گەرولد بەلگەر ومىردەن وزدى

/uploads/thumbnail/20170708164903899_small.jpg

جازۋشى،  ادەبيەت زەرتتەۋشى، سىنشى، اۋدارماشى گەرولد بەلگەر ومىردەن وزدى 81 جاسىنا قاراعان شاعىندا ومىردەن وزدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، گەرولد بەلگەر 21ء-شى قاڭتاردا اۋىر جاعدايدا ەمحاناعا تۇسكەن بولاتىن.

قازاقستانداعى ۇلتى نەمىس، ءوزى ءۇش تىلدە قازاق، ورىس، نەمىس تىلدەرىندە ەركىن جازاتىن جازۋشى گەرولد بەلگەر قازاق شىعارمالارىن الەم تىلدەرىنە اۋدارىپ، تانىلۋىنا ۇلەس قوسقان تۇلعا.

گەرولد بەلگەر 1934 جىلى قازاندا رەسەيدىڭ ساراتوۆ وبلىسىندا، ۆولگا بويىنداعى نەمىس اسسر-ىندە ەتنيكالىق نەمىس وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1941 جىلى ءستاليننىڭ جارلىعىمەن بارلىق نەمىستەرمەن بىرگە سولتۇستىك قازاقستانداعى قازاق اۋىلىنا جەر اۋدارىلعان. قازاق تىلىندە مەكتەپتە ءبىلىم الىپ شىققان گەرولد بەلگەر الماتىداعى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ (قازىرگى اباي اتىنداعى ۋنيۆەرستيتەت) فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ءتامامداعان.

ءامىرحان مەڭدەكە، سىنشى:

«ول قازاقتى الدامايدى»

– قازاقستانداعى ادەبيەتشىلەردىڭ ىشىندە ءبىر ءارپىن قالدىرماي وقيتىن ادامدارىم بار. سونىڭ ءبىرى – گەرولد بەلگەر. ول كىسىنى ازامات، جازۋشى، اۋدارماشى، ءىرى عالىم رەتىندە قاتتى قۇرمەتتەيمىن. ءبىلىمى – ۇشان-تەڭىز. جانە ءبىلىمىن ءوز شىعارماشىلىعىندا كەرەمەت پايدالانا الادى. كورگەنى دە، تۇيگەنى دە مول. ءبىزدىڭ كلاسسيك جازۋشىمىز ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ كۇردەلى تۇلعا. ول تۋرالى تەك گەرولد بەلگەر عانا شىنايى جاۋاپ بەرە بىلەدى. «نۇرپەيىسوۆتىڭ جازۋشى رەتىندەگى باعى نەدە، سورى نەدە؟» دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن بەلگەر ماقالالارى مەن كۇندەلىكتەرىندە ادەمى جەتكىزگەن. گەرولد – قازاق ادەبيەتىنىڭ شىن جاناشىرى، جانكۇيەرى. ول – قۇبىلىس. وسىنداي قۇبىلىس وزگە ادەبيەتتە جوق. وزبەك ادەبيەتىندە وزگە ۇلت وكىلدەرى بار. ءبىراق ولار ءدال بەلگەردىڭ قازاق ادەبيەتىنە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ىستەي العان جوق. بەلگەردىڭ قازاققا، قازاق ادەبيەتىنە دەگەن ماحابباتى شەكسىز. ەكى-اق مىسال كەلتىرەيىن: «اباي جولىنىڭ» اۋدارماسى تۋرالى جازعان ماقالاسىنداي ماقالانى ءبىر قازاق جازا العان جوق. اۋەزوۆتى وسىنشا تەرەڭ بىلەتىن ادامدى ءبىرىنشى رەت كەزدەستىردىم. سوسىن جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اقتالعاندا جازعان ماقالاسى دا تەرەڭ زەرتتەۋ، سارالاۋ. ايماۋىتوۆتى تانۋ بەلگەردەن باستالادى. قازاقتى وتىرىك سۇيەتىندەر كوپ. ول قازاققا كۇلدىرتىپ تۇرىپ ەمەس، جىلاتىپ تۇرىپ ايتادى. گەرولد دەگەن ءسوزدىڭ ءوزى كونە گەرمان تىلىنەن اۋدارعاندا اقيقاتتىڭ جارشىسى دەگەن ماعىنا بەرەدى. قازىرگى ادەبي پروسەسc، جازۋشىلار، قوعام تۋرالى بارلىق ماسەلەنىڭ اقيقاتىنىڭ جارشىسىنا اينالعان جان. ول كىسىنىڭ شىعارماشىلىعىن دا، پىكىرلەرىن دە ايىزىڭ قانىپ وقيسىڭ. قازاقتىڭ جانىنا باتىرىپ-باتىرىپ ايتا الادى. گەراعاڭنان قازاق ءتىلى تۋرالى ۇلكەن سۇحبات الۋعا بولادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ول كىسىدەن شالا سۇحبات الىنىپ كەلدى. قازاققا جاناشىر ەكەنىن سوزىمەن عانا ەمەس، ىسىمەن دالەلدەگەن ادام. ول قازاقتى الدامايدى. قولىمدا بيلىك بولسا، جوعارىدا اتالعان ەكى ماقالاسى ءۇشىن مەملەكەتتىك سىيلىق بەرەر ەدىم.

قاتىستى ماقالالار