Búgin Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev Arys qalasynda jumys saparymen boldy. Onda ákim birqatar áleýmettik jáne kásipkerlik nysandaryn aralap, jumys barysymen tanysty.
Eń aldymen, oblys ákimi bastaǵan top Arystyń Aqdala aýyldyq okrýgindegi «Qazyna jer LTD» JSHS sút fermasyn aralap, egistik alqaby jaıymen tanysty. Búginde onda 800 bas mal bolsa, sonyń 500-ge jýyǵy saýyn sıyrlar. Olardan kúnine 10 tonna sút alynady. Orta eseppen sút fermasyndaǵy árbir saýyn sıyr 22-25 lıtr kóleminde sút beredi. Al daıyn aǵarǵan «Altyn Dán» jáne «Fýdmaster» JSHS-na tasymaldanady.
Al sút fermasynyń menshigindegi 2847 ga jerdiń búginde 2278 ga ıgerilip, onyń 1265 gektaryna júgeri, 1013 gektaryna jońyshqa egilip, qoldaǵy iri qarany jem-shóppen qamtý jaıy ózdiginen sheshilip otyr. Munda jergilikti 75 azamat jumyspen qamtylǵan.
Seriktestiktiń jaıymen tanysqan oblys ákimi bul jumystardy oń baǵalap, sútti baǵyttaǵy mal sharýashylyǵyn damytýda arnaıy bazanyń qurylý kerektigine toqtaldy. Mundaı úlken kólemdi bordaqylaý alańdarynyń oblysta nebary ekeý ekeninen mysal keltirgen ákim osy maqsattaǵy jumystardy jandandyrý úshin arnaıy semınar uıymdastyrýdy tapsyrdy.
Munan soń, aımaq basshysy «Jańa Aqdala» JSHS tomat óńdeý zaýytyn kórdi. Maýsym kezinde táýligine 600 tonnaǵa deıin qyzanaq óńdeýge qaýqarly óndiris orny osy jyly jemis óńdeý túrin de qyzmetine qosty. 2009 jyly is qosylǵan tomat pastasy jáne alma tosabyn (povıdlo) óndiretin zaýytta 48 adam turaqty, 200 adam maýsymdyq jumyspen qamtylǵan. Jeke ınvestor esebinen qarjylandyrylatyn seriktestiktiń 2747 gektar jeri bolsa, sonyń bıyl 300 gektaryna qyzanaq, 170 gektaryna baý egilip, odan 975 tonna tomat konsentraty (pastasy), 126 tonna alma (povıdlo) tosaby óndirildi. Mundaǵy jalpy ınvestısıa kólemi 2 mlrd. 300 mln. teńgeni quraıdy.
Jumysshy toptyń sońǵy aıaldaǵan nysany – búgingi Arys – Shymkent tas jolynyń boıynan jańadan ashylǵan dendrosaıabaq qurylysy boldy. Aýmaǵy 12 ga alqapty quraıtyn dendrarıı saıabaǵynyń qurylys jumystary ótken jyldyń tamyz aıynda bastalǵan. Nysannyń saltanatty ashylý rásimine qatysqan aımaq basshysy J.Túımebaev arystyqtarǵa estelik retinde shyrsha aǵashyn egip, jergilikti halyqty osy saıabaqqa keminde bir túp aǵash egýge shaqyrdy.
Atalǵan baqta búgingi tańda birneshe túrli aǵash kóshetterinen 10 myń túp jasyl jelek ósirilýde. Atap aıtqanda, munda aǵashtardyń tez ósetin tuqymdary - terek, shaǵan, úıeńki, tal, qaıyń, akasıa, katalpa, shynar, shegirshin, úshtikenekti, qaraǵash, moıyl, boz arsha, qaraǵaı, shyrsha, jemis aǵashtary, tiri aǵash sharbaq, kóp jyldyq gúlzarlar bar.
Oblys ákiminiń Arys shaharyna jasaǵan jumys saparynyń sońy qala aktıviniń qorytyndy otyrysymen aıaqtaldy. Arystyń 10 aıdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵytynda atqarylǵan jumystary men tap bolǵan ózekti máseleleri boıynsha Arys qalasynyń ákimi Murat Qadyrbek pen onyń orynbasarlary jasaǵan baıandamalardan soń Janseıit Qanseıituly birqatar salalardaǵy kemshin tustarǵa toqtaldy.
Atap aıtqanda, ákim qala búdjetiniń tek 33,6 paıyzy nemese 4,1 mlrd. teńgesi ózindik kirister, al qalǵan 7 mlrd. teńgesi oblys pen respýblıkadan beriletin sýbvensıa men transfertter ekenine toqtaldy. Al ózindik kiristerdiń basym bóligi, ıaǵnı, 2,9 mlrd. teńgesi «Ordabasy» korporasıasynyń salyqtary ekenin aıtqan ol basqa salalarda damýshylyqtyń tómen ekenin synap, osy baǵyttaǵy jumystardy qolǵa alý kerektigin nazarǵa aldy.
Ózge de salalardaǵy kemshilikterdi tizbelesek. Arysta 10 aıǵa arnalǵan búdjet qarajatynyń 319 mln. teńgesi ıgerilmegen. Indýstrıalandyrý kartasynyń sheńberinde 3 jobany iske asyrý kózdelse, sonyń birde-biri oryndalmaǵan. Munan bólek, «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha qarjylandyrylýy tıis 12 jobanyń tek ekeýine aqsha berilgen. Qalada shaǵyn jáne orta kásipkerlikke qoldaý kórsetý sharalary jetkiliksiz dárejede bolsa, veterınarıalyq sharalarǵa jáne bos jatqan jerlerdi tıimdi paıdalaný máselesine jetkilikti deńgeıde kóńil bólinbeı keledi. Máselen, shaharda mal ólekselerin tastaıtyn oryndar qajettiliktiń tek 25 paıyzyn quraıdy eken. Al qala boıynsha 45,8 myń gektar egistik jerdiń tek 25,9 myń gektary nemese 56 paıyzy ǵana ıgerilgen.
Joǵaryda atalǵan birqatar salalardaǵy olqylyqtar ınfrqurylym, jumyspen qamtý, bilim berý, densaýlyq saqtaý, quqyq buzýshylyq, sanıtarlyq tazalyq máselelerinde de bar. Ásirese, oblys ákiminiń komýnaldyq mekemelerdegi ońtaılandyrý jaıttaryna kóńili tolmady.
«Qalaǵa qarasty Josaly, Baqyrsha, Toǵansaı jáne Aqtas eldi mekenderindegi shaǵyn orta mektepterde dáris alatyn 33 balaǵa 7 muǵalim jáne 12 sharýashylyq qyzmetkerler qyzmet kórsetedi. Osy 4 mektepti ustaýǵa búdjetten jylyna 14 mln. teńge jumsalady. Al osy balalardy jaqyn eldi mekenderdegi mektepterge tasymaldasa 13 mln. teńge únemdeler edi. Kóńil bóletin másele, 1100 oryndyq Amangeldi mektebinde 500 ǵana oqýshy oqıdy. Osyndaı jaǵdaılar B.Ontaev, J.Tashenov jáne Qabylsaı mektepterinde de oryn alyp otyr. Al Aqqala jalpy orta mektebiniń ǵımaraty bos tur», - dedi J.Túımebaev.
Otyrysty qorytyndylaǵan aımaq basshysy Arys qalasynyń ákimine salyq salý bazasyn ulǵaıtyp, búdjettik emes ınvestısıalardy tartý baǵytyndaǵy jumystardy arttyrýdy tapsyrdy. Sonymen qatar, ol aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy jumystardy arttyryp, bos jatqan jerlerdi qaıta aınalymǵa qosýdy, jańa jumys oryndaryn ashýdy, bilim oshaqtaryndaǵy oqý-tárbıe jumystarynyń sapasyn arttyryp, quqyqbuzýshylyq pen qylmyskerlikti azaıtý boıynsha pármendi sharalar qabyldaýdy júktep, Táýelsizdik toıyn joǵary deńgeıde uıymdastyrýdy júktedi.
OQO ákiminiń baspasóz qyzmeti
