بىلتىرعى جىلى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ارنايى تاپسىرماسى بويىنشا، «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا» وراي ازىرلەنىپ جاتقان قازاق حاندىعى تۋرالى 10 سەريالى فيلم ءتۇسىرۋ جۇمىستارى قارجىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن تۇرالاپ تۇرعاندىعى تۋرالى قازاقستاندىق ب ا ق جارىسا جازۋدا. ءتىپتى، تاريحي ءفيلمنىڭ توڭىرەگىندەگى شۋ ءورشىپ، قازاق قوعامىندا تالقى-تالاس تۋعاندا، داۋعا ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك ءمۇحامادي ۇلىنىڭ ءوزى ارالاستى. ول قازاقستاندىق باق-قا بەرگەن سۇحباتىندا بىلتىر بۇل فيلمگە بولجامدىق جوسپار قۇرىلىپ، ون سەريا ءتۇسىرۋ ماقساتى قويىلعاندىعىن ايتقان.
«وسى ماقساتتا «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى 1 ملرد 120 ملن تەڭگەنىڭ جوسپارىن قۇرعان. ءفيلمدى بەلگىلى رەجيسسەر رۇستەم ابدىراشيەۆ ءتۇسىرىپ، وعان ارمان اسەنوۆ پروديۋسسەرلىك ەتەدى، ال فيلمگە سەنارييدى سماعۇل ەلۋبايەۆ مىرزا جازادى دەپ بەكىتىلگەن. وزدەرىنە ارتىلعان جۇكتى ەڭسەرۋگە وسى ازاماتتار باستاعان ءتۇسىرىلىم توبى بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتكەن بولاتىن. ءتۇسىرىلىم اياسى تار، ءبىر عانا پاۆيلوندا، ءبىر عانا عيماراتتىڭ ىشىندە ەمەس، شىنايى تاريحي وقيعالاردى تولىق قامتۋ ءۇشىن اشىق اسپان اياسىندا اۋقىمى كەڭ، ساپالى فيلم تۇسىرۋگە تىرىسقان. مىسالى، ءبىر ەپيزودتى كورسەتۋ ءۇشىن 500 جىلقى پايدالانىپ، تاريحي جەرلەرىمىز سانالاتىن سىعاناق، سارايشىق سىندى جەردەردى دە دالادا ءتۇسىرۋ جوسپارلانعان. بۇل ءوز كەزەگىندە ۇلكەن دەكوراسيانى قاجەت ەتەدى»، – دەيدى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى.
ءيا، مينيستر مىرزا ايتىپ وتىرعانداي، العاشقى جوبا بويىنشا، «قازاق حاندىعى قاشان قۇرىلدى؟»، «كەرەي مەن جانىبەكتەن كەيىن بولعان حاندار كىم؟» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەتىن تانىمدىق فيلم ءتۇسىرۋ مىندەتتەلگەنىمەن، ءتۇسىرۋ توبى بۇل فورماتتان اسىپ، اۋقىمدى كوركەم فيلم ءتۇسىرۋدى كوزدەسە كەرەك. ارينە، نيەت جاقسى. دەگەنمەن، وزگە دەسە وزەگىمىزدەن جۇلىپ بەرەتىن ءبىزدىڭ ۇكىمەت – بۇل فيلمگە كەلگەندە اۋىزدارىن قۇر شوپپەن ءسۇرتىپ وتىر.
مىسالى، وزگە وزگە ەمەس، مينيستر مىرزانىڭ ءوزى «جالپى سمەتاسى 5 ملن. دوللاردى قۇرايتىن فيلمگە ءيا، قارجى تاپشىلىعى تۋىنداپ وتىرعانى جالعان ەمەس. سوندىقتان شىعارماشىلىق ۇجىم قازاقستانداعى قالتالى ازاماتتاردان دەمەۋشىلىك كۇتىپ، كومەك سۇراپ وتىر جانە وسى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ،بۇل ماسەلەگە قوعامنىڭ نازارىن اۋدارتىپ، قاۋقارى جەتەتىن قالتالى ازاماتتاردى كومەككە شاقىرامىن»،-دەيدى.
ايتپاقشى، ارىستانبەك ءمۇحامادي ۇلى «فيلم توقتاپ قالدى» دەپ بايبالام سالۋدىڭ نەگىسسىزدىگىن ايتا كەلىپ، تىم قۇرىعاندا بيىل 5 سەرياسىن ءتۇسىرىپ قوياتىنىن ايتقان. سوندا، قازاق حاندىعى تۋرالى فيلم حاندىقتىڭ 550 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلىپ، ءوزى حاندىقتىڭ 552-553 جىلدىعىنا ءازىر بولادى دەگەن ءسوز بە بۇل؟
جوق، «قازاقفيلمدەگى» بار دەكوراسيانى پايدالانىپ، ون سەريانى دا ءتۇسىرىپ تاستاۋعا دايىن. ءبىراق بۇل جەردە كوزدەپ وتىرعان ماقسات الدەقايدا جوعارى. جانە سول ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ىشكى رەزەرۆتەردەن قارجى قاراستىرىپ، دەمەۋشى ىزدەۋ جۇمىسىنا ءمينيستردىڭ ءوزى دە ارالاسىپ كەتكەن ەكەن. ول ءۇشىن 1 ملرد. 125 ملن. تەڭگە قاراجات قاجەت ەكەن. بۇل ءاۋ باستا بەلگىلەنگەن سومادان ەكى ەسەگە اسىپ تۇسكەن. ماسەلە وسىندا.«بىلاي الىپ قاراسا، «ماسقارا!» دەيتىندەي ۇلكەن قارجى دا ەمەس. ءقازىر ماسەلە جوبانىڭ جانرىنا قاتىستى تۋىنداپ وتىر: جاي تەلەسەريال ءتۇسىرۋ نەمەسە اۋقىمدى بىرنەشە ءبولىمدى كوركەم فيلم ءتۇسىرۋ. جوباعا بارشا قازاقستان قوعامى اتسالىسسا دەيمىز. بۇل جوبا حالىقتىق جوباعا اينالۋى ءتيىس. مەن ءوز باسىم تۇسىرىلىمگە دايىندىق جۇمىستارىنا قاتىستىم. بۇيىرتسا، ءتۇسىرىلىم قىركۇيەك ايىندا باستالادى دەپ وتىرمىز. شىعارماشىلىق توپ 15 جەلتوقسانعا دەيىن جوعارى ساپالى كوركەم فيلم جانرىندا 5 سەريا نەمەسە تەليەۆيزيالىق نۇسقاداعى 10 سەرياسىن تولىق اياقتاۋعا دايىن. بۇل ەندى قوسىمشا تابىلعان قارجى كولەمىنە بايلانىستى بولادى»، – دەدى مۇحامەدي ۇلى.
سونىمەن نە بولىپ كەتتى؟ قازاق حاندىعى تۋرالى ءفيلمنىڭ تۇرالاپ قالعانىنا نە سەبەپ؟ قارجى جەتپەي مە، الدە جانرى بەلگىسىز بە؟ 5 سەريا ما، الدە 10 سەريا ما؟ ءبىر انىعى، بۇل ىسكە بەل شەشە كىرىسكەن مىرزالاردىڭ وزدەرى دە تۇسىنبەي جاتسا كەرەك.
ەستەرىڭىزدە بولسا، 2014 جىلى قازاقستان رەسەيدە تۇسىرىلگەن 28 پانفيلوۆشىلار تۋرالى فيلمگە ارنايى 1 ملن. دوللار قاراجات بولگەندىگى تۋرالى رەسەيلىك ب ا ق جازعان بولاتىن. ءتىپتى، بۇل تۋرالى رف-نىڭ مادەنيەت ءمينيسترى ۆلاديمير مەدينسكيي مىرزانىڭ ءوزى حابارلاعان. ءيا، دۇنيەجۇزىن قامتىعان سۇراپىل سوعىس جىلدارىنداعى 28 پانفيلوۆشىلار ەرلىگى تۋرالى كوركەم فيلم تاريحي تۇرعىدان ماڭىزدى ەكەنى راس. الايدا حاندىقتىڭ قۇرىلۋ تاريحى تۋرالى فيلمگە كەلگەندە حالىقتان جىلۋ جيناۋ ناۋقانىن ۇيىمداستىرۋ ەرسى ءھام كۇلكىلى ەكەنى ءسوزسىز.
ءتىپتى، 2013 جىلى تانىمال قازاقستاندىق ۆەلوشاباندوز الەكساندر ۆينوكۋروۆ تۋرالى دەرەكتى فيلم تۇسىرۋگە گوللانديالىق كومپانيا 3 ملن. دوللار ءبولىپ، ق ر مادەنيەت ءمينيسترى دە (ول كەزدە م.قۇل-مۇحامەد) دەرەكتى فيلمگە قارجى بولىنەتىندىگىن ايتقانى ەسىڭىزدە بولار.
ال، «كوشپەندىلەر» شە؟ مەملەكەتتىك قازىنادان 30 ملن. دوللار قارجى ءبولىنىپ، اقش-تان رەجيسسەر الدىرعاندا كورگەنىمىز اناۋ. ويبايلاعاندا گولليۆۋد 60 ملن. دوللاردان از بيۋدجەتتى قامتيتىن فيلمدەرگە نازار اۋدارمايدى ەكەن دەدى. اقىرى گولليۆۋدى دا، باسقاسى دا جوق بولدى.
ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىراتىن وسىنداي فيلمدەرگە (قازاق حاندىعى تۋرالى 10 سەريا) مەملەكەت جاردەم بەرۋگە ءتيىستى ەدى عوي. ال ولار حالىقتان جىلۋ جيناۋعا كىرىسىپ كەتىپتى.
نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى
