Ne kórmegen qazaǵym?!

/uploads/thumbnail/20170709015859958_small.jpeg

Qaıran  qazaq!  ǵumyr keshtiń ne túrli,

Tulpar ediń tuıaǵyń tasqa ketildi.

Qaısar qazaq myń ólip, myń tirildiń,

Suńqar ediń  qanattaryń kesildi.

 

Kezimiz kóp qapy qalyp ókingen,

Jaýymyz kóp joıýǵa bizdi bekingen.

QYZYL APAT qıyn tústi bárinen,

Joıa jazdady jumyr jerdiń betinen.

 

KOMÝNIZM - qurylǵan kil qastyqqa,

Gıtlerde barmady ondaı lastyqqa.

Tartyp alyp malyńmenen astyqty,

Qasaqana ushyratty ashtyqqa.

 

Tasqa janyp boıyndaǵy namysyn,

Qalyń eli – qazaǵynyń qamy úshin.

Qutqaram dep shyǵyp edi alashty,

ALASHORDA  serkeleri arysym.

 

QYZYL JALYN olardyda jalmady,

El bastaıtyn esil erler qalmady.

Álipbıdi san qubyltty sum QYZYL,

Bas kóterer halyqta es qalmady.

 

Shabýyldy tilmen dinge údetti,

Buryn- sońdy el kórmegen kún ótti.

Dál solardyń buıryǵymen qyrǵyzyp,

LENIN, STALIN –  kósemimiz dep úıretti.

 

Ótti ómir zaman solaı ózgerdi,

Qulaq estimes sumdyqtardy kóz kórdi.

Jer jastanyp ultyn súıgen ulylar,

İbilister el basqarǵan kezkeldi.

 

Jeltoqsanda jastarymyz bulqyndy,

Taptama dep KESİR KEŃES ultymdy.

Qyrshyn jastar janyshtalyp aıaýsyz,

Ult rýhy tamyrynan qyrqyldy...

 

Tarıhta talaı sumdyq iz qaldy,

Júrekterde jazylmaıtyn syz qaldy.

Jaltaǵtaǵan úkimettiń sıqynan,

Seziledi sol zamannyń yzǵary.

          Baqytty bala kezder

 

(Aqsaı malsharýashylyq mektebinde oqyǵan barlyq balalarǵa arnaımyn)

Saǵynysh – sanalyǵa dara sezim,

Qyrqyńda qyrǵa shyǵyp qarashy óziń.

Alystap senen qansha ketsemdaǵy,

Esimnen bir ketpeısiń bala kezim.

Taýda ósip, sýyn ishken tas bulaqtyń,

Qazaqtyń qaısar qara balasy edim.

Aramdyq, sarańdyqqa bylǵanbaǵan,

Sýyńdaı móldir edi sana, sezim.

Sharyqtap qıandarǵa qıal sheksiz,

Syrtta jatyp juldyzdy sanaýshy edim.

Ata- ana, aǵa- baýyr bári birge,

Máńgi solaı turardaı qaraýshy edim.

 

Eske tússe qyzyq kóp jyr etetin,

Shaldar qandaı ótkendi syr etetin.

Asyq oınap, taı minip, qoı qaıyryp,

Kezder qandaı jarysyp, kúresetin.

Malshy ómiri – keńpeıil, izgi jandar,

Qolda bardy ózara úlesetin.

Qonaq kelse qýanyp qoıyn soıyp,

Bir týǵany kelgendeı syı etetin.

Kúni boıy oınaýshy- ek asyr salyp,

Bir saǵatta bolmaıtyn qur ótetin.

Jadyraǵan jaz ótip kúzde jetip,

Tiraktir  bókter jaqtan dúr etetin.

Oqýǵa keter kúndi ishiń sezip,

Bala júrek tiksinip, dir etetin.

 

Bolmasada seni eshkim bopsalaıtyn,

Bizdiń oqý ózgege uqsamaıtyn.

Onda barsań qaryn ash, qadyryń az,

Bala qashyp mektepten toqtamaıtyn.

Úreıli jer bop bizge seziletin,

Ashyqtyryp, balany noqtalaıtyn.

Aqsaıda ashyqpaǵan bala qaıda,

Bastyq, aspaz tek ózin toq sanaıtyn.

 

Sheshem kórpe - jastyqty salyp berdi,

Oqýdy endi kózim anyq kórdi.

Tiraktirge salyp ap kóp balany,

Borqudyqqa tórt tamǵa alyp keldi.

Kerpish ústine taqtaıdy parta qylyp,

Sonda oqydym alǵashqy áripterdi.

 

Mektebimiz oqyǵan kóshpeli edi,

Biz boldyq “jetim taılaq kóshke eredi”.

Kúz óte Salbyrty asyp el kóshkende,

Mektepte Aqsaıǵa kóshpek endi.

Mektep kóship bolǵansha onshaqty kún,

Úıge baryp kelýdi eskeredi.

Balalar jaıaý - jalpy júgiretin,

Biri erte, bireýi kesh keledi.

 

Pa, shirkin! sharyqtaıdy qıal qandaı,

Ystyq edi týyp - ósken uıań qandaı.

Qýanyshtan júgiresiń sharshamaısiń,

Báıgeden ozyp kelip syı alǵandaı.

Tezirek úıge jetý bar armanyń,

Qaramaısyń ókpeń kúıip qınalǵanǵa- aı.

Kóz salsań úıge taıaý dóń basyna,

Baýyrlaryń seni kútip jınalǵandaı.

 

Aldyńnan júgiretin qarsy alam dep,

Qadyrly- ǵoı oqýǵa barsa adam dep.

Joldyaıaq ta jatady jolyń tosyp,

Júrgizbeı tike shapshyp arsalańdap.

Tistelep balaǵyńnan qulatatyn,

Arnaıdy qýanyshyn bir saǵan tek.

Áke - shesheń qýanar úmittenip,

Balalarym jaqsy oqyp bolsa adam dep.

 

Endigi oqý Aqsaıda jalǵasatyn,

Taý ishi, keı qys qalyń qar basatyn.

Jatamyz bir jataqta jırma bala,

Topyrlap alysqanda shań basatyn.

Aǵaıyndar jatamyz eki - ekiden,

Kez emes bir tósekte keń jatatyn.

Úlkender birin - biri jyǵyp alyp,

Shyǵyp ap ústi - ústine dóń basatyn.

Kúndelik toqash qolǵa tıgen kezde,

“Shórege daý joqty”  aıtyp arbasatyn.

Zańy sol – qoldaǵyńdy julyp ketse,

Haqyń joq meniki dep jarmasatyn.

Bundaı sumdyq kórmegen meniń basym,

Jep bolǵansha nanymdy ter basatyn.

 

Keshke kóje shelekpen ákeletin,

Tegeshke quıyp bizge áperetin.

Arasynda qaraıǵan eti bolsa,

Qazanshy ózi qaǵyp áketetin.

İshetiniń kúnde kesh syldyr kóje,

Shamań joq bul qalaı dep dát etetin.

Táńerteń, tús jeıtiniń jalǵyz toqash,

Baıqamasań bireý bar sap etetin.

Soısada on ógiz, qyryq qoıdy,

Tańdaıyń tańdaıyńa taq etetin.

 

Bárine shydap oqý kerek endi,

Erinbeseń eńbegiń elenedi.

Júrsekte túlki qursaq úıdi oılap,

Oqýǵa yntamyz bólek edi.

Táńerteń – kesh kitápti qolǵa alyp,

Sabaq jattap balalar jóneledi.

Jaıa tasqa oryndap tapsyrmany,

Láppáı atqan kezder - aı tóbedegi.

Tasty tasqa saýsaqpen soqqan kezde,

Sezilmeıtin jaraqat kóbedegi.

 

Qystykúni – kún qysqa shydaıtynbyz,

Senbi saıyn úıge qaraı zaýlaıtynbyz.

Kún uzap, kóktem óte mamyr aıy,

El Saýyrǵa kóshkende jylaıtynbyz.

Qaryn ashta kún batpaı qasarysyp,

Jataqta jabyǵyp sorlaıtynbyz.

Kúni keshke kóz salyp Saýyr jaqqa,

El kóshken jurtty aralap sharlaıtynbyz.

 

Saǵynysh – úıge degen ala bóten,

Tarqar kúnin mekteptiń sanap ótem.

Atty kisi kórinse eleńdeımiz,

Úı jaqtan bireý kelip qalama eken.

Ana kisi bolsa eken aǵam, ákem

Deseǵoı meni ózimen ala ketem.

Bolmasa týysy bop jataqtastyń,

Azyq - túlik, qurt ákep bererme eken.

 

Uzaq kún jyljyp olda ótetuǵyn,

Jyldyq emtıhan ýaqytyda jetetuǵyn.

Emtıhan bitse shirkin- aı úıge jetsek,

Júrek shirkin dúrsildep ketetuǵyn.

Balalar erte turyp sabaq jattap,

Tym eren belsendilik etetuǵyn.

Kúnine eki sabaqtan synyaý alayp,

Emtıhanda uzamaı bitetuǵyn.

Degende erteń ketem teńdi býyp,

Túni boıy uıyqtamaı kútetuǵyn...

 

Júregiń jarylyrdaı qýanyshtan,

Kórgende Saýyrtaýdy tý alystan.

Tiraktir Salbyrtydan asatuǵyn,

Tútini artta qalyp shubap ushqan.

Qýanyp án salatyn muńǵul - qazaq,

Tyrnadaı jer saǵynyp shýlap ushqan.

Júgimizdi arqaǵa sala salyp,

Júgiremiz túse sap taıaý tustan.

Aýyryn aǵam ózi kóteretin,

Qaramaımyz ıyqqa arqan ysqan.

Dedek qaǵyp ushamyz úıge qaraı,

Zaryǵy saǵynyshtyń ábden qysqan.

Myńǵyrǵan mal, kók shalǵyn, móldir bulaq,

Qandaı ǵajap qusyda áýede ushqan.

Balalar asyr salyp júgiretin,

Baqytty kezi malshynyń shyqqan qystan.

 

Shirkin-aı! Úıge máz bop jetýshi edik,

Qýanyshtan keterdeı esim shyǵyp.

Baýyrlarym júgiretin alaqaılap,

Qarsy alatyn aldymnan sheshem shyǵyp.

Bir shyny sháı ishýge taqat qylmaı,

Júgirip taýǵa shyǵyp ketýshi edik.

Laqtaı oınaqtaısyń sekek qaǵyp,

Qandaı ystyq óz úıań deýshi edik.

 

Saǵynyppyz taýdyda jaz qonatyn,

Ákem keshke qoı soıyp máz bolatyn.

Balalyq qýanysh ol – múlde bólek,

Ondaı shattyq ómirde az bolatyn.

Odan artyq kórgem joq  jánnát meken,

Bolsadaǵy kóli joq qaz qonatyn.

Aınala qulpyrǵan gúl, jaıqalǵan shóp,

Bulaq boıy jasyl kilem – saz bolatyn.

 

Qaıran meniń baqytty kezderim- aı,

Qadyryńdy óte kesh sezgenim- aı.

Qyrǵa shyǵyp es jıyp qaraılasam,

Bir qaıyrylmaı jyraqtap bezgeniń- aı.

Ózek syzdap ózińdi eske alǵanda,

Jas keledi móltildep kózderime- aı.

Janyńa ystyq jandardyń kózi túgil,

Zar bop júrmiz bir aýyz sózderine- aı.!!!

 

Qoldan ushyp ketpesin baqyt qusyń,

Qulshynaıyq balanyń baqyty úshin.

Bir allada aldaǵy baqyt isiń,

Baqytty ótken kúnińmen baqyttysyń.

Nurbaqyt Baırahmetuly

24.09.2009

Qatysty Maqalalar