Meniń kórshi apam jetpiske kelgen shaǵynda ásire dinshilderdiń ortasyna túsip ketti. Arab tiliniń kýrsyna baryp júrgen, sodan dinı toptardyń otyrystaryna qatysýy jıiledi. 1990 jyldar edi ǵoı. Ol kezde arab elderinen kelgen, sol jaqta oqyǵan arapshyl ıslamısterdi qoǵam jaqsy qabyldap, «Keńes kezinde qyspaq kórip edik. Endi naǵyz musylman bolatyn boldyq» dep qoldaǵany belgili. Balalaryn medreselerge berip, arap tiliniń kýrstaryna qyzmetkerler turmaq úı sharýasyndaǵy áıelderge deıin kóptep qatysty. Meniń álgi apam da balalarynyń «Jetpisten astam adamǵa dinshil jastardyń ortasynda júrip ne keregi bar? Úıde namyzyńyzdy oqyp, nemerelerińizdiń ortasynda otyrmaısyz ba?» degen sózine qaramastan ýaqytynyń kóbin ýaǵyz aıtýshylardyń ortasynda ótkizýdi ádetke aınaldyrdy.
Apamnyń arabıalyq nasıhatshylardyń ýaǵyzynan basy aınalǵany sonsha, «Bizdiń arǵy tegimiz arab eken. Arǵyn da, qoja da, bári sodan taraǵan eken» degendeı áńgimelerdi aıta bastady. Bir kúni «Ulttyq dástúrdiń keregi joq. Islam paryzdaryn ǵana oryndasaq boldy. Toı, mereke degender qajet emes» degen apamyz aǵaıyn-týystyń shaqyrǵan toılaryna da barmaıtyn boldy. Ómir boıy JOO-da profesor bop, keńes Odaǵy kezinde Odaq elderin keńinen aralap, talaı ǵylymı jıyndarda baıandama jasaǵan abyroıly ǵalym endi qartaıǵanda «Buǵan deıingi súrgen ómirim beker eken» degendi shyǵardy. Balalarynyń qýanyshyna da selt etpeıdi, nemereleriniń jetistigine de mán bermeıdi. Bul dúnıeden baz keship, muńly kúıge tústi.
Arab tiliniń barlyq deńgeılerin toǵyz jylda oqyp bitirse de basy aınalǵany sonsha, bastapqy deńgeıinen qaıta bastap, Almatydaǵy dinı ýnıversıtettiń arap tili kýrsyna jańadan jazyldy. Bul kisiniń úlken balalary bólek turady, árqaısynyń óz otbasy bar. Apamyz kishi ulymen turatyn. Uly kelinimen ajyrasyp ketken soń ishýdi bastady. Jumystan úıge kelgende apamyz kóbinese bolmaıdy. Arab tiliniń kýrsyna baryp, odan keıin túnge deıin ýaǵyzshylardyń (olar páter jaldaıdy eken) jıynyna qatysady.
Aınalasyna meıirimmen qaraıtyn, jurtqa syıly adam edi, ásire ıslamı kózqarasty bul kisiden týystary da alshaqtaı bastady. Arab tiliniń muǵalimi dinı kitaptardy kóp bergen eken. Oqı-oqı 45 jyl ǵylymmen aınalyssa da aýyrmaǵan kózi aýrýǵa ushyrap, kórýi nasharlap ketti. Apamyz arabshyl ıslamısterdiń ortasynan sonda da shyqpady. «Kýrstaǵy jas balalardan qalyp qalǵanym uıat bolady» dep, oqı berdi, oqı berdi. Bul dúnıeden bezingen soń apamyzdyń aýrý-syrqaýy da kóbeıip, aıaǵynan júrýge jaramaı qalǵan kezde dinı toptarǵa barýyn biraq toqtatty.
Osy kezde balasy ekinshi áıel alǵan. Kelin musylman, biraq ásire dinshildikten aýyly alys, shet el fırmasynda isteıdi. Bul úıge jańa tártip ala keldi. Iaǵnı, zaıyrly qoǵamǵa tán dástúrli otbasy ornady. Apamyz endi kelin jaqtyrmaı ma dep, burynǵydaı arap ıdeologıasyna negizdelgen dinı kitaptardy oqymaıtyn boldy. Búginde burynǵydaı aǵaıyn-týǵanmen jaqsy aralasatyn, nemerelerine kóńil bóletin, meıirban ájeı qalpyna qaıta oraldy.
Dana Qamshybek
