تاڭداندىرار تاعىلىمدار

/uploads/thumbnail/20170708203401541_small.jpg

كوزىقاراقتى قاۋىمعا «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» «ەتجەڭ­ءدى» نومىرلەرىنەن جىلما-جىل شىعارىلىپ تۇراتىن كىتاپتار جاقسى تانىس. جاقىندا سول جيناقتاردىڭ ون ءتورتىنشىسى جارىق كوردى. 2014 جىلعى نومىرلەردەن ىرىكتەلىپ الىنعان ماقالالار مەن سۇحباتتار وقىرماننىڭ ءوي-ورىسىن كەڭەيتىپ، باعالى دا تىڭ اقپارات بەرەتىندىگىمەن قىمبات. جيناق «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى س.ابدراحمانوۆتىڭ شاعىن العىسوزىمەن اشىلعان.
«سول كەزدە ماسكەۋلىك عا­لىم­داردىڭ ءبىرى اعىن حايروللاۇلىنا توبەدەن تۇسكەندەي: «نەلزيا لي پوكازات ۆليانيە رۋسسكوي كۋلتۋرى نا ال-فارابي» دەپتى… مىنە، ءبىز شىبىنداپ باس يزەگەن ماسكەۋلىك فيلوسوفتاردىڭ شىنايى سىقپىتى وسىنداي بولعان».
مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ «دارا تۇلعا» اتتى عۇمىرباياندىق وچەركىندە كورنەكتى عالىم شاھ­ماردان ەسەنوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن قازاقستاندىق فارابيتانۋشىلار ءوز ەڭبەكتەرىن ەل استاناسىندا تالقىلاتۋعا اپارعاندا وسىنداي ءسوز ايتىلعانى باياندالعان. كەزىندە جىلاعىڭ كەلەتىن بۇل سوزگە ءقازىر كۇلكىڭ كەلەدى.
وقىرمان قاۋىمعا ون ءتور­ءتىنشى رەت ۇسىنىلىپ وتىرعان «ەتجەڭدى» «ەگەمەن قازاقستان» جيناقتارىنىڭ بۇل كىتابىندا دا وسىنداي تاعىلىمدى تولعانىسقا تولى ويلى دۇنيەلەر بارشىلىق. «مىنا ءبىر دەرەكتەرگە جۇگىنىپ كورەيىك. 2011 جىلى الەمدە اعىلشىن تىلىندە 550 مىڭ كىتاپ جارىق كورگەن ەكەن. بۇلار جاڭا كىتاپتار مەن اۋدارمالار. ياعني، جاڭا ويلار، جاڭا يدەيالار. ساۋاتتى بولامىن دەگەن ادامعا كەرەكتى جاڭا اقپارات. سول جىلى ورىس تىلىندە 97 مىڭ كىتاپ باسىپ شىعارىلدى» – ەرلان ساعادييەۆتىڭ «ءۇش ءتىلدى ۇيرەنۋ – ۇلگى ەتەر ءۇردىس» اتتى ماقالاسىنداعى بۇل جولدارعا تۇسىنىكتەمە بەرىپ جاتۋ ارتىق، ارينە. اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆتىڭ 100 تومدىق «با­بالار ءسوزى» باسىلىمى جايىندا «ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك فولكلورى» تاقىرىبىمەن بەرىلگەن سۇحباتتاعى: «ءار تومنىڭ كولەمى ورتاشا العاندا 400 بەتتەن. سەريانىڭ جالپى كولەمى 2540 باسپا تاباق، ءار باسپا تاباق 16 بەتتەن ەسەپتەلگەندە مۇندا شامامەن 40640 بەت بار ەكەن. ءار باسپا تاباقتا 40 مىڭ تاڭبا بولاتىنىن ەسكەرسەك، وسى باسىلىمداعى تاڭبالار سانى … 101 ميلليون 600 مىڭ تاڭبا ەكەن… مۇنداعى ماتىندەردى تەك تەرىپ شىعۋ ءۇشىن كومپيۋتەر كلاۆياتۋرالارىنا ساۋساقتار ءجۇز ميلليوننان ارتىق تيگەنىنىڭ ءوزى عاجاپ ەمەس پە؟!» دەگەن سوزدەرگە دە قوسىپ-الارىمىز بولا قويماسا كەرەك.
«ەتجەڭدىنىڭ» وزگە دە جي­ناق­تارى سياقتى، بۇل جولى دا ءسىز كۇنبە-كۇنگى قام-قارەكەتتى كۇيتتەيتىن گازەت تابيعاتىنان ءسال دە بولسا وزگەشەلەۋ جۋرناليستيكا جاريالانىمدارىمەن جۇزدەسەسىز. الىبەك اسقاروۆتىڭ «مارقاكول-شاناعاتى نەمەسە قازاقستاننىڭ ەڭ سۋىق نۇكتەسىنە ساپار» دەگەن سافاري جازباسى توگىلگەن تىلىمەن دە، مول مالىمەتىمەن دە، سۋرەتكەرلىك بايقامپازدىعىمەن دە ءتانتى ەتەدى. قايسار ءالىمنىڭ «الماتىدان سوڭعى اتتانىسى» اياۋلى ازامات، اسىل اعا سابىرجان شۇكىروۆ ءومىرىنىڭ سوڭعى تاۋلىگىن، الماتىدان اتتانىپ، استاناعا جەتە الماعان كۇيى ءۇزىلىپ كەتكەن ساتىنە دەيىن جان-جۇرەكتى تەبىرەنتە سۋرەتتەيدى. كەزىندە «سوسياليستىك قازاقستان» قالامگەرلەرى ءۇشىن مەنشىكتى تىلشىلىكتىڭ ۇيرەنەرلىك ۇزدىك ۇلگىسىن كورسەتىپ كەتكەن جۇيرىك جۋرناليست، جاقسى جازۋشى بايجىگىت ءابدىرازاقوۆتىڭ بىرەگەي بەينەسىن جانات ەلشىبەك «كەشەدەن جەتكەن ولمەيتىن ءسوز» اتتى ماقالاسىندا كەلىستى كەستەلەيدى. ءسوز ونەرىنىڭ ساڭلاعىن ادەمى اسپەتتەۋدىڭ جاراسىمدى كورىنىسىن وتەگەن ورالباي ۇلىنىڭ ءوزى «تورعايدىڭ بوزتورعايى» دەپ اتاعان ەسسەسىنەن دە تابامىز، وندا كەڭشىلىك مىرزابەكوۆ پوە­زياسىنىڭ سىرلى سۇلۋلىعى ايقارا اشىلعان. كەشەگى كەڭەس­تىك كەزەڭدەگى «قايرات» پەن «پاح­تاكور» كەزدەسكەندە بار حالىق­تىڭ دەمىن ىشىنە الا قالاتىن كۇندەرىن ساعىنساڭىز، جانبولات اۋپبايەۆتىڭ وزبەك فۋتبولىنىڭ اڭىزىنا اينالعان اتاقتى شابۋىل­شى بەرادور ابدۋرايموۆپەن ءاڭ­گىمەسىن («ستاديونداعى سۇحبات») وقىڭىز.
«ەتجەڭدى» نومىرلەرىندە ادام­دى تاڭ-تاماشا قالدىراتىن فاك­تىلەر، وقيعالار دا بولۋى زاڭدى. ءدال وسى كۇندەردە، باتىس قا­زاقستان وبلىسىنىڭ كازتالوۆ اۋدانىنداعى سارىوزەننىڭ سا­قىرات تۇبەگىندە 32 جىلدان بەرى نۋ قامىستا جاپادان-جالعىز عۇ­مىر كەشىپ جاتقان ادامنىڭ بار ەكەنىنە ءبىر تاڭدانساڭىز، سول بۋ­حاريەۆ الەكسەي ءميحايلوۆيچتىڭ ۇلتى قازاق ەكەنىنە ەكى تاڭداناسىز، ءسويتىپ ءجۇرىپ رۋىنىڭ جاپپاس ەكە­ءنىن ۇمىتپاعانىنا ءۇش تاڭدا­ناسىز، سوندىقتان دا سەرىك جۇ­ما­عالييەۆتىڭ ماقالاسى «ءححى عا­سىردىڭ «روبينزون كرۋزوسى» دەپ اتالعانىنا ونشا تاڭدانبايسىز.
قىسقاسى، ويلى ءسوزدى ىزدەپ جۇرەتىن وقىرماننىڭ بۇل كىتاپتان دا وزىنە قاجەت قازىنانى مولىنان تابارىنا سەنەمىز ءبىز.

دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان

قاتىستى ماقالالار