شىمكەنت قالاسى تاعى ءبىر ساۋلەتتى كەشەنمەن تولىقتى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن 6،5 جىل باسقارعان اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ باستاماسىمەن بوي كوتەرگەن اۋماعى 76 گەكتاردى الىپ جاتقان «قازىنا» ەتنو-تاريحي كەشەن پايدالانۋعا بەرىلدى.
سالتاناتتى جيىنعا «نۇر وتان» پارتياسى ءتورا­عاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى ا.مىرزاحمەتوۆ، ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ش.مىرزاحمەتوۆ جانە قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى، باس ءمۇفتي، قاجى ە.ماەمەروۆ،وبلىس اكىمى بەيبىت اتامقۇلوۆ قاتىستى. 
مەرەكەلىك جيىننىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىدى. 
«قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى مەرەيتويى ايا­سىن­دا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر­عان «قازىنا» ەتنو-تاريحي كەشە­ءنىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىمەن قۇتتىقتايمىن! بۇل شارا – ۇلتتىق تاريحتى ۇلىقتاۋ مەن بۇگىنگى جەتىستىكتەردى لايىقتى باعالاۋدىڭ ايقىن كورىنىسى دەپ بىلەمىن.
ۇلتىمىزدىڭ ءسالت-داس­ءتۇرى مەن تاريحي-مادەني قۇن­دىلىقتارىن كوپشىلىككە كەڭىنەن پاش ەتەتىن «قازىنا» ەتنو-تاريحي كەشەنىندە ورنا­لاسقان ولكەتانۋ مۇراجايى، ادەت-عۇرىپ جانە ءسالت-داستۇر ورتالىعى، قازاق حاندىعىنا ارنالعان مونۋمەنتى جانە تاعى باسقا نىساندار قالانىڭ ەڭ كورىكتى جەرلەرىنىڭ ءبىرى بولۋعا ابدەن لايىقتى.
ماڭگىلىك ەل يدەياسىن ۇس­تانعان ۇلى دالا ەلىنىڭ نۇرلى جولداعى ساپارى ءساتتى بول­عاي!»  دەلىنگەن پرەمەر جەدەل­حاتىندا. سونداي-اق مينيستر بۇل كەشەننىڭ اشىلۋى رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى دارىپتەۋ تۇرعىسىنان العاندا ماعىناسى تەرەڭ ايتۋلى وقيعا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. جالپى، جاستار ءتار­بيەسى ءۇشىن دە ۇلكەن جۇمىستىڭ اتقارىلعانىن جەتكىزدى.
«نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قازاقستاننىڭ العاشقى زاماناۋي ۋربانيستىك ور­تالىقتارى رەتىندە استانا جانە الماتىمەن قاتار شىم­كەنت قالاسىن دا اتاپ كور­سەتكەنىن تىلگە تيەك ەتە سويلەگەن اسقار مىرزاحمەتوۆ بۇل قالالار حالىقتىڭ جانە ينۆەستيسيالاردىڭ شوعىرلانۋ ورتالىقتارىنا اينالاتىنىن اتاپ ءوتتى. 
– ءبىز بۇگىن ەلباسى جۇكتەگەن وسىناۋ مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى شاراعا كۋا بولىپ تۇرمىز. بۇل – بابالاردان ميراس بولعان ۇلى مۇرانى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ، كەيىنگى ۇرپاققا اما­نات ەتۋ باعىتىنداعى ىرگەلى جوبانىڭ ءبىرى. كەشەننىڭ باستى ەرەكشەلىگى – جاستار مۇندا دەمالىپ قانا قويمايدى، تاريحي قۇندىلىقتارىمىزدى تاماشالاپ، ونىمەن سۋسىنداپ وسەدى. سونىمەن بىرگە، جاياۋ جۇرگىنشىلەر اللەياسىنا شاھار قوناقتارى ءۇشىن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى 27 تاريحي-ساۋلەتتىك ەسكەرتكىشتىڭ ماكەتىن ادەيىلەپ قويدىق. وبلىسقا كەلگەن ساياحاتشىلار ايماقتى تولىق ارالاۋعا مۇمكىندىگى بولماعاندا وڭىردەگى تاريحي ورىنداردىڭ ماكەتىن وسى جەردەن تاماشالايدى. بۇل ىشكى ءتۋريزمدى دامىتادى» دەگەن اسقار يسابەك ۇلى وسى شارۋانىڭ باسى-قاسىنان تابىلعان بارشا ازاماتتارعا العىس ءبىلدىردى. 
كەشەننىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ، ءماجىلىس ءتوراعاسى ق.جاقىپوۆ تا حات جولداپتى. ونى ءماجىلىس دەپۋتاتى ش.مىرزاحمەتوۆ وقىدى.
قۇتتىقتاۋ ءسوز العان باس­قا دا مارتەبەلى مەيماندار تاريحي كەشەننىڭ اشىلۋى ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل»، «ۇلى دالا ەلى» يدەيالارىمەن ءۇن­دەسىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. وبلىس اكىمى ب.اتامقۇلوۆ بۇل يگىلىكتى ءىستىڭ باستاماشىسى بولعان اسقار مىرزاحمەتوۆكە العىسىن ءبىلدىردى. ال جۋر­ناليستەرگە سۇحبات بەرگەن باس ساۋلەتشى ب. اشىربايەۆ 2012 جىلى جاي عانا ساياباق بولىپ سالىنعالى تۇرعان بۇل كەشەننىڭ جوباسىن سول كەزدەگى وبلىس اكىمى ا.مىرزاحمەتوۆ ادەت-عۇرپىمىز بەن مادەنيەتىمىزدى، تاريحىمىزدى دارىپتەيتىن ورىن ەتىپ سالۋدى ۇسىنىپ، تۇگەلدەي دەرلىك وزگەرتكەنىن اتاپ ءوتتى. كەلەر جىلدىڭ كوكتەمىندە بۇل ايماق كوگالداندىرىلىپ، ەلىمىزدە وسىرىلەتىن وسىمدىكتەر وتىرىزىلماق. سونداي-اق بۇل كەشەندە سۋرەت سالۋعا دا، كليپ تۇسىرۋگە دە جانە ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار ءۇشىن تاريح ساباعىن وتكىزۋگە دە بولاتىنىن جەتكىزدى. 
ەتنوساياباق ۇلتتىق تاري­حىمىزدى ۇلىقتايتىن، بۇگىنگى بيىكتەرىمىزدى باعالايتىن بيىلعى مەرەيلى جىلدا وڭ­تۇستىكقازاقستاندىقتار ءۇشىن ۇلكەن تارتۋ بولدى. بۇل كەشەندە ءما­دەني قۇندىلىقتارىمىزدى، بىرەگەي ءسالت-داستۇرىمىزدى پاش ەتە­ءتىن تالاي باعالى ەسكەرتكىش، ءجا­دىگەرلەر كورىنىس تاۋىپتى. كە­­شەننىڭ  قۇرامىندا «بايدىبەك بي» ەسكەرتكىشى، «ناۋرىز» الاڭى، وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى، «ءسالت-داستۇر جانە ادەپ-عۇرىپ» ورتالىعى، «جايلاۋكول» دەمالىس ورنى بىرىكتىرىلىپ، ءبىرىڭعاي ساۋلەتتىك ءانسامبلدى قۇراپ تۇر. ساياباقتىڭ ورتاسىنداعى ءتۇرلى-تۇستى سۋبۇرقاق كەشەننىڭ ساۋلەتىن ودان ءارى اشا تۇسكەن. كول جاعالاۋىنا 4 روتوندا، قايىق ستانساسى، اۆتوكولىك تۇراعى سالىنىپ، كيىز ۇيلەردەن تۇراتىن قازاقى اۋىل زاماناۋي دەمالىس ورنىنا اينالعان. 
بۇل كۇنى كەشەن اۋماعىنا ور­نالاسقان قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان مونۋمەنتالدى ەسكەرتكىش تە اشىلدى. بيىكتىگى 15 مەترلىك مونۋمەنت قازاقى ويۋ-ورنەك­تەرىمەن بەزەندىرىلگەن ايقاسقان قوس اركانى بەدەرلەيدى. مونۋ­مەنت ورتاسىنا بيىكتىگى 10 مەترلىك، ەنى 8 مەترلىك پيرامي­دا تۇرىندەگى كومپوزيسيا قويى­لىپتى. پيراميدانىڭ قىرلارىنا قازاق حاندىعىنىڭ بارەلەفتى كومپوزيسياسى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ سوزدەرى جازىلعان. 
ەتنوساياباقتا سوناۋ كونە زامانداردان باستاۋ الىپ، ادامزات قوعامىنىڭ دامۋىنا وشپەس ۇلەس قوسقان ۇلى جىبەك جولىنا ارنالعان ۇزىندىعى 50 مەتر، بيىكتىگى 8 مەتر «ۇلى جىبەك جولى» ساۋلەتتىك-كومپوزيسياسى بوي كوتەرگەن. سونداي-اق تونىكوك، ياسساۋي، ءال-فارابي بابالارىمىزدان كەيىنگى 19-20 عاسىرلارداعى عۇلامالارىمىزدىڭ وسيەت سوزدەرى تاسقا قاشالىپ جازىلعان «دانالار وسيەتى» دە تاريحي كەشەننىڭ ماڭىزىن اشا تۇسكەن. بابالارىمىزدىڭ كوپتەگەن ۇلاعاتتى، عيبرات الارلىقتاي تاماشا تالىم-تاربيە بەرەتىن وسيەتتەرى، عۇلاما ويشىلدار مەن شەشەن-بيلەردەن، اقىن-جىراۋلار مەن سال-سەرىلەردەن مۇرا، ميراس بولىپ قالعان پاراساتى – بۇگىنگى ۇرپاققا ونەگە. ولاردىڭ دانالىق بول­جامى، عيبرات الارلىق سوزدەرى مەن پايىمداۋلارى بۇگىندە حالىقپەن قايتا قاۋىشىپ، ساياباق تورىنەن ورىن الۋدا. بۇل دەرەكتەر شەتەل­دىكتەردىڭ ەلىمىزگە، ونىڭ تاريحىنا دەگەن قۇرمەتىن قالىپتاستىرادى. ەكىن­شىدەن بۇل ازاماتتارىمىزدى ءوتانسۇي­گىشتىك رۋحتا تاربيەلەۋگە دە سەپتىگىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز. 
ال اۋماعى ات شاپتىرىم «ناۋرىز» الاڭى قازاقشا ءور­نەكپەن توسەلگەن كىلەم ىسپەتتەس. وندا «اۋىلىم −  التىن بەسىگىم»، «تۋعان جەرىم تۇعىرىم» اتتى بارەلەفتى ساحنا، «كوكپارشى»، «قىز قۋۋ»، «تەڭگە ءىلۋ»، «ءبۇر­كىتشى» سەكىلدى ساۋلەتتىك-دەكوراتيۆتىك كومپوزيسيالار ورناتىلعان. ۇلتتىق سپورت ويىندارىنان جارىس وتكىزۋگە ارنالعان يپپودروم دا وسىندا ورنالاسقان. 
بۇل يگى ءىس – ەلىمىزدىڭ قارقىن­دى دامىپ كەلە جاتقاندىعىنىڭ تاعى ءبىر ايعاعى. بۇل – ۇلى دالادا قۇرعان ەگەمەن ەلىمىزدى ماڭگىلىك ەلگە اينالدىرۋ جولى. 
سالتاناتتى شاراعا جينالعان مارتەبەلى مەيماندار قولونەر، قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ كور­مەسىن، ودان سوڭ وبلىستىق تا­ريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى مەن ادەت-عۇرىپ جانە ءسالت-داستۇر  ور­­تالىعىن ارالاپ كوردى. قول­تاڭبا قالدىردى.
مەملەكەت باسشىسى اتاپ ءوت­كەندەي، ەلدىكتىڭ جارقىن بولا­شاعىن كەپىلدەندىرەتىن – بابالار اماناتىنا ادال بولۋ دەگەن وسى بولسا كەرەك-تى. 

دەرەككوز: "تۇركىستان" گازەتى