە جاتىر باياعى.

شىعىس اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ۇكىمەتكە قايتادان تاستان ءۇي سالىپ بەر دەمەيدى. تەك قاعاز ۇيلەردى الدىن-الا اتتارىنا اۋدارىپ بەرسە، وزدەرى-اق بۇزىپ، ورىنىنا  كىرپىشتەن قالاپ الاتىن ەدى. ءقازىر «شىعىس» اۋىلىندا كىرپىش وندىرەتىن ونعا تارتا كاسىپكەر بار. بۇل جاعىنان قينالماسى انىق. قالاي دەسەكتە ساپاسىز ءۇيدىڭ زاردابىن قاراپايىم جۇرت تارتىپ كەلە جاتىر. «شىعىس» اۋىلى بيزنەس كوزى سەكىلدى. ۇكىمەت ءۇي سالىپ بەردىك دەپ ايىنا اقشاسىن الىپ وتىرادى، ولار بولگەن اقشانى جولتورىعىشتار قاعىپ الىپ، تيىننىڭ سىلدىرىن عانا ەستىرتەدى، قاعاز ءۇي سۋىقتا قالتىراپ، جىلىۋ ساقتاماعانى ءۇشىن توق قوسادى، قورتىندىسىندا: توق اقى شارىقتايدى نەمەسە ءۇي ورتەنەدى.  وسىنىڭ ءبارى ەكى قولىنا ءبىر كۇرەك تاپپاي، وقىعاندار ورىس ءتىلىن بىلمەگەنى ءۇشىن جۇمىسقا تۇرا الماي جۇرگەن «شىعىس» اۋىلى ءۇشىن تىم اۋىر. «شىعىس» اۋىلى قالاي بولعاندا دا اتىنا زاتى ساي بولىپ تۇر، «شىعىس» بار، كىرىس جوق.