Forým jumysyn uıymdastyrý komıtetiniń tóraǵasy, Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev ashyp, júrgizip otyrdy. Oǵan BUU Bas hatshy­synyń orynbasary, BUU Je­neva bólimshesiniń Bas dırektory, Qarýsyzdaný jónindegi konferensıanyń bas hatshysy Maıkl Móller, Iadrolyq sy­naq­tarǵa jalpyǵa birdeı tyıym salý týraly shart uıymy Daıarlaý komısıasynyń atqarýshy hatshysy Lasına Zerbo, Parlamentaralyq odaqtyń prezıdenti jáne PNND teń tóraǵasy Saber Choýdhýrı, Panaf­rıka Parlamentiniń prezıden­ti Rodjer Nkodo Dang, Bolgarıa­nyń Vıse-prezıdenti Margarı­ta Popova, Marshall aralda­ry Nı­tıdjeliniń (Parla­ment) tóra­ǵasy Kenef Kedı, Moń­ǵo­lıanyń tuńǵysh prezıdenti Pýnsal­maagıın Ochırbat, Koreıa Respýb­lıkasynyń qosylý mınıstri Hon Ón Pó, Pagýosh ǵylym jáne halyqaralyq ister qoz­ǵalysynyń prezıdenti Djaıantha Dhanapala, Álemdik dinder parlamentiniń tóraǵasy Imam Abdýl Malık Mýdjahıd, «Nevada-Semeı» antıadrolyq qozǵalysynyń negizin salýshy Oljas Súleımenov, basqa da halyqaralyq, úkimettik emes uıymdardyń kórnekti ókilderi, jalpy alǵanda 50-den astam elden kelgen 200-ge jýyq saıası, dinı qaıratkerler, sarapshylar men mamandar qatysty. Sonymen birge Qazaqstannyń memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, Parlament depýtattary, jazýshylar men jýrnalıser atsalysty, - dep jazady Qamshy.kz "Egemen Qazaqstanǵa" silteme jasap.

Forým BUU Bas Assam­bleıa­synyń qararyna sáıkes jyl saıyn atap ótiletin Iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni aıasynda ótti.

Bul kúndi Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bastamasy boıynsha BUU Bas Assambleıasy 2009 jyly bekitti. Búgingi forýmdy Iadrolyq qarýdy taratpaý jáne joıý jolyndaǵy parlamentshilerdiń halyqaralyq uıymymen birlesip ótkizip otyrmyz. Onyń jumysyna 50-den astam eldiń ókilderi qaty­sýda, dedi Q.Toqaev. Synaqtarǵa jappaı tyıym salý jáne ıadrolyq qarýdy zańsyz dep taný – búkil áske­rı atom qarýynan qurban bolǵandardyń aldyndaǵy bizdiń adamgershilik paryzymyz jáne saıa­sı boryshymyz.

Osydan týra shırek ǵasyr buryn Qazaqstan Res­pýb­lı­ka­synyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev óziniń Jarlyǵymen Se­meı ıadrolyq synaq polıgonyn máńgilikke japty. Odan keıin Qazaqstan Iadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi shartqa jáne Iadrolyq synaqtarǵa jalpyǵa birdeı tyıym salý týraly shartqa qosyldy.

Qazaqstan Prezıdentiniń she­shimderin shyn máninde tarıhı sheshimder dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Bul álemdik qarýsyzdaný ta­rı­­hyndaǵy alǵashqy jáne sońǵy oqıǵa boldy.

Osylaı degen Q.Toqaev sózdi Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Pre­zı­denti Nursultan Nazar­baevqa berdi (Elbasynyń sózi bólek jarıalanyp otyr).

Kelesi sóz BUU-nyń Jene­va­daǵy bólimshesiniń Bas dırektory, Qarýsyzdaný jónindegi kon­ferensıanyń bas hatshysy Maıkl Móllerge berildi. Al­­dymen konferensıa jumy­sy­na sáttilik tilegen ol Qazaq­stan Prezıdenti Nursultan Nazar­baevtyń ıadrolyq qarýdy taratpaý jáne joıý baǵytyndaǵy bas­tamalaryn BUU qoldap, ony jo­ǵary baǵalaıtynyn jetkizdi. Iad­rolyq qarýdan naqty zardap shekken eldiń basshysy retinde Nursultan Nazarbaev barlyq álem elderine onyń zardabynyń qanshalyqty qıyn bolatynyn tanytýda. Semeı ıadrolyq synaq polıgony aýmaǵynda turǵan halyq ıadrolyq qarýlardyń zardabyn áli kúnge bastarynan keshirýde. N.Nazarbaevtyń osy iri polıgondy japqan bastamasyn adamı qundylyqtardy saqtaýǵa um­ty­lysy deýimiz kerek. Sonymen bir­ge, ol uzaq jyldardan beri osy isterdiń bastamashysy bolyp ke­ledi. Sondyqtan beıbitsúıgish adam­zat onyń isterin joǵary baǵa­laıdy, dedi sheteldik qonaq.

Qazaqstan halyqaralyq beı­bit­shilik pen qaýipsizdik jolynda uzaq jyldar boıy kóshbasshy elderdiń qatarynda keledi, dep bastady óziniń sózin úshinshi bolyp sóz alǵan Iadrolyq synaq­tarǵa jappaı tyıym salý týra­ly shart uıymy Daıyndyq ko­mıs­sıasynyń atqarýshy hatshysy Lasına Zerbo. Sondyqtan da men Astanada bolyp jatqan osy­naý mańyzdy konferensıaǵa qa­tysyp otyrǵanym úshin ózimdi ba­qyttymyn dep sanaımyn. So­nymen qatar, búgingi Iadrolyq sy­naq­tarǵa qarsy is-qımyldyń ha­lyq­aralyq kúniniń de mańyzy zor.

Qazaqstannyń bastamasymen qabyldanǵan bul kúni adamzat ózin jappaı qyryp-joıatyn qa­rýlarǵa qarsy qandaı is-qımyl jasadym jáne jasaı alamyn dep oılanýy kerek, deı kelip, L.Zerbo Qazaqstannyń osydan 25 jyl buryn ózindegi ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartqandyǵynyń mańy­zyn da eske salyp ótti. Qazaq­standaǵy sol kezdegi ıadro­lyq qarýdyń arsenaly álemde tór­tinshi orynda bolǵan, sondaı qarýdan bas tartý arqyly Siz adamzatqa durys joldy kórsetip berdińiz. Sol umytylmaıtyn eńbegińiz úshin úlken rahmet aıtamyn, dedi ol Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevqa qaratyp.
Bolgarıanyń Vıse-prezı­denti Margarıta Popova ózine sóz berilgende Qazaqstan bas­shy­synyń uzaq jyldan bergi álemdik beıbitshilikti saqtaý jolyndaǵy bastamalaryn saralap, olarǵa óz tarapynan joǵary baǵa beretinin aıtyp ótti. Sonymen qatar, ol ıadrolyq qarýdy taratpaý usy­ny­syna halyqaralyq ámbebap rejim berý qajettigin atap ótti.

Búgingi kúni ıadrolyq qarý­dyń baqylaýsyz taralýy ómir shyn­dyǵyna aınalyp otyr. Jappaı qyryp-joıatyn qarýǵa keıbir boljalsyz saıasat júrgizetin basshylary bar memleketter men terorıstik uıymdar da qol jetkizip otyrǵany ómir shyn­dy­ǵyna aınalýda. Bolgarıa Res­pýb­lıkasy muny álemdik beıbit­shi­likke qaýip dep baǵalap, oǵan qarsy turatyn barlyq qozǵa­lystar men is-áreketterge belsene qatysatyn bolady, dedi ol.

Sonymen qatar, M.Popova Pre­­zı­dent N.Nazarbaevtyń «Álem. HHİ ǵasyr» manıfesiniń mańyz­­dy­­lyǵyna da toqtalyp, ony búkil álem zor daýyspen qostaýy kerek. Óıtkeni, bul qujat bárimiz­di de ózara túsinistik pen ózara syı­lastyqqa shaqyrady, dedi.

Jalpy otyrysta sóz alǵan Kosta-Rıka Syrtqy ister mınıstri Manýel Gonsales konfe­ren­sıaǵa qatysýshylarǵa úlken jaýap­kershilik júkteletindigine toqtaldy. Búgingi basqosýymyzdy ózimizge júktelgen zor jaýap­kershilik dep sanaımyn. Qazirgiler úshin ǵana emes, bolashaq úshin jaýapkershilik. Sonymen qatar, ıadrolyq qarýǵa tyıym salýǵa baǵyttalǵan jaýapkershiliktiń orny bólek, dedi Kosta Rıka Syrt­qy ister mınıstri.

Manýel Gonsales ári qa­raı­ǵy sózinde Kosta-Rıkanyń ha­lyqaralyq konferensıanyń talaptaryna tolyqtaı qosy­la­tyndyǵyn, halyqaralyq qoǵam­das­tyqty ıadrolyq qarýdy tarat­paýǵa shaqyratyndyǵyn bildirdi.

Kosta-Rıka da Qazaqstan sıaq­ty halyqaralyq senimdi baılanystar ornatý baǵytyndaǵy beı­bitshil barlyq bastamalar­dy qoldaıdy. Sondaı-aq, kos­ta­rıkalyqtardyń áskerı arsenaldy qalpyna keltirýdi múldem jaqtamaıtynyn atap aıtqym keledi. Iadrolyq qarýdy qalpyna keltirýge qarjy jumsaǵannan góri, qarajatty bilim berý já­ne basqa da beıbit sharalardy jú­zege asyrýǵa jumsaǵan álde­qaıda tıimdi. Osylaı deı kele, ol búgin Qazaqstandaǵy Semeı polıgonynyń jabylýynyń 25 jyldyǵynyń qarsańynda bas qosyp otyrǵandaryna toqtaldy. Qazaqstan – ıadrolyq qarýdan, qarý bolǵanda da búkil álemde qýaty jaǵynan tórtinshi oryn alatyn arsenaldan bas tartqan birden-bir memleket. Sol sebepti búkil álem Qazaqstannan úlgi alýǵa tıis. Iadrolyq qarýy bar memleketter Iadrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa qosylýǵa tıis. Biz endigi jerde málimdemeden naqty iske kóshýimiz kerek, dedi Kosta Rıka Syrtqy ister mınıstri.

Beıbitshilik barshaǵa ortaq qoı, dúnıeniń bir túkpirindegi kóterilgen daýyl kelesi shetinde qylań berýi qazirgi zamanda qıyn emes. Onyń ústine, ıadro­lyq qarýdyń qaýpi jalǵyz qur­lyq­pen shektelmeıtini taǵy málim. Sol sebepti Panafrıka par­la­men­tiniń pre­zı­denti Rodjer Nkodo Dangtyń aıtqan sózderi de ortaq múdde tóńireginde toqaılasty. Ol áýeli 254 parlamentshini birik­tiretin Panafrıka parlamenti atynan shynaıy iltıpatyn jet­kizip, As­tanaǵa óziniń qandaı maq­satpen kelgenin bildirdi.

Qazaqstan Prezıdentine ózimiz­diń Parlamenttik Assambleıanyń shaqyrtýyn ákelip otyrmyn. Joǵary mártebeli Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevtyń beıbit bas­tamalaryn, ıadrolyq qarýsyzdaný má­selesin Parlamentte tyńda­ǵymyz keledi. Panafrıka parla­menti Afrıka halyqtarynyń Par­lamenti bolyp tabylady. Jáne onyń quramynda 54 memlekettiń ókilderi bar. Sol sebepti olarmen kezdesýdiń ózi mańyzdy bol­maqshy. Óıtkeni, Parlament depýtattary arqyly Nursultan Na­zarbaevtyń beıbitshil bastamasynan búkil Afrıka halqy jan-jaqty habardar bolady. Qazaqstan Prezıdentiniń jumys kestesi tyǵyz bolǵan kúnde, Qazaqstannan jaýapty tulǵa kelip, bizdiń Panafrıka par­lamentiniń ókilderimen suh­battassa degen oıdamyn, dedi R.N.Dang.

Terorızm máselesine Af­rı­ka memleketteri de úlken alań­daý­shylyq bildiredi, de­di sóziniń sońynda Afrıka qur­lyǵynan kelgen meıman. Ter­rorısterdiń qolyna ıadrolyq qa­rýdyń túsý yqtımaldylyǵy óte joǵary ekenin jaqsy túsinemiz. Sondyqtan da, biz ózi­mizdiń halqymyzdy da, barlyq el­derdiń halqyn da ıadrolyq qarýdyń qaterinen saqtandyrýdy qýat­taımyz. Qysqasy, ıadrolyq qarýsyzdaný jaı ǵana uran nemese jeleý emes. Bul turǵyda Qa­zaqstanda qabyldanǵan naqty sha­ralar bar. Ol kúlli dúnıege úlgi-ónege kórsetýde. Endeshe, Qazaq­stannyń beıbitshil bastamasyna barlyq elder qoldaý bildirýi tıis.

Qazaqstan Prezıdenti Nur­sultan Nazarbaevtyń Semeı polıgonyn jabý týraly Jarlyǵy – tarıhı qadam. Iaǵnı, bul Qa­zaqstan úshin ǵana emes, búkil álem úshin mańyzdy máselege aı­naldy, dedi jalpy otyrys­ta sóılegen sózinde Hon Ón Pó Koreıa Respýblıkasynyń Qosylý jónin­degi mınıstri. Kezinde KSRO basshylyǵynyń Semeı polı­go­nynyń tóńiregindegi halyq­tan shyndyqty jasyryp kel­geni tárizdi, qazirgi kezde Sol­tústik Koreıa da ıadrolyq qarýǵa synaq júrgizip jatqany týraly turǵyndarǵa jaq ashpaıdy. Pýn­gerı dep atalatyn synaq alańynan otyz shaqyrym ǵana jerde qala ornalasqan. Radıasıa saldarynan týyndaǵan zardapqa qatysty resmı zertteý jasalmaǵan, alaıda, Soltústik Koreıadan qashqan adam­dardyń málimetinshe, turǵyn­dardyń kópshiligi qaterli isik, júrek-qan tamyrlary aýrýy jáne basqa dertterge shaldyqqan. Atap aıtqanda, Soltústik Koreıanyń bıligi eshqashan da ıadrolyq sy­naq­tardyń saldary týraly adamdarǵa túsindirý sharalaryn júrgizbegen. Phenán bul faktiniń tutas koreı halqynyń taǵdyryna balta shabýy múmkin ekenin túsinýi tıis. Jarqyn bolashaǵymyz úshin biz Soltústik Koreıadaǵy synaqtardy toqtatýymyz kerek.

Koreıalyq mınıstr, sondaı-aq, Qazaqstannyń erikti túrde ıadrolyq qarýdan bas tartqanyna ekpin túsirdi. Osynyń arqasynda sheteldik seriktesteriniń arasynda úlken senimge ıe boldy. Sondyqtan da, elge qomaqty ınvestısıa kelip jatyr. Qysqasy, Qazaqstan Ortalyq Azıadaǵy ekonomıkalyq derjavaǵa aınaldy. Osy turǵydan kelgende Phenán Qazaqstannan úlgi alyp, óz tańdaýyn jasaýy tıis, dedi Hon Ón Pó. Ol sóziniń sońynda El­basy Nursultan Nazarbaevtyń aıt­qanyn nazarǵa ala otyryp, ıad­rolyq qarýdan bas tartý arqyly memleketter órkendep, damı túsetindigin taǵy bir eske saldy.

Jalpy otyrysta Marshall araldary Nıtıdjedy (par­la­menti) spıkeri Kenef Kedı de ıadrolyq synaqtyń qurbany retinde sóz sóılep turǵanyn bildirdi. Iadrolyq synaqtan aman qalǵan adam retinde, Marshall araldarynda ótkizilgen ıadrolyq synaqtyń qurbany retinde sóz sóılep turmyn. Araldar halqy ıadrolyq synaqtan orasan zor zardap shekti. 1946-1958 jyldary Marshall araldarynyń halqy alpys shaqty synaqtyń qurbanyna aınaldy. Bul qasiret eshbir elde qaıtalanbaýǵa tıis, dedi K.Kedı.

Astanada ótken alqaly jıynda ıadrolyq qarýdyń qasiretin tereń túsinetin eki memlekettiń ókilderi bolsa, onyń biri – Qazaqstan da, ekinshisi – Japonıa. Qos qalasyna túsken bombanyń zardabyn zar-kúıikpen jetkizetin de jóni bar Japonıanyń Parlamenttik syrtqy ister vıse-mınıstri Motome Takısava.

Osydan 71 jyl buryn Ja­po­nıanyń Hırosıma jáne Nagasakı qalalaryna tastalǵan atom bombalary kóptegen adamnyń ómirin bir mezette jalmady. Iadrolyq qarý synaǵy japondyq balyqshylardy sáýlelenýge ushyratyp, keıinnen sonyń saldarynan ajal qush­tyrdy. Iadrolyq sy­naqtyń aýyr zardabyn tartqan Qazaqstan da atom qarýyna qatysty shynaıy aqıqatty erekshe túsinetin memleket bolyp sanalady. Son­dyq­tan, Semeı ıadrolyq polıgony ja­bylýynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferen­sıa ıadrolyq synaqtardyń ra­dıoaktıvti sáýleleriniń zardaptary jaıly shyndyqtyń barsha álemge keńinen taralýyna úles qosady. Men atalǵan konferensıanyń ótkizilýin qup­taı otyryp, Qazaqstannyń osy máseledegi kóshbasshylyq róline qurmet sezimimdi bildirgim keledi, dedi M.Takısava.

Japonıa ókiliniń sózi ga­ze­timizde osynyń aldynda tolyq kólemde jarıalanǵandyqtan, odan qysqasha ǵana úzindi keltirgendi jón kórdik.

Konferensıa barysynda Mysyr Arab Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstriniń kóp­jaqty yntymaqtastyq jáne halyq­aralyq qaýipsizdik másele­leri jónindegi orynbasary Hı­sham Badr álemniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵytynda Qazaqstannyń batyl qadamdar jasap, talaılarǵa úlgi kórsetip kele jatqanyna toqtaldy.

Jahandyq qaýipsizdik salasyndaǵy aýqymdy sharalarǵa Qazaqstannyń qosyp otyrǵan súbeli úlesi joǵary baǵaǵa laıyqty. Sizderdiń elderińiz uıymdastyryp otyrǵan osy alqaly keńes álemniń qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń úlken mańyzǵa ıe ekenin dáleldeı túsedi. Qazaqstan Prezıdentiniń bastamasymen bul baǵytta aýqymdy máseleler sheshilgenin barshamyz bilemiz. Búginde elderińiz jahandyq qaýipsizdik salasynda joǵary deńgeıli jumystar atqarýda.

Qazirgi tańda ıadrolyq qarýǵa qarsy mańyzdy sharalar atqarylyp jatqanymen, bul máselede keıbir memleketterdiń kereǵar kózqarasta bolyp otyrǵany beıbitshilik súıgish halyqty oılantýda. Biz Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdy tolyq joıýǵa qatysty ustanymyn qoldaımyz. Osy oraıda, Iadrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa qosylǵan memleketter men ózge de elderdi atalǵan salada birlese jumys isteýge shaqyramyz. Jalpy, memleketter ıadrolyq qarýdy joıý, taratpaý jónindegi sharalaryn kúsheıtýi kerek. Sol úshin bul baǵytta árbir eldiń saıa­sı erki bolýy tıis. Mysyr Arab Respýblıkasy 2015 jyly osy máselelerge baılanysty kúsh-jigerdi biriktire otyryp, ózara ymyraǵa kelý qajettigin aıtqan bolatyn. Sondyqtan, ıadrolyq álemdi birigip qurýymyz qajet, dedi H.Badr.

Al Qyzyl Kres Halyqaralyq komıtetiniń vıse-prezıdenti Krıstın Bıerlı óz sózin osynaý mańyzdy basqosýǵa shaqyrǵan Qazaqstan tarapyna alǵys aıtýdan bastady. Odan ári ol Qazaqstan memleketiniń ıadrolyq qarýdy joıýdyń, taratpaýdyń shynaıy jaqtaýshysy ekenine nazar aýdardy.

Qazaqstannyń osyndaı alqaly jıyndy uıymdastyrýy bul eldiń jahan qaýipsizdigine shynaıy túrde alańdaıtynyn dáleldeı túsedi. Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyzdanýdaǵy bastamalary men beıbitshilik jolyndaǵy izgi nıetteriniń máni zor.

Qazaqstannyń BUU Qaýip­sizdik Keńesiniń turaqty emes múshe­ligine saılanýy atalǵan basta­malardy maqsatty túrde ilgeri­letýge taǵy bir múmkindik jasap otyr.

Osylaı degen K.Bıerlı óziniń Semeıde bolǵanyna da toqtalyp ótti. Sol saparymda kórgenderim meniń janymdy túrshiktirdi. Ásirese, mýzeıge qoıylǵan eksponattardy, ondaǵy qasiret shekken adamdar beınelengen sýretterdi kórý júregime óte aýyr tıdi. Sondyqtan da, Semeı jerinde bolǵan alapat jarylystardyń qaıtalanbaýyn shyn peıilimmen tileımin, dedi ol.

Qyzyl Kres qoǵamy búgingi tańda adamzattyń qaýipsizdigin saqtaý baǵytynda kóptegen jumystarǵa uıytqy bola otyryp, barlyq memleketterdi ıadrolyq qarýdan túbegeıli bas tartýǵa shaqyrady. Bul máseledegi árbir qadam halyqaralyq quqyq salasynda kórinis bergeni abzal. Iadrolyq synaqtarǵa tyıym salý jáne odan bas tartý jónindegi kelissózder naqty nátıjelerge qol jetkizýimizge múmkindik berýi tıis. Iadrolyq qarýdy paıdalaný qaterin tómendetý úshin bul qarýdy qysqartý turǵysynda kelissózderdi belsendi júrgizý kerek. Bul, eń aldymen, gýmanıtarlyq qajettilik. Órkenıetti ıadrolyq qarýdyń apatynan qorǵaý úılestirilgen is-qımyldardy talap etedi.

K.Bıerlı sózin: «Negizinde, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev osy baǵytta úlken maqsattar men mindetterdi alǵa qoıyp otyr. Bul shyn mánin­de barlyǵymyzǵa oı salýda. Sondyqtan biz osyndaı oryndy usynystardy keńirek talqylap, ıadrolyq qaýipsizdik sharalaryn júzege asyrýdaǵy kúsh-jigerimizdi ortaq múddege jumyldyra bilgenimiz jón», dep túıindedi.

Ǵylym jáne halyqaralyq ister jónindegi Pagýosh konferensıasynyń prezıdenti, Iadrolyq qarýdy taratpaý týraly shartty qarastyrý jáne uzartý jónindegi 1995 jylǵy konferensıanyń tóraǵasy, BUU Bas hatshysynyń qarýsyzdaný máseleleri jónindegi burynǵy orynbasary Djaıantha Dhanapala óziniń Qazaqstanǵa degen qurmetiniń erekshe ekenin aıta kelip, memleketimizdiń ıadrolyq qaýipsizdik salasyndaǵy kóshbasshylyq róline ekpin berdi.

Keńes Odaǵynan qalǵan ıadrolyq arsenaldyń bolashaǵyn sheshý barysynda Qazaqstan óz mindettemelerin tolyq oryndady. Ásirese, halyqqa qasiret shektirgen Semeı polıgonynyń jabylýy álemdik deńgeıdegi úlken oqıǵa boldy. Bul Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń kóregen saıasatynyń arqasynda júzege asty. Búgin biz Semeı polıgony jabylǵan kúndi eske alyp otyrmyz. Osy arada Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy Iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni retinde 29 tamyzdy belgilegenine erekshe toqtalyp ótkenimiz jón, dedi D.Dhanapala.

Sondaı-aq, ol jalpy, ıadrolyq qarýdan azat álem qurý óte mańyzdy ekenine toqtaldy. Osy máselede Qazaqstan talaılarǵa úlgi bola alady. Óıtkeni, bul el ıadrolyq qarýsyz memleket qurýdyń ozyq tájirıbesin kórsetti. Men sózimniń sońynda saıası batyl erik-jigeri úshin Qazaqstanǵa alǵysymdy bildirgim keledi. Sonymen qatar, elderińizdiń Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes músheligine ótýimen quttyqtaımyn, dedi ol.

Mońǵolıanyń tuńǵysh prezıdenti ári osy eldiń Konstıtýsıalyq sotynyń múshesi Pýnsalmaagıın Ochırbat Qazaqstannyń izgilik jolyndaǵy batyl qadamdaryna nazar aýdardy. Men birinshi kezekte osy konferensıanyń mańyzdylyǵyn ǵana emes, onyń der kezinde ótip jatqanyn atap ótkim keledi. Maǵan deıin aıtylyp ótkendeı, «qyrǵı-qabaq soǵystan» keıingi álemde ıadrolyq qarýdyń sany azaıǵanymen, onyń qaýiptiligi áli de tómendegen joq. Keıbir jaǵdaıda kóbeıip otyr dep aıtýǵa bolady. Munyń sońy ıadrolyq qarýdy jańadan damytýǵa alyp kelýi múmkin, dedi ol.

Sondaı-aq, ol Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen halyqaralyq qoǵamdastyq jyl saıyn 29 tamyzdy erekshe atap ótetinine nazar aýdardy. Óıtkeni, dedi mońǵolıalyq meıman, bul kún Iadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúni retinde belgilendi. 29 tamyzda biz ótkendi oı eleginen ótkizip qana qoımaı, ony ıadrolyq qarýdy, ıadrolyq qaýipti joıýdy izdestirýdiń múmkindigi dep bilemiz. Qazaqstannyń ıadrolyq qaýipti azaıtý jáne joıýǵa qatysty naqty is-sharalaryn atap ótýimiz kerek. Sebebi, Qazaqstan – búkil álemde qýaty jaǵynan 4-shi oryndaǵy arsenaldan bas tartqan el. Sonymen qatar, MAGATE kelisimimen Qazaqstanda Tómen baıytylǵan ýrannyń halyqaralyq banki quryldy.

Sóziniń sońynda P.Ochırbat Qazaqstannyń Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń 2017-2018 jyldardaǵy turaqty emes múshesi bola otyryp, belsendi, beıbitsúıgish saıasatyn ári qaraı jalǵastyrady dep oılaıtynyn jetkizdi. Bul saıasat boıynsha Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymynyń halyqaralyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne ıadrolyq álem qurý ustanymdaryna qoldaý bildiredi. Jalpy, Qazaqstan – Mońǵolıanyń jaqyn kórshisi. Sondyqtan bizdiń elimiz Qazaqstanda júrgizilip jatqan ıadrosyz álem qurý baǵytyndaǵy saıasatyn tolyq qýattaıdy, dedi Mońǵolıa ókili.

Óz kezeginde EQYU Parla­menttik Assambleıasynyń vıse-prezıdenti, Ázerbaıjan Mıllı Medjlısiniń (Parlamentiniń) depýtaty Azaı Gýlıev Qazaqstan Prezıdentiniń ıadrolyq álem qurýdaǵy róliniń erekshe ekenine toqtaldy. Sondaı-aq, ol 29 tamyz kúniniń mańyzdylyǵyn, Qazaqstannyń ıadrolyq qarýǵa ıe bola otyryp, odan bas tartýy adamzat tarıhyndaǵy úlken oqıǵa ekendigin sóz etti. Odan ári ol: «Fýkýsıma apaty ıadrolyq qarýdyń sonshalyqty qaýipti ekenin kórsetip berdi. Sondyqtan da, qaýipsizdik sharalary arqyly biz ıadrolyq qarýsyz álem qurý isine úlesimizdi barynsha qosýymyz kerek. Yqtımal ıadrolyq apattardyń aldyn alý óte mańyzdy. Ásirese, ıadrolyq qarýlardy zańsyz paıdalanýǵa nıetti kúshterdiń jolyn kesýimiz kerek», dedi.

«Iadrolyq qarýsyz álem qurý» atty bul halyqaralyq konferensıanyń jalpy otyrysyn Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev qorytyndylady (Elbasynyń qorytyndy sózi bólek jarıalanyp otyr).