Kúıeýine degen óshpendilik órshı tústi
Ómirim osylaı quldyrap ketedi dep Qapızanyń úsh uıyqtasa túsine  ki­rip pe? Bireýdiń alaqanyna sap ál­­­­dı­lep otyrǵan qyzy edi. Mektep­ bi­tirip, ınstıtýtqa tústi. Tórt jyl oq­­­yp, ekonomıs degen dıplom al­ar be­sinshi jyly Erkinmen ta­­n­ys­­­­ty.­ 

Óıtkeni, onyń týǵan jerinde qa­za­qy qonaqjaılyǵy da sypaıy, ún­e­­­mi­ esikteri ashyq adamdar turady. Onyń ústine, Erkinniń minezi men­ kór­ki Qapızanyń kóńilinen shyq­qan. Sosyn basqa qyzdar sı­ıaq­ty­ syryn ishine búgip, kerilip-sozylǵan joq. «Osy meniń bolashaq kúı­eýim bolady»­ degen qory­tyndyǵa keldi de, Er­kinniń al­dyn­da­ bar syryn búgip kór­mepti. Basqa qyzdar bolsa: «Osy ji­git qa­laı ózi? Ómirlik jar bolýǵa laıyqty ma? Áli de syrymdy ishte bú­gip, synaı túseıinshi» dep jarty­laı­ ja­byq bolyp kórinýshi edi. Al, Qapıza bolsa qaıta Erkinniń al­dyn­da ash­yq-jarqyn qalpyn saq­tap:­

– Erkin, men sensiz ómir súre al­maıtyn sıaqtymyn, – deıdi keý­desin kernep, jan syryn jasyr­maı.­­

– Ol ne degeniń? Men senimen na­ǵyz­ baqytty kúı keshemin, – deı­di Er­kin Qapızany  qushaǵyna qy­syp.

Qapıza – balyǵy taıdaı týlaǵan Oral ózeni boıynyń týmasy. Kózin ashqaly jony kereqarys maı keletin bekire balyǵynyń etin jep ósti. Ata-babalary egin salyp, kógerish ósirdi. Árıne, Oral boıynda aǵashtary ti­relgen alma da ósedi. Erteden qalyptaspaǵan soń, bul ara qazaqtary qa­ý­­yn­-qarbyz ósirýdi mansuq etpe­gen.­

Erkin alǵash aýyldan qaýynqaq pen qaýynqurt ákelgende dámin tatyp kórgen Qapıza:

– Apyraý, osyndaı da tátti ós­imdik ósedi eken-aý, shamasy myna qaýynqaqqa bal qosyp jasaıtyn bolýy kerek, – deıtin tańdanysyn jasyrmaı.

– Buǵan bal qosylmaıdy. Qaý­yn­nyń­ qabyǵyn alyp, sosyn etin qaq etip tilip, ilip, kún kózinde keptiredi. Al, anaý shyryny – óz boıynan shyq­qan­ sóli, – dep Erkin túsin­dir­gen.

– Qudaı qalap, otbasymyzǵa ke­lin bolyp tússeń, apam qaýqynqaq órýdi nemese qaýynqurt qaınatýdy saǵan ózi úıretip, maman etip shyǵarady? – deıtin sosyn.

– Álbette úırenip alamyn, – dedi rıasyz kóńilimen Qapıza  Erkinniń keýdesine basyn súıep.

 Ekeýi dıplom alar aldynda Almatyda úılenip, dıplomdaryn arqa­lap, qol ustasyp Erkinniń aýylyna keldi de, Qapıza Shalbaı aqsaqaldyń úıine kelin bolyp tústi. Sóıtip, ek­eýi­niń otbasylyq ómiri bastalyp ketti.

Erkin joldamany oblystyq aýylsharýashylyǵy basqarmasyna alǵan bolatyn. Sosyn eki jas ony-munylaryn kóterip oblys ortalyǵyna kel­di de, ýaqytsha páter jaldady. Qapıza bolsa bir qurylys kompanıa­syna mamandyǵy boıynsha qyzmetke­ turdy.

Eki jasqa jubaılyq ómir ońaı tı­gen­ joq. Ekeýi de joq-juqaltań otbasynan shyqqan soń,  ata-ana­lary­ tarapynan aıtarlyqtaı kómek tımedi. Tapqandary bir jaǵyna tart­sa, bir jaǵyna jetpeı jatty. Onyń ústine, Qa­pıza isteıtin mekeme jeke­menshik kompanıa bolǵan soń, jala­qy bererde syltaýy kóbeıip ketedi de bir aıdan bir aıǵa ysyrylyp, keı­de qarjy jetpegeninen birde toqtap, birde istep, jurttyń yǵyryn shy­ǵaryp jiberedi. Sosyn Erkinniń jalaqysy qaı jyrtyqty jamaýǵa jet­sin?

Erkinniń basqa jaqtan tabar ta­by­sy­ joq. Amalsyz únemdeıdi. Áıteýir, kúnderin kórip, jurttyń aldyna túsip ketpese de, kóshten qalmaı ilesip kele jatqanyna shúkirshilik etip, biraz jyldyń ótip ketkenin ekeýi de ańǵarmapty. Instýtty bitir­gen  keler jyldarynda  dúnıe esigin ashqan tuńǵysh qyzdarynyń ózi  mú­shel jastan asyp qalǵanyn ekeýi de ańǵarmapty. Áseldi múshel jasta deý­ge bolmas. Tolyq, et-jeńdi. Jú­ris-turysynan da eresektik belgi se­zilip turady. Keminde on segiz jasta deıdi birinshi ret kórgender.

Otbastarynyń aman-esen ekenine kóńili toǵaıyp, Erkinge arqa súıegeni sonsha, oıyna «erteń kúıeýim opasyzdyq jasap, «ala arqandy shart úz­ip» uzap kete barady dep oıyna múldem kelmepti.

Qapızanyń jumysy «júrdim-bardym «ónimsiz bolyp júrgende Erkin de qysqartýǵa iligip, jumyssyz úıde otyryp qaldy. Buryn aılyǵy shaılyǵyna jetkenine máz bolyp, ústel basynda otyryp kelgen Erkin anaý-mynaý jumysty qol kórmeı, «laıyq­ty bir qyzmet tabylar» dep eki qo­lyn qaltasyna salyp, ary-beri jú­rip, izdestirip kórip edi, onysynan eshnárse shyqpady. Tipti kórshi ob­lys­qa da jumys izdep baryp keldi.­

– Men sol qyzmetti laıyq kórip otyrmyn, – dedi ol Qapızaǵa kelgen soń.

– Qazir qyzmet tańdaıtyn ýaqyt emes. Lajy bolsa sendelip bos júr­genshe, «esektiń artyn jýsań da mal tap» degenniń keri kelip tur ǵoı. Aılyq jalaqysy da birshama kóńil kónshiterlik eken. Otbasynan uzap qol úzip ketpeısiń. Ár jarty aıda kelip, jarty aı otbasynda bolasyń. Odan artyq ne kerek? – dep Qapıza oıyndaǵysyn Erkin aldyna aqtaryp salǵan bolatyn.

Erkin jarty jyldaı Jańatas qa­lasyna baryp-kelip istep júrdi de, keıingi kezde túrli syltaýlar aıtyp, kelip-ketýin sıreksitip jiberdi.

– Myna naryq qyspaǵy ol jaqta  da órship tur. Jumys yrǵaǵy buz­yl­ǵan.­ Birde bolsa birde bolmaıdy. Sosyn qalyp, qosymsha jumys is­teýime týra kelip júr, – dep sırek kelýininiń sebebin aıtyp, aqtala sóı­ledi.

– Báribir aılyq jalaqyń burynǵydaı emes, – dedi Qapıza.

– Men saǵan ol jaqta da jaǵdaı burynǵydaı emes dep turǵan joqpyn ba? Seniń oıynsha men ol jaqta kú­nine restorandatyp júr deısiń be? – degen Erkin qabaǵyn túıip.

– Joǵ-á, sen keshikseń Ásel ele­gizip: «Papam nege keshigip jatyr?» deıdi saǵynǵannan kózine jas alyp.

– Sonda maǵan ne deısińder? Qol qýsyryp qarap otyr deısińder me? Odan da ol qyzǵa «ákeń oınap júrgen joq, otbasyna birnárse alyp kelý úshin tún qatyp, túsi qashyp júr» dep túsindirmeısiń be? – degen Erkin keı­istik bildirip.

Erkin birde tú­nerip, qabaǵyn túıip qaıtty. Esikten kire erni jybyr et­ip, amandasqandaı boldy da tórgi ból­mege ótip, ún-tinsiz kıimderin jınastyryp,  úlken sómkesine tyqty da tun­jyraǵan qalpy ústel shetine kep otyrdy.

– Men uzap ketip baramyn. Qashan oralarym belgisiz. Oralmaýym da múmkin, – dedi tuqyrǵan basyn kó­termesten. Qapıza alǵashynda Erkin­niń neni meńzep aıtyp otyrǵanyn  tú­sine almaı:

– Ol sonshama qandaı uzaq mer­zimdik jumys? – dedi qabaǵyn shy­typ.­

– Solaı bolyp tur. Taǵdyr meniń mańdaıyma solaı jazsa qaıtemin?.

– Qınalyp jatsań barmaı-aq qoı, – dedi Qapıza.

– Joq, barmasam bolmaıdy. Men solaı sheshkenmin. Endi keıin qaıtar­ǵa jol joq. Saý bolyp turyńdar, – dep Erkin ornynan kóterilip, esik jaqqa qaraı bettedi.

Erkinniń shyǵyp ketkenine biraz ýaqyt bolǵanǵa deıin Qapıza onyń neni aıtyp ketkenine sanasy jetpeı sansyrap uzaq otyrdy. «Myna naryq zamany qysyp turǵanda otbasynan uzap, aqsha tapqysy kelgen bolar» dep Erkindi jaman oıǵa qımady. «Balapan basymen, turymtaı túsimen» degendeı zaman bolyp ketti ǵoı. Qatyndardyń kóbisi ala qap arqalap, bazarlarda júr. Erkekter eki qolyna bir kúrek tappaı ez boldy. Beıshara biz úshin qınalyp júr ǵoı» dep Erkindi músirkegen.

Erkin sol ketkennen mol ketti. Jańatas jaqqa baryp-kelip istep jat­qandardyń, ıaǵnı Erkinmen birge is­teıtinderdiń aıtýyna qaraǵanda, ol sonda bireýdi taýyp, úılenip alǵan. Mine, satqyndyq! Azdaǵan qıyndyqqa shydaı almaı otbasyna jasaǵan opasyzdyǵy. «Meni umytsa qı­syny­ bar shyǵar. Al, jalǵyz qyzy Áselin qalaı qıyp ketti,á?» dep Qa­pıza bulqan-talqany shyǵyp ashýǵa býlyǵyp, kóz jasyna erik berdi. Keıde kóptiń sózine sengisi kelmegeni ras. Ózi kózimen kórmegen soń, es­tigenniń bárin ótirik shyǵar degen pen­deshilik oıdan shyǵa almaı, aqy­ry Jańatas qalasyna jolǵa shyqqan.

Júırik «Gazel» jer apshysyn qýyryp, tez arada jetkizip saldy. Qapıza surastyryp  júrip, Erkinniń jańa turaǵyn taýyp alyp, esigin qaq­pastan julqa tartyp, ishke ekpindeı kirgeninde tór aldynda kópshikti baýyryna jumarlaı qysyp, bir jambas­tap jatyp shaı iship otyrǵan Er­kinniń, oǵan shaı quıyp berip otyr­ǵan­ jas kelinsheginiń ústinen tústi. Arǵy jaǵy esinde joq. Erkinniń ús­tine qona túskende onyń kelinshegi jan daýsy shyǵyp:

– Oıbaı! – dep aıqaılaǵan qalpy syrtqa atyla shyqty. Kórshileri jınalyp, Qapızadan Erkindi arashalap alyp, ol órshelenip bolmaǵan soń, polısıa shaqyryp, olardyń qolyna Qapızany tapsyrdy.

Qapızanyń jan ashýyn polıseı­ler­ túsindi.  Kimniń kimmen turýy nemese turmaýy óz erki ekenin túsindi­rip aıtyp, Qapızany shyǵaryp sal­ǵan.­

Jańatastan «qara jamylyp», alas­uryp qaıtqan Qapızanyń janyna ta­ıa­ý­da tynshý bola qoıǵan joq. Janyn bir nárse kemirip jatqandaı, kúndiz kúlkiden, túnde uıqydan qaldy. Ah urǵanda kókireginen jalyn atqylap, tula boıyn órtep, ne is­te­rin bildirtpeı, Qapızany eseńgire­tip jiberdi. Keıde kózine jalǵyz qyzy da kórinbeı, Erkinge degen bir óshpendilik órshı tústi.

«Qap, sonaý batystan osy Erkin sıaqty bir súmelek erkek tabylmaǵandaı osy jaqqa sandalyp, endi dalada qalǵanym mynaý. Endi el betin qaıtip kórem? Qyzymdy ertip bara qalǵanda kim qushaǵyn jaıyp qarsy alar deısiń?» dep qamyqty.

Anasy qaıtys bolysymen ákesi bireýdi kirgizip alǵan. Onysy jóni túzý bireý bolsa bir sári, qany betine shaýyp, sazaryp otyrǵany. Kerek de­­seń, ákesiniń «ishkenin iriń, je­ge­nin jelim» etetin sıaqty. Sosyn  qy­zyn jetelep onyń ústine barý Qapızaǵa qıamet-qaıym kórindi. «Óler anam óldi, bir ákemdi Qudaıdyń bir ózine tapsyrdym» dep Qapıza ózi ósip-ónip, ushqan uıasynan múldem kúder úzip edi..

 «Ersiz áıeldiń etegi ashyq» degen...

Qapıza tórkin jurtynan múldem qol úzdi de, kezdesken qıyndyqty moınymen kóterip alýǵa belin bekem býdy. Degenmen Erkinniń ketýi Qapızany demde eseńgiretip tastap edi.  Keıde ne istep, ne qoıǵanyn sezbeı qalatyn aýrýǵa ushyrady.

– Kúızelisten shyǵa almaı júr­ge­nińde psıhıkalyq aýrýǵa ushyrap, jyndyhanaǵa túsýiń múmkin. Onan da keshiktirmeı emdel. Kóńilińniń kóterý joldaryn qarastyr. Sóıtip, bá­rin umytýǵa tyrys. Kerek bolsa, ada­myń tabylsa, turmysqa shyǵyp al. Áı, qaıdam, ondaı adamnyń qazir tabylýy qıyn. Erkekterdiń kóbi eki qoldaryna bir kúrek taba almaı sen­delip júr. Ne isterin bilmegen soń, olardyń kóbi ishkilikke salynyp ketken. Al, keıbireýleri esirtkini ezip ishetin dárejege jetken. Onan da deni durysy kezdesip jatsa, anda-sanda bolsa da kóńil kóterseń jetip jatyr, – deıdi áldeqaıda syrlasa qalǵan tamyr-tanystary men qurby-qurdas­tary.­

– Óz baılaryń qastaryńda shaljyıyp jatqan soń, kimniń muńyn muńdap, joǵyn joqtaısyńdar? Menikin be? – degen olarǵa Qapıza.

– Sonda biz endi ne demekpiz sa­ǵan?­ Ketken Erkin ketti. Endi artyna qaramasy anyq. Qoınynda qatyny, óz tirshiligin dóńgeletip otyr. Endi ol tiri júrgenimen saǵan ol ólikpen birdeı. Odan qaıran bolmaǵan soń, ketken Erkinmen birge ketpeısiń, oǵ­an jol da joq. Sosyn tiri adam tir­shiligin jasaýy tıis. Aýrýǵa shaldy­ǵyp­ qalmaýyń úshin kóńilińdi kóter. Sen eshkimge kerek bolmasań da anaý Ásel qyzyna kereksiń. Sony oılaý­yń kerek.

Osy aıtylǵandardy Qapıza júrse de, tursa da  aqylyna salyp, san ekshedi. «Iá, ólgenmen eshkim ólgen emes. Ketken Erkin endi baılasa da qaıtyp baı bolmasy anyq. Tiri adam tirshiligin jasap, kóshten qalmaýy kerek».

– Sonda men ne isteımin? Kózi baılaýly jandaı sergeldeń kúı ke­ship qaldym ǵoı men. Jónin aıtyp, jol siltep jiberseı, – degen  Qapıza bir syrlasqanynda qurbysy Aıshaǵa. Ol da boıdaq. Biraq eshkimnen kem tu­ryp jatqan joq. İshim-jemi men kıer­ligi ózi men úsh birdeı balasyna je­terlik. Jumyssyz baıyn «alkash­syń»­ dep úıinen qýyp shyǵarǵany qashan? Sodan beri tirshilik etip, bir adamdaı kúneltip keledi. Qısaıyp qalǵan jeri joq. Tek sońynan ergen «júrgish qatyn» degen ósegi bolmasa. Sonda Aısha Qapızanyń ıyǵyna qo­lyn artyp turyp:

– Jurttyń qańqý sózderin qula­ǵyńa ilme? «It úredi, kerýen kóshedi» degen. Dalbasalap aıta bersin. Er­teń solardyń qaısysy jegen nanynan bólip berip, aýzyńa sý tamyzar deı­siń? Odan da óz arbańdy óziń dóńgeletip, áreket jasaýǵa kósh.

– Sen meniń eń jaqyn qurbyla­r­ym­nyń biri emessiń be? Onyń ústine jerlestik jaǵynan jaqyndyǵymyz taǵy bar. Olaı bolsa jón siltep jibermeısiń be? – dedi Qapıza ań­qyldap.

– Onda búgin biz balyq aýlaýǵa shyǵamyz. Áı, qaıdam, aýymyzǵa maıda shabaqtar bolmasa, shortandardyń túsýi neǵaıbyl, – dedi Aısha suq saýsaǵyn shoshaıtyp.

 – Aısha, myna sózińniń tórkinine túsinbedim. Qarjy polıseıleri mem­lekettik qarjyny qymqyrǵan iri she­neýinikterdi shortan, al maıdalaryn shabaq deýshi edi, – dedi Qapıza tańyrqap.

– Sony da túsinbediń be? Meniń «shortan» dep otyrǵanym – qaltaly, al «shabaq» degenim – qaltasy tesik erkekter. Ádettegideı, qaltasy tesik erkekter shabaqtardaı órip júr. Qaıta olar qaltaly áıelderdi túsi­rip, iship-jesem, reti kelse baılyǵyn­ paıdalansam dep dámeli. Al, qaltaly­ erkekter qaladaǵy ataqty sulý bı­kesh­terdi túsire almaı, salpaqtap júr.

 – E, onda olardan nesin dámete­miz? – dedi Qapıza.

– İs saparda júrgen erkekter tal­ǵap­-tańdamaıdy. Olar kúnderiniń ótkenderine máz. İship-jep, bıleıdi. Erteń túk bolmaǵandaı úılerine qaıtyp jatady. Mine, biz osyndaı erkekterge aý salýymyz kerek, – dedi Aısha syqylyqtaı kúlip. – Endi saǵan túsinikti bolǵan shyǵar?

Qapıza únsiz basyn ızedi. Ekeýi sol kúni keshke ústine baryn ilip, opa-dalaptanyp, qala ortalyǵyndaǵy áıgili bes juldyzdy meıramhananyń aldyna kelip turdy. Restoranǵa ki­rip-shyǵyp jatqandar kóp. Kóbisi ish­kilikten esirik atyp, kekirgende  araqtyń ashqyltym ıisi múńk etip, jú­rek­ti aınytady. Óz­deri masań qatyndar erkekterdiń munysyn eleń etpeı, qoltyqtaryna jarmasyp, syqylyqtaı kúlip erip bara jatyr.

Kúte-kúte Qapızanyń shydamy taý­sylyp:

– Bizge shortan túgil, shabaǵyń da jaqyndar emes qoı, – dedi Aıshaǵa qabaǵyn shytyp.

– Bizge shabaǵy emes, shortandar kerek. Eger qasymdy qaǵyp, ymda­sam,­ anaý turǵan shabaqtar japyrlap kelip, aıaǵymyzǵa oratylyp júr­gizbesi anyq, – dedi Aısha syrtta topyrlap turǵan úsh-tórt jigitti ıegi­men nusqap. – Osmınogtardaı deneńe oratylyp, qanyńdy sorǵannan bas­qa olardan túser paıda joq. 

«Asyq­pa­ǵan arbamen qoıan alar» degendeı, asyqpa! Bizdiń de manadan beri beker turmaǵanymyzdy syrtymyzdan baqylap kútip tur­ǵan­dardyń baryna men óz basym shek kel­tirmeımin. Denemiz shamaly tolysqanymen betimizden áli ár taıa qoıǵan­ joq, – dedi Aısha.

– Áselim men keshikken saıyn qorqa ma dep qaýiptenemin, – dedi Qapıza.

– Qyzyń jas emes, múshel jastan asyp, balıǵatqa jetti. Óstip, keshi­gip, birte-birte boıyn úırete ber.

– Sonda keshikkenime ne syltaý aıtamyn?

– Oı, Qudaıym-aı, jumysta ol bop qaldy, bul bolyp qaldy deı salmaısyń ba? Jumysta ne bolyp qalǵa­nyn ol qaıdan bilsin, – dedi Aısha.

Eki kelinshek ekeýara áńgimelerin aıaqtap, jybyrlaǵan erinderin jı­ǵan­sha, syptaı kıingen, eki jigit olardyń tý syrtynan ótip bara jatyp, bireýi kilt toqtady da Qapıza men Aıshaǵa moıyn buryp:

– Sizder bizdi kútip turǵan joq­syz­dar ma?-dedi yrjıyp.

– Ony qaıdan bildińder? Kóripkel áýlıelikteriń bar ma? – dedi Aısha syqylyqtaı kúlip.

– Onda ne turys bar, myna dám­hanadan shaı-paı ishe otyryp, áń­gime dúken qurýmen qalaısyńdar? – dedi álgi jigit.

– Shamasy, uzaqtan kelgen sıaq­ty­syńdar, – dedi Aısha álgi jigittiń qoltyǵynan alyp.

– Ony qaıdan bildińder, kúnine restoranǵa kelip, dám tatqandardyń esebin alyp júretinderden emes­sińder me?

– Joǵ-á, nemene bizdiń mańdaıymyzdan «sondaı áıelder» degen jazýdy oqyp qoıdyńdar ma? Jańy­ly­sasyńdar, Qudaıǵa shúkir, tazamyz. Búgin myna qurbym Qapıza ek­­eýmiz restoranǵa baryp, bir kó­ńil kótereıik dep úıden shyǵyp edik, – dedi Aısha sabyrly qalyp tanytyp.

– Biz sonaý Elordadan is sa­par­men­ kelip edik. Sizderdiń qalalaryńyzda qydyrystap júrgenimiz ǵoı, – dedi jigitterdiń biri. – Onda búgin birge bolyp, bos ýaqtymyzdy kó­ńildi ótkizeıik.

– Qazaqta: «Shaqyrǵannan qalma, shaqyrmaǵanǵa barma» degen jaqsy sóz bar. Sizder shyn kóńilderiń­izben shaqyryp turǵan soń, biz qa­laı «otkaz» jasaı almaqpyz? – dedi Aısha bir qolymen keýdesin basyp, syńǵyrlaı kúlip.

Qapıza myna beıtanys erkekter aldynda ózin tomaǵa-tuıyq usta­ǵa­­ny­men azdap ishken konák býynyn bosatyp,  sóılemeımin dese de sóı­letkizip, keıde eriksiz kúldirip degendeı, birte-birte esin ala bastaǵan. Kóz aldy tumandanyp ketkende janyndaǵy jigittiń ıyǵyna er­iksiz basyn qoıyp, bir nárse ti­legendeı kózin súzip, ishtegi yntyqtyǵyn shy­­ǵa­­ra almaı ishteı arpalysyp otyryp, masań tartqanyn sezgen joq.

Kórshilerdiń kúńkili kóbeıdi

Buryn  Erkinnen basqa erkekten lázzat alyp kórmegen Qapıza ár erkektiń qylyǵy men súıisi ártúrli bolatynyn sonda bildi. Jalpy, er­kek­ ısin qatty saǵynsa kerek, sol joly  ótkenniń bárin umytyp, Astanalyq jigittiń qushaǵynda san bulqynyp edi. Kerek deseńiz, tas qursaǵyn keńitip, tas emshegin ıitken tuńǵyshy ári jalǵyz qyzy Áseldi de umytqan.

Qapıza sol túni alǵash masań kúı­de oraldy. Ásel bolsa jatar ból­mesiniń jaryǵyn sóndirmeı jatqan eken. Qapıza onyń qasyna qulaı ket­ti de óz ómiriniń myna kúıine yza­ǵa býlyǵyp, jylap jiberdi. «Qap, sen ıtti me, Erkin,  men de «gýlát» etip, ja­zańdy beremin» dedi óz judyryǵyn tas jumyp, býlyǵa jylap. Ásel onyń myna masań qylyǵyn sezgen joq. Alańsyz qoryldap uıyqtap jatty. Tańerteń oıanǵanda:

– Mama, úıge qaı kezde keldiń? – dep surady.

– Túnge on birden óte keldim ǵoı, – dedi Qapıza.

– Iá, maqul, on birde men uıyqtaǵan joq edim ǵoı, – dedi Ásel.

– Múmkin saǵatym aldaǵan shyǵar? – dedi Qapıza Áseldiń kúdikpen suraǵanyna mán bermegensip.

     Bárinen buryn ákesiniń nelikten kenetten ún-tinsiz jıylyp-terilip, kı­im-ke­shegin arqalanyp úıden shyǵyp ket­kenin Ásel túsingen joq. Sońynan baqyraıyp qarap, uzaq túne­rip otyryp qalǵan. «Janym-kúnim, senen basqa aldanyshym joq» dep tebirene aınalǵanda onyń júregi eljirep, ákesiniń qyrym eti joq jaǵyna top-tolyq betin basyp, mań­da­ıy­nan súıip, bir rahat kúı keshe­tin. Ákesiniń omyraýynan terdiń ısi ańqyp,  tynys joly arqyly  sebezdep tómen bo­ılap, janyna nur quıý­shy edi. Endi aldy-artyna qaramaı ketip barady. Túsinse buıyrmasyn.

Kúnder zýlap ótip jatyr. Ásel kún saıyn ákesin saǵynyp, tereze jaqtaýyna otyryp, syrtqa uzaq qarap otyrady da álden ýaqta kózi­nen jas parlap aǵyp, omyraýyna syrtyldap túsip jatady. Álden ýaqta ózinen ózi selk etip, mańaıyna urlana kóz tastap alady da jasyn súrtip, tereze jaqtaýynan tú­sedi. Biraq, kóz aldyna áke beı­nesi álsin áli elestep, mazalaýmen álek.

Áseldiń jany ákesin oılaýmen jaraly bolǵany qashan? Al, opasyz áke bolsa jańadan jar qushyp, al­ańsyz ómir súrip jatty. Júrek ja­ra­lan­sa, onyń emin tabý qıyn. Jan-júıeńdi aıyqpas aýrý shalyp, únemi ózegińdi órteıdi de turady. Ásel de osy dertke jastaı ushyrap, kútimsiz jas shybyqtaı qısyq-qy­ńyr óse bas­tap edi.  Oqý úlgerimi kilt tómendep ketti. Onyń oqýyn kúndelikti baqylaıtyn anasy da ishteı moraldyq kúızeliske túsip, qıt etse ashýlanshaq, betiń bar, júziń bar demeı shapshyp shyǵa keletin aýrýǵa ushyraǵan.

Onyń ústine, eri tastap ketkeli, kúnkóris qamy úreıge aınalyp, erteń ashtan óletindeı sezimge baılanyp-matalyp qalǵany sonsha, Qa­pıza qa­zir eki jumystyń basyn qo­syp is­teý­de. Kúndiz keńsede otyryp, maıda-shúıde esep-qısapty júrgizse, keshtete kabınetterdi jıyp-terip, jýyp-shaıyp degendeı túnniń bir ýaǵynda úıine ázer oralyp júr.

Qapıza birde bolmasa birde  Er­kinniń oralaryna senimdi. Suq saýsaǵyn kezep:

– Sonda ıt basyna irkit quıyp, otbasynyń erkegi emes, qarǵybaýly ıtindeı ustaımyn, – deıdi kijine doldanyp kórshilerine.

– Onysyn ýaqtysynda kóre jatarmyz. Al, Erkin qaıtyp oralatyn ez jigit emes. Jaqsy áıelden erkek sirá ketken be? Bar kiná Qapızanyń ózinde, – deıdi kórshisi Zylıha te­ris aınalyp kúńk etip. – Aqsha-aqsha dep eki jumys istep, dúnıe qýǵansha­ ana kámeletke tolmaǵan qyzyna qa­ra­saı­shy.­ Anasy joq bolǵan soń, qyzy er balalarmen qol ustasyp tún jamylyp ketip bara jatqany. Aqyry ne bolar eken? Áli ońy men solyn tanymaıtyn qyzy pispeı jatyp, kók­teı úzilmese bolǵany. Qazir arty uıat bolar dep oılanatyn jasty kór­me­dik.

– Erkek tabylsa Qapıza baıǵa tıip alýdan ket ári emes, – dedi ekinshi kórshisi Marıa jan-jaǵyna jaltaqtap qarap. – Bul qatynnyń da túndeletip júrýi kóbeıip ketti. Únemi bireýler taksımen ákep tastap júr.

– Jesir qatyn qańǵybas erkek bolmasa kimge kerek? – dedi Zylıha sybyrlaı sóılep. – Qazir jóni túzý erkekti tabý qıyn. Kóbisi ju­myssyz. Jumysy bar nemese qaltasy qalyńdary eki-úshten qatyn alyp, bas-bas­taryna úı tigip berip, shalqytyp qoıǵan.

– Sol qatyndardyń qandaı qu­direti bar? Bir baıdy meńgere almaı biz júrmiz, – dedi Marıa.

 – Bizden artyp bara jatqan sulý emes. Shamasy, qylyqtary artyq bolýlary kerek, – dep Zylıha myrs etti.

Shynynda  Ásel  sabaǵynan ke­li­simen uzaqty kún úıde. «Áı, deı­tin áje, qoı deıtin qoja» bolmaǵan soń, ózin tym erkin sezinedi. Er­ik­­ken­ qyzdarǵa ilesip, kóshe kezedi. Bolmasa aýlada otyryp, ýaqytynyń kóbin zaıa ketiredi.Tek anasy keler aldynda ǵana úıge kire­di­. So­syn túk bolmaǵandaı kitap betin ash­yp, oqyǵan adam sıaqty tel­mi­rip, tónip otyrǵany.

Baıdyń balasy basyndy

Kámeletke endi jetse de, Ásel eresekter ómirine erte enip, dámin tata bastady. Dene bitimi kesek tul­ǵaly, tósi erte bitip, bultıǵan bók­sesi ony on tórt jasta degenge esh­kim sen­besi anyq. Onyń ústine, Ás­el ózi qa­tar­ly qyzdarmen jú­rýdiń ornyna, kóbinese ózinen ál­deqaıda eresek, jigit bolyp qalǵan balalardyń arasynda ketip bara jatady.

Ásel óziniń on tórt jasqa tolǵan­ týǵan kúnin ataqty bıznesmenniń ba­lasy, jıyrma jasar Tımýrdyń saıajaıynda atap ótti. Bulaı bola­dy­ dep buryn Áseldiń oıyna kelmegen. Týǵan kúniniń qyzyqty ótýi­ne sebepshi bolǵan Tımýrdyń ózi edi. Ol Áselge:

– Jýyrda sen on tórt jasqa tola­syń. Al, týǵan kúnińniń qalaı ót­kenin qalar ediń? – dedi Áseldiń be­linen qapsyra qushaqtap turyp.

– Bilmeımin, – dedi Ásel basyn bir jaǵyna qısaıtyp.

– Qalaısha bilmeısiń?

– Bilmeımin, atap ótýge aqsham joq, – dedi Ásel muńaıyp.

– Aqshadan qam jeme. Sen úshin men taý qoparsam da aqsha taýyp, týǵan kúnińdi ótkizip beremin, – dedi Tımýr.

– Ras pa, Tımýr?! – dedi Ásel Tımýrdyń kórsetken márttigine rıza bo­lyp.

– Sendeı sulý qyzdan eshteńe aıa­maımyn, – dedi Tımýr kóterińki kó­ńilmen.

Tımýr Áseldiń týǵan kúnine bir­shama jaqsy daıyndalypty. İshim-jem jeterlik boldy. Shampandy sýsyn dep kóbirek ishken Ásel demde bylq-sylq etip, masań tartty. Ási­rese, Tımýr qasyna otyryp alyp,  «ish-ishke» salyp, jyly-jyly sóz­der aıtyp, buryn qompanıa quramynda bolyp, jón-jobany kórmegen Ásel onyń sózine eligip, kóńili kóterilgeni sonsha, Tımýrden basqa jaqyn jan joqtaı, qaıta-qaıta kó­zine jas al­dy.­ Onyń ıyǵyna basyn qoıyp, keıde Tımýrdyń sózine rahattana kúlip, esalań kúıge túsip otyrdy.

Qysqasy, sol tún Áselge qatty unap, kópke deıin esinen shyǵara al­maı­ eselań kúıde júrdi. Onyń munysyn eskergen Tımýr joq. «İs bitti, qý ketti» degendeı, Áselge qaıtyp jýymady. Óıtkeni, Tımýr Ás­el­di súıgen emes, súıýi de múmkin emes edi. Ózinen kóp jas kishi  qyz­dy neǵylsyn? Onsyz da onyń mańaıy tola qyz. Qaısysy bolmasyn Tımýrdyń baılyǵyna qyzyǵyp, aıdaýyna júre beretin.  Dittegen maqsatyna jetken soń, Tımýr Áselge qaıtyp oralǵysy kelmegen.

Ásel bolsa talaı qyzben bolyp, mashyqtanǵan Tımýrdyń súıisin ań­sap, qalaıda onymen taǵy bir kez­desýdi armandap júrdi. Bir kúni oı­da joq jerden Tımýrmen ushyraspasy bar ma? Júregi jarylardaı bolyp qýanyp ketkeni sonsha, ar­sa­lań­dap tura umtylyp, Tımýrdyń moınyna asyla ketip, jigittiń alqy­myna tumsyǵyn tyǵyp tura qalyp edi, Tımýr Áseldiń betinen qaǵyp:

– Ásel, ózińniń uıatyń bar ma? Jap-jas bolyp, ózińnen kóp jas úl­ken jigitti qushaqtaı alǵanyń ne? – dep Áseldiń kókireginen ıterdi.

Shynynda, jigittermen buryn kezdesip, aralas-quralas bolmaǵan Áselge Tımýrdyń myna qylyǵy tym­ túsiniksiz kórindi. Anada ákesi­niń saıajaıynda bolǵan túnde Tımýr Áseldiń ómirinde qalatyndaı ala bóten sezimin kórsetken joq pa edi? Endi keýdesinen keri ıterip turysy mynaý?

Áseldiń Temirge kóńili qalǵany sonsha, teris aınalyp ketti. Jylaǵysy kelip edi, kózinen jas shyqpa­dy. Tımýrdiń saıajaıda amaldap júrip basynan baǵyn sheship alǵa­nyn­ endi túsindi. Jylaǵanmen or­ny­na kelmesin sezdi de, jigitterge degen óshpendilik júregin jıirken­dirgeni sonsha, «men de senderdiń «baqtaryńdy» bastaryńnan sypyryp, ıtke kıgizbesem tura turyńdar» dep ishteı kektendi. Tımýrǵa qaıtyp burylyp nazar salmastan ilgeri júrip ketti.

Ásel oǵan qatty ókpelegenimen kele-kele jigitterdiń bárine teris qaraı almady. Qansha aıtqanmen, qyz jigitter, al jigitter qyzdar úsh­­in­ jaratylǵanyn birte-birte se­zine bastady. Keıde qushtarlyq jeńgen jaǵdaıda basý úshin mindetti túr­de erkek kerek bolǵan soń, Ásel ekijaqty oıynnyń ózine tıimdi eke­nin uqty. Birinshisi, qushtarlyǵyn bassa, ekinshisi, jigit te quma­r­yn basýy úshin, qaltasyndaǵy baryn «urmaı-soqpaı» nemese «ja­la jappaı»   mádenıetti túrde alyp, arqasynan qaǵyp shyǵaryp salýy edi.

Qapıza jaǵasyn ustady

«Ekeýmizdiń erteńimiz ne bolady?» dep mazasyz kúı keshken Qapıza eki birdeı jumysty atqarýǵa jáne Aıshaǵa ilesip, erikken erkek­terdiń qalta túpterinde qalǵan tı­yn-tebenderin qaǵamyn dep júrip, qyzynyń tárbıesine nazar salýdy umytqanyn múldem sezbepti. «Áı­teýir, Áselimniń qarny toq, ústi bútin» dep júre berer me edi, eger onyń sómkesin kezdeısoq ashyp, jaǵasyn ustamaǵanda.

Aısha ekeýi meıramhanadan eńgezerdeı jasamys eki erkektiń shyǵaryp salýymen keshtete kelgen. Áse­li bolsa kúndegi ádetindeı jaryqty óshir­meı jatyp qalǵan eken. Eki tanaýy pysyldap, anda-sanda qoryl­ǵa basyp alańsyz uıyqtap jatyr. Tipti anasynyń kelgenin sezer emes.

Qapıza sheshinip tósekke qısaı­ǵa­nymen jýyq arada uıqysy kele qoımaǵan soń, qarap jatqansha dep qyzynyń sómkesin ashqany sol, kózine birden  bir býma músheqap túsip, júregi sýyldap ketti. Sho­shyn­ǵany sonsha, eriksiz jaǵasyn ustap, sostıyp turyp qaldy. Sosyn álden ýaqta ózine-ózi kelip: «Báse, bul qyzdyń ústinen únemi qymbat ıissýdyń ısi ańqyp turady, bir bá­le bastap júr eken ǵoı» dedi ishteı kúbirlep. Odan ári aqtaryp edi, fransýzdyq qymbat ıissýdyń qoraby, «Jastyq kúnási» kokteıliniń jar­tylaı ishilgen ydysy shyqty.  

Qapıza qyzynyń sómkesin ábden aqtaryp bolyp, ishindegi zattaryn ornyna qoıdy  da tósegine kelip jatyp: «Men osylaı júre bersem, my­na qyz betimen  ketip, jaqsylyq­qa aparmaıtyn sıaqty. Odan da qatańdaý minez tanytyp, biraz qyspaqqa almasam bolmas. Bárine ki­náli,  atyń óship,  ımanyń as bolma­ǵyr Erkin. Eger ol óz uıasynan bezbese, bar ómirimiz óz qalpynda damyp, men de jelkildep, etegimdi kez kelgen erkekke ashpas edim. Myna qyz da tárbıeli bolyp óser edi...» dep Qapıza kórpeniń  bir buryshyn tistelep, býlyǵa jylady...

Erteńine Ásel oıanysymen túni­men ashýǵa býlyqqan Qapıza qyzynyń alqymynan ala túsip:

– Jetpegir, anaý ákeń sıaqty beı­­ádep bolyp óseıin dep pe ediń? – dedi bar daýsymen aıqaılap. Uıqyly-oıaý Ásel ne bolǵanyn túsi­ne almaı:

– Mama, saǵan ne boldy azanymen? – dedi anasyna tańyrqaı qa­rap.

– Ne boldy deısiń, á, ońbaǵan, anaý sómkeńdegi ne nárseler, olardy qaıdan aldyń? Janyńnyń ba­rynda aıt, qane? Áıtpese qaǵyp ji­berip jerge kirgizemin de shashyńnan tartyp, qaıtyp sýyryp alamyn, – dedi Qapıza ekilene qyzynyń ústine tóne túsip.

– Mama, neni aıtyp otyrsyń, qaı­daǵy zat? – dedi Ásel túk bil­meıtindeı.

– Anaý sómkeńdegi zattardy aı­ta­myn. Kane, qaıdan aldyń olar­dy?­

– Bilmeımin, – dedi Ásel eki ıyǵyn qýshıtyp.

– Má, saǵan, bilmeseń, – dep Qapıza qyzynyń jaǵynan tartyp-tartyp jiberdi. Ásel shapalaq janyna batpaǵandaı únsiz tómen qa­rap sazaryp otyryp qaldy. Qapıza­ julqyna basyp baryp, qyzynyń sómkesin alyp, aldyna aqtaryp salyp:

– Sómkeńe óziń emes, káperimde jyn tyǵyp ketken bolýy kerek, solaı ma? – dedi Qapıza qyzynyń ús­tine qaıta tóne túsip.

– Bilmeımin, anaý synyptas qyz Jaýhar meni muqatý úshin ádeıi maǵan bildirmeı salyp qoıǵan bolýy kerek, – dedi Ásel tómen qaraǵan qalpy mińgirlep.

– Onda qazir men seni shashyńnan súırep mektepke alyp baramyn da Jaýharmen bettestiremin. Sonda dá­leldeı almasań, sol arada kóptiń kózinshe kózińnen sorańdy aǵyzyp, ıtshe tepkilep óltiremin, – dedi Qa­pıza dirildep.

Munyń arty qıyn bolaryn sezgen Ásel álden ýaqytta:

– Mama, mamataı, aldaǵy kezde qaıtalamaımyn, keshir meni, – dedi anasynyń aıaǵyna jyǵylyp.

– Bolaryń bolyp, boıaýyń sińgen soń, seniń keshir dep jalbarynǵa­nyń­ ne, jalbarynbaǵanyń ne? Qu­daıym-aı, endi qaıttim? – dedi  Qa­pıza basyn shaıqap kúıinip. Sosyn kereýet shetine basyn ustaǵan qalpy sylq etip otyra ketti.

Iá, Qapıza qyzyna endi ne isteı qoımaq? Qyzy júris alyp qalǵan sıaqty. Jumysty qoıyp, onyń ba­s­­qan izin ańdyp úıde otyryp qa­lýǵa  bolmaıdy. Bas ıesi bolsa taǵy joq. Sonda kimge senip, kimge arqa súıeıdi?  Onyń ústine, bir jaǵynan ózi de kináli. Aıshaǵa erip, resto­ran­datyp, qyzy kózinen tasa qal­dy.­ «Endigim bola qoımas, jumystan keıin úıde bolaıyn» dep sheshti

Erteńine Aısha  eki erkekten «tapsyrys» túskenin aıtyp, habarlas­qan­da Qapıza selt etken joq. Aıshanyń munysyn jaqtyrmaǵandaı er­in­deri jybyr etti de samarqaý:

 – Aısha, búgin meniń mazam joq. Ótken joly jonarqam salqyn shalǵyn shópke tıip edi. Shamasy sýyqtap qalǵanmyn-aý, sirá búgin bara almaspyn, – dedi.

– Ty chto, Aısha, mundaı múm­kindik bola bermes, oılan, – dedi Aısha.

– Senińshe, Aısha, men qyzyq qýamyn dep júrip aýyryp ólmekpin be? – dedi Qapıza qatqyldaý únmen, qaba­ǵyn­ shytyp.

– Podýmaesh, saǵan ól dep ot­yr­ǵan­ men joq. Qolymyzǵa túsip tur­ǵan oljadan qaǵylamyz dep tur­myn. Lajy bolsa...

– Joq, men búgin bara almaımyn, – dedi de Qapıza telefonyn óshirdi. Aısha bolsa qaıtyp telefon shalyp, Qapızany mazalaǵan joq.

Osydan bastap Qapıza Aıshadan irgesin aý­laq saldy. «Naýqas meni aınaldyryp aldy. Erkekterdiń kó­ńilin aýlaýǵa eńsem bir kóterer em­es» dep Aıshaǵa jaýap berýmen bol­­dy.­ Sosyn Aısha da Qapızadan  kú­derin úzse kerek, telefon shalýdy sıreksitip baryp, múldem qoıǵan.

Qapıza eki jumys istegenimen alǵan aılyǵy Ásel ekeýiniń  kúndelikti shaılyǵyna jetip, artyq tıyn-teben bir jınalmaı-aq qoıdy. Sosyn keıde Kapıza końyltaqsyp, baıaǵy ádetinshe anda-sanda  restoran jaq­qa barǵysy kelip ketedi, ózin-ózi toq­tatyp, sabyrǵa saldy.

Ásel de burynǵydaı emes,  ana­sy­ jumysta bolǵanda sandalyp ketip júrmese, anasy  kelgende  úı­de bolyp, sabaq oqyǵan symaq bolyp, kitap betin ashyp, ony-muny shuqylap otyrǵany.                                                                

Restoranǵa kimmen barmasyn, Áseldiń tapsyrysy aldymen «Jas­tyq kúnási» kokteıli. Iisi burqy­rap,­ únemi janyńnyń qoshyn kel­tiretin tátti sýsyn. Baı-baǵylandar men olardyń erikken erke totaılarynyń ishetin sýsyn.

Ásel baıdyń qyzy bolmasa da ózin solaı sezinedi de, qulaq tun­dyryp, basyńdy meń-zeń etetin mý­­zykaǵa mán bermeı, ózimen-ózi bolyp, osy sýsyndy asyqpaı so­rap­tap otyrǵandy jany súıedi.  Ár­ı­­ne, únemi qydyrystap júrýge onyń ýaqyty joq. Tek anasy joqta meıramhanaǵa keledi de, anasy ju­mystan qaıtar tusta taksıge otyryp, úıine jetip alady. Túk bil­megensip, kitap betin ashyp otyrǵa­ny. Kózi kitapta bolǵanymen kóńili demde «Jastyq kúnási» kokteılin ańsaýmen bolady. Keıde ornynan ushyp turyp, restorandardy jaǵalap ketip qalǵysy kelgenimen anasynan bata almaı, baılaýly kúshik­she ishteı qyńsylap, kokteıldi iz­deıdi.

Árıne, Ásel keıde anasyna ustalyp ta júr. Óıtkeni, masań erkekke kezdesip qalsa, isti tez bitirýdiń ornyna jutyp qoıyp, myjyma má­n­siz-maǵynasyz áńgimesin ishek­she sozyp otyryp alatyndar bar. Áseldiń asyǵyp, ketýge yńǵaılanǵanyna qaramastan top-tolyq bile­ginen taramys áleýetti qolymen qy­syp ustap otyryp alady.

Mine, osyndaı  kóbik­aýyzdylar­dyń kesiri Áselge talaı tıdi. Sosyn anasynyń aldynda talaı ret keshirim surap, «qaıtalamaımyn» dep san ret ýáde berip aqtalǵany­men­, qany qaınaǵan anasy talaı ret tómpesh­tegenimen,  Ásel qaıtalaı berdi. Qapızanyń da jigeri qumǵa aınalyp, qyzyna ne isterin bilmeı saly sýǵa ketip, sansyrady. Keıde:­ «Myna bále alǵan betinen qaıtar em­es, aýrýǵa aınalyp ketken bolar» dep kúdiktendi.

Sonymen, qyzynyń betin qaı­ta­ra­ almasyn sezgen Qapıza: «Zaman aǵymy solaı, sondaımen aınalysyp júrgen jalǵyz meniń qyzym ba?  Keshte Ásel qatarly qyzdardyń qala kafe­leri men restorandarynda sapyrylysyp, bireýi mas bolsa, endi bireýi birneshe jigittiń  je­teginde ketip barady. Sonda bu­lar­­dy­ jap-jas bastarymen alyp ba­ra jatqan qandaı aýrý?» dep qatty oıǵa ketkenimen basy jetpeı talaı máńgirgen kúı keshti. «Jurt­tyń qyzyn sóz etip ne qylam? Aldymen óz qyzymnyń oıynda ne baryn bileıinshi» dep Áseldi aldyna otyrǵyzyp qoıyp:

– Ásel, osy saǵan ne jetpeıdi? Eger baısyrap bara jatsań erterek baıǵa berip uzatyp salaıyn desem, bir otbasyn kelin bolyp meńgerip keterdeı emessiń, sen áli jassyń.  Kane, aıtshy osy.  Men seniń týǵan anańmyn. Iaǵnı saǵan eń jaqyn adammyn. Túsine bilseń, sen anańnan eshnárseni jasyrmaýǵa tıissiń, – dedi Qapıza kózine jas alyp, qy­zynyń mańdaıynan qaıta-qaıta sıpalap.

Manadan beri tómen qaraǵan qal­py únsiz tyńdap otyrǵan Ásel basyn kóterip:

– Mama, seniń aıtqanyńnyń bá­rin túsinem. Biraq, men turǵylas qyzdardyń bári jaqsy kıinip jú­redi. Tipti ústerinen qymbat ıis­sýdyń ısi arylmaıdy. Al, men bolsam, ókshesi qajalǵan aıaq kıimmen jáne eski-qusqy usqynsyz kıimder kıýdi qorsynamyn. «Men nege analardaı bolyp júrmeımin» dep óz­imdi ózim kinálaımyn. Al, olar sı­­ıaq­­ty kıinip júrýime seniń tapqa­nyń­ tek iship-jeýimizden artylar emes. Sosyn men «temnyı» jolmen aqsha tabýdy maqul kórdim, – dedi Ásel.

– Qyzym, bul joldy tańdaǵanyń bolmaıdy. Sen jassyń, jastaı ómirińe balta shappa. Oqýyń kerek, bir oqýdy bitirseń, sosyn bir ju­mys­qa ornalassań, kıim de bári bo­lady, – dedi Qapıza.

– Qaıdam, qazir eki-úshten dıplomy barlar jumys taba almaı sendelýde. Kúnkóris úshin olar da keshtete restoran jaǵalap júr, – dedi Ásel.

– Qyzym-aý, olardy sen qaıdan bilesiń? – dedi Qapıza.

– Talaı ret kompanon bolǵanbyz, – dedi Ásel shynyn jasyrmaı.

Ózi jumystan qoly bosamaı, tún qatyp júrgende qyzynyń «Jastyq kúnási» kokteıilimen aýyzdanyp, so­nyń tátti dámine aldanyp, talaı «jerge» baryp qalǵanyn ishteı sez­genimen ne derin bilmeı, Qapıza bi­raz únsiz qaldy. Sonda da ana emes pe? Qaı ana perzentin jaman jolǵa ıtersin? Sosyn:

– Bolmaıdy, qyzym bolmaıdy, – dedi basyn shaıqap. – Osy aradan esińdi jınap, keri qaıt, – dedi.

Ásel anasynyń aıtqanyna ke­lis­­ken­deı basyn ızedi de, Qapızanyń aldyna basyn qoıyp, kózin jum­dy. Oıyna ne tústi eken? Álde