"Lenta.rý" Kambodjaǵa qonys aýdaryp, sol jaqta ómir súrip jatqan Pavldyń áńgimesin jarıalaıdy. Pavl sol jaqta ómir súrýdiń oń tustary men taǵam túrleri, salttary men halyqtyń ál-aýqatymen bólisti.
Birneshe jyl buryn men de kóptegen saıahatshylar sıaqty Taılandqa demalýǵa bardym. Kambodjada bir kún túnep, Angkor hramyna ekskýrsıaǵa attandym. Memleket maǵan birden unady. Ásirese, turǵyndary jaıdary, ashyq jáne aqpeıil. Budan keıin de birneshe ret Kambodjaǵa birneshe ret keldim, kelgen saıyn bul patshalyqqa ǵashyq bolyp qaldym.
Meniń dosym Máskeýde taı massajynyń salonyn ashý týraly oı tastady. Men ony Kambodjaǵa alyp barǵan soń, ol oıynan bas tartyp, kambodjalyq massaj jasaıtyn salon ashamyn dep sheshti. 2013 jyly biz Máskeýde birinshi bolyp osyndaı demalý ornyn ashtyq.
Qyzmetkerlerdi Kambodjadan ákeldik. Men mór basylǵan qaǵazdardy alyp, qyzdarǵa bizben birge jumys jasaýdy usynyp, eki ortada júgirip jirdim. Bul óte qyzyq boldy, óıtkeni jergilikti halyqtar Reseıdi bilmeıdi. Sondyqtan bizdiń usynysymyz olarǵa qyzyǵýshylyq týǵyzdy.
Bastaǵan isimiz salonnyń qonaqtaryna unaǵanymen bir jyldan soń, jaýyp tastadyq. Bul onsha kiristi jumys emes.
Reseıge kelgen qyzdardyń birimen men kóńil jarastyra bastadym. Sóıtip ekeýmiz Kambodjaǵa qaıtýdy uǵardyq. Otbasyn qurdyq, 2016 jyly shildede qyzymyz týyldy. Qyzymyzdyń eki azamattyǵy bolady.
Qujat máselesimen maǵan qıyndyq týǵyzbaıdy. Tek memlekettiń shekarasyna kelip, mysaly Taılandqa, sizge 35 dollarǵa bıznes-vıza jasap beredi, bir aıdyń ishinde ony 270 dollarǵa uzarta alasyz. Sondyqtan men Kambodjada emin-erkin júre alamyn, jyl saıyn 270 dollar tólep, uzartyp júrmin.
Qazir men saıtpen aınalysyp júrmin jáne 2014 jyly osy jerde shaǵyn Snow River Guest House qonaq úıin ashtym. Biz eshqandaı tájirıbesiz jobany bastap kettik, bárine jumys barysynda úırendik. Sol úshin men Reseıge kelip, 20 myń dollarǵa nesıe aldym. Baǵymyz janyp, áıelimiz ekeýmiz ózimizdiń isimizdi ashtyq.
Qonaq úıdiń birinshi qabatynda biz ózimiz turamyz. Sondyqtan jumys ornynan 24 saǵat boıy tabylamyz. Menińshe biz ataqty jáne kirisi jaqsy jer ashtyq, óıtkeni biz oǵan janymyzdy saldyq. Oǵan óz úıimizdeı qaraımyz. Men kelýshilermen ózimniń úıime kelgen qonaq retinde aralasamyn, olardyń ómirine qyzyǵýshylyq tanytyp, ózim jaıly da aıtyp beremin.
Biz saıahatshylar kóp keletin ataqty Sıem Reap qalasynda turamyz. Bul jerge álemniń ár jerinen: Aýstralıa, Argentına, Brazılıa, Qytaı, Koreıa, Chılı, búkil Eýropa, Japonıa, AQSH, Kanada jáne taǵy basqa elderinen saıahatshylar keledi. Qonaq úı qaladan bir kılometrdeı jerde ornalasqan.
Men ádettegi kambodjalyq ómirdi súrip júrmin. Biz aýyldaǵy tátemniń úıine baryp turamyz, ol jaqta jarǵanatpen tamaqtanamyz, qumyrsqalardy, úırek embrıonyn sorpaǵa qosyp ishemiz. Jergilikti turǵyndar kez kelgen taǵamǵa qant qosady jáne basqasha tamaq jeı almaıdy. Alǵashynda maǵan tańsyq bolǵanymen, qazir kambodjalyq taǵamdardy jaqsy kóremin.
Kambodjanyń aǵa býyn ókilderi saýatsyz bolyp keledi. 1967-1975 jyldary azamattyq soǵystyń saldarynan olar mektepke bara almaı qalǵan. Sondyqtan úlkender shaman, baqsy, sıqyrshy sıaqtylarǵa jáne ártúrli salttarǵa senedi.
Aýyldarda dárigerge júginbeı-aq emdele beredi. Bir kúni kóshede bir áıeldiń aýyr demalyp, ornynan tura almaı turǵanyn kórdim. Shamasy ol áıelde ınfarkt boldy. Balalary jedel járdem shaqyrýdyń ornyna ony japyraqtyń kartonymen jelpildetip turdy. Olardyń aıtýynsha, anasynyń ishine jyn kirip ketken. Ony shamandar ǵana shyǵaryp jiberýi tıis eken. Men qalalyq dárigerge jetkenshe, áıelim habarlasyp, jyndy shyǵarǵanyn, ol ózin jaqsy sezinetinin, adamdar jynnyń shyqqanyn óz kózimen kórgendigin aıtty.
Áıelim jergilikti aýrýhanalardyń birinde qyz bosanǵanda, biz barlyq shyǵynǵa 227 dollar tóledik. Jergilikti adamdar klınıkalarda sırek bosanady.
Áleýmettik kontrast birden bilinedi. Joldaǵy qymbat kólikter jáne jaıaýjolda júretin kedeıler – Kambodja úshin qalypty kórinis. Óıtkeni, kóbisi óz ıelikterindegi jerin sheteldikterge satady, olar júz myń dollarǵa deıin tez baıyp ketedi. Olardy qymbat zattarǵa jumsaıdy. Bul aınalasyndaǵylardyń qurmetin týǵyzady. Azıa elderinde solaı qalyptasqan. Tabysyń kóbeıgen saıyn, saǵan degen qurmeti de arta túsedi.
Osy ýaqytqa deıin men birde-bir oqys oqıǵalarǵa tap bolmadym. Týrıserden sómkesin urlap áketetin urylar bar, biraq olar barlyq elde bar ǵoı.
Maǵan shet el azamaty bolǵandyqtan, jergilikti turǵyndardyń nazary únemi mende, biraq men oǵan mán bermeımin. Maǵan kóńil aýdarǵan adamdardyń nazaryn baıqamaýǵa úırendim, keıbir aýyl turǵyndary aq adamdy múldem kórmegen.
Men osyndaı tynysh ómirge úırenip qaldym, meniń esh ishim pyspaıdy. Uıqydan turǵym kelgende turamyn, sháı ishemin, ártúrli adamdarmen aralasamyn. Balamnyń qalaı ósip kele jatqany kóz aldymda júrip jatyr.
Kambodjada maǵan kerektiniń bári bar: otbasy, jumys, ınternet, jaqsy aýa raıy.
Áńgimelesken Elıza Taıan
