Keshe Arab buqaralyq aqparat quraldary men Reseı habar agenttigi Spýtnık boıynsha, Ankaradaǵy Reseı elshisi A.Karlovqa jasalǵan qastandyqty ortalyǵy Sırıa bolyp tabylatyn «Ál-Nýsra» atty terrorlyq uıym óz moınyna aldy. Polısıa qyzmetkeriniń osyndaı qylmysqa barýy halyqaralyq dúrbeleń týdyryp jatqan tusta Erdoǵan men Ádilet jáne damý partıasy úkimeti Túrkıa jurtyn Fethýllah Gúlenge jaýyp jatty. Alaıda, lańkestik jasaǵan Mert Altyntashqa qatysty kóp mólsherde jaýapsyz suraqtar bar. Reseı Túrkıadaǵy tergeý isterine asa senbestik tanytsa kerek, Altyntashtyń uıaly telefonynyń ózin Reseıde muqıat tekserýdi talap etti. Túrik halqyn úgit-nasıhatpen tynyshtaldyrýǵa bolar, alaıda Reseı men halyqaralyq qaýymdastyq máselege qatysty kóptegen suraqtaryna jaýap kútýde.
Tr724.com tilshisi Erman Ialaz Reseı elshisine baǵyttalǵan qastandyq jaıly jaýap berilýi tıis suraqtar týraly jazdy.
BUL SURAQTARǴA JAÝAP BERMESTEN, QASTANDYQTYŃ SEBEBİ ASHYLMAIDY
Bılik lańkestiktiń aq-qarasyn anyqtaýdyń ornyna burynǵy ádetine basyp, túrli ótirik-jalalaryn jarysa aıtyp jatyr. Qaýipsizdik salasy mamandarynyń qastandyqqa qatysty suraǵan suraqtary áli de jaýap kútýde. Bul suraqtardyń eshbirine jaýap tabylmaı turyp Erdoǵannyń 15 shildeden keıingi mıtıńilerine qatysqan osy polısıa qyzmetkerine «Feto» tobynyń múshesi» dep jala jabýy oılanarlyq.
JAÝABYN KÚTKEN SURAQTAR
1.Elshi A.Karlovtyń osy saltanatqa qatysatyndyǵy baǵdarlamaǵa eki saǵat qalǵanda ǵana naqtylanǵan. Polısıa qyzmetkeri Mevlýt Mert Altyntash osy qupıa málimetti qaıdan bildi? 3 kún buryn oqıǵa ornyn zerttegen Altyntashtyń mundaı málimett ibilgen bolýy múmkin be? Reseı elshisiniń kóp jerge oqqaǵarsyz baratyndyǵy BAQ-ta jazylǵan bolatyn. Álgi baǵdarlamaǵa da oqqaǵarsyz keletinin Altyntash qalaı bilgen?
2.Qaskóı ál-Nýsra múshesi bolǵan ba nemese sony jaqtaýshy, ne ózge jıhatshy uıymdarmen tikeleı baılanysta bolǵan ba? Bir jarym jyldan beri ózderin «Allanyń arystany» degen maǵynada «Asadýllah» otrády retinde tanytqan Túrkıanyń arnaýly jasaǵymen, qupıa uıymymen de baılanysy bolǵan ba? Elshini óltirgen polısıanyń osy otrádpen nemese sol sekildi toptarmen qatysy bar ma?
3.Qandyqol polısıa Karlovty óltirgennen keıin ál-Nýsranyń marshtarynda aıtylatyn «Allahý akbar, nahnýllazına baıahý Mýhammadan alal jıhadı maa ǵaırı naddahatan, allahý akbar» degen sózdermen arab tilinde urandatyp aıǵaılady. Ál-Nýsra men ál-Kaıdanyń jıhad marshy (nashıd) retinde tanylǵan osyndaı ári osyǵan uqsas sózdermen ne aıtqysy kelgeni anyq belgili bolǵan terrorıstiń basqa jıhadshy toppen birlesip áreket jasady ma?
4. Jańa shyqqan beıne aqparattarǵa qaraǵanda terrorıst barynsha asyqpaı, ózine óte yńǵaıly oryndy tańdaǵan, dáldep oq ata alatyndaı ári ózin de qorǵaı alatyndaı orynǵa ornalasqan. 11 ret atqan oǵynyń 9-y elshige dóp tıgen. Árbir qozǵalysyna asa senimdi, atqan oǵy jańylmaı nysanaǵa dóp tıgenine qaraǵanda qylmyskerdiń polısıa qyzmetinen bólek áldebir jattyǵýdan ótkeni baıqalady. Terrorıstiń osy qyry tekserilýde me?
5. Terrorıst nysanaǵa dóp tıgizgenin bile tura, «Aleppony umytpańdar, Sırıany umytpańdar. Bizdiń elimiz tynyshtyqta bolmaı, sender tynyshtyqtyń dámin tata almaısyńdar» dep aıǵaılap, elshige yzalanyp oq atýyna sebep bolǵan Aleppo ekendigi jáne onyń túp tórkini zerttelýde me? Aleppoda bolyp jatqandarǵa qarsylyq bildirý úshin jınalǵan toptardy Ystambul men Ankarada qandaı qoǵamdastyqtar men saıası partıalar uıymdastyrdy?
6. Terrorıstiń bul yzasy bir apta boıy Aleppoda bolyp jatqandarǵa narazylyq retinde (Túrkıada) uıymdastyrylǵan sharalarǵa qatysty emes pe? Qylmysker eshbir qylmyskerge uqsamaıtyn qylyq jasap, elshiniń arqa tusyndaǵy erkin áreketimen 3-4 ret ekranǵa túsip qalǵan. Onyń munshalyqty erkin áreketi bir jerden aqparat alǵandyǵyn bildirmeı me?
7. Túrkıada qansha aıdan beri tótenshe jaǵdaı jalǵasyp jatyr. Kórmeniń ashylýy sekildi sharalar 10 kún buryn aldyn-ala ákimdikterge, sodan keıin polısıa basqarmasyna aıtylýy qajet. Bul jıyn jaıly da aldyn-ala habar berildi me? Eger eskertilgen bolsa, elshi men ózge de dıplomattar belsendi qatysatyn mundaı jıynda, tipti bul aımaq elshi-dıplomattar tyǵyz ornalasqan aımaq bola tura, nelikten qaýipsizdik sharalary alynbady?
8. Elshini qorǵaý tapsyrylǵan bolsa, ol mindet qandaı polısıa qyzmetkerlerine júkteldi? Bul mindetti atqaratyndardyń tiziminde polısıa qyzmetkeri Mevlýt Mert Altyntash boldy ma? Jaýapty adamdar Altyntashtyń osyndaı qylmys jasaýyna jaǵdaı jasaǵan ba?
9. UUA-nyń (Ushaqsyz ushý apparaty) terrorıstiń ǵımarat syrtynda jasaǵan áreketterin túsirgen vıdeo kórinisinde sol jerge jaýapty ekendigi belgili jol polısıasy men onyń dosynyń arasynda bolǵan dıalog ótedi. Vıdeoda «Anaǵan qara» degen sózine polısıa: «Ol polısıa, ol polısıa» deıdi. Polısıa formasyn kımese de, kostúm-shalbar kıgenine qaramastan terrorısti syrttaǵy polısıalar da tanyp otyr. Altyntashtyń buǵan deıin de osy aımaqta basqa jumystarda jaýapty bolǵandyǵyn bildirmeı me?
10. Altyntashtyń ruqsat alyp, jumysyna kelmegeni belgili boldy. Chaǵdash Sanatlar (Zamanaýı ónerler) ortalyǵynyń mańyndaǵy bir qonaqúıge ornalasqandyǵy, sol jerde jospar qurǵany alǵa tartyldy. Polısıa qyzmetkeriniń qonaqúı bólmesin jalǵa alýy kúmán týǵyzbaı ma?
11. Terrorıstiń jaıaýlatyp Chaǵdash Sanatlar ortalyǵyna kelgeni belgili boldy. Barynsha baıyppen búge-shigesine deıin sheber josparlanǵan qandy oqıǵanyń artynda Altyntashtan da basqa bireýler bar ekeni anyq. Bul adam(dar) kim?
12. Mert Altyntashtyń alǵashynda Dıarbakyrda ýaqytsha jumys istegeni, alaıda qysqa merzimde Ankarada, ásirese, adam qaýipsizdigi qyzmetkeri (oqqaǵar) sekildi abyroıly orynǵa taǵaıyndalýy qandaı usynystarǵa negizdeldi? Artynda bir saıası tulǵanyń bolýy múmkin be?
13. Terrorıst nelikten tirideı qolǵa túsirilmedi? Qaýipsizdik salasynyń mamandary da, CHP (Jýmhýrıet Halyq partıasy) tóraǵasy Kylychdaroglý da osy suraqty qaıta-qaıta surady. Jalǵyz áreket etken Mert Altyntash Reseı elshisine 11 oq atqan. Az ǵana oǵy qalǵan. Soǵan qaramastan ondaǵan polısıa qyzmetkeri qatysqan operasıada nelikten óltirildi? Polısıa mundaı operasıalar jasaýǵa jattyqpaǵan ba?
14. Operasıany İshki İster mınıstri Sýleıman Soılynyń basqarǵandyǵy jazyldy. Adam ómiri sekildi mańyzdy operasıany qashannan beri mınıstr basqaratyn bolǵan? Mundaı basqarý qaı elde bar? Alǵashynda «elshini jaraly bolsa da aýrýhanaǵa jetkizý» úshin, keıinirek «terrorıstiń ústinde bomba bolǵany» úshin óltirilgeni aıtyldy. Terrorıstiń kıimi oqıǵadan burynǵy jáne sońǵy vıdeo kórinisterinde kostúm men kóılek ekeni kórinip tur. Qandaı dálelge súıenip, onyń ústinde bomba bar dep sheshim qabyldandy? Bul aıtylǵandardyń qaısysy durys?
15. Terrorısti Qyzmet qozǵalysymen baılanystyrý úshin oqıǵanyń alǵashqy mınýttarynan bastap jalǵan málimdemeler, dálelsiz jalalar aıtyla bastaldy.
Polısıa qyzmetkeri Altyntashtyń Kórpez kýrsynda bilim alǵanyn tikeleı anasy joqqa shyǵardy. Turkish Minute tilshisi Abdýlla Bozkýrttyń eskertýleri qaralaý áreketteriniń qurbany bolyp ketti. Bozkýrttyń eskertýi nazarǵa alynsa, bálkim, elshi ólmes edi. Endeshe, nelikten elshiniń qaýipsizdigi úshin saqtyq sharalary alynbady?
16. Terrorıstiń stıpendıa alýy, naǵashysynyń baılanys telefondary sekildi kóptegen dáıekter medıaǵa taratyldy. Ankarada bir advokatpen (aty-jóni S.Ó. dep aıtyldy) birge turǵandyǵy alǵa tartyldy. Bul advokat kim? Qandaı saıası partıamen baılanysy bar?
17. Túrkıadaǵy radıkaldy-jıhadshy uıymdarǵa astyrtyn kirgen sheteldik sheber agenttiń Mert Altyntashty aldap, osy operasıany jasaýǵa kóndirgen bolýy múmkin be? Oqıǵanyń osy jaǵy tergelip jatyr ma?
18. Reuters agenttigine suhbat bergen eki túrik Ulttyq qaýipizdik qyzmetkeri Reseı elshisin óltirgen qarýly kisiniń polısıa qyzmetkeri ekenin, biraq onyń sol ýaqytta bos júrgenin aıtty. Shyndyq kóp ótpeı-aq belgili boldy. Altyntashtyń bos júrmegeni, tipti eki márte Erdoǵandy qorǵaýshy (oqqaǵar) bolyp mıtıńilerde jumys istegeni anyqtaldy. Reuters agenttigine jalǵan aqpar berip, shyndyqty búgip qalmaq bolǵan «qaýipsizdik» qyzmetkerleriniń de oqıǵaǵa qatysy bar ma?
19. Kópshilikti eki kúnnen beri «Feto» degen ótirikpen aldaýsyratyp, terrorıske kómektesken toptardyń qashyp ketýine nemese iz jasyrýyna jaǵdaı jasalǵan joq pa?
Derekkóz: www.tr724.com
Daıyndaǵan: Berik Myńjasar
