Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov jumys saparymen Aıyrtaý aýdanyna bardy. Saýmalkól aýylynda  óńir basshysy «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlasy arqyly paıdalanýǵa beriletin «Bıjov» JK-niń zamanaý saýda ortalyǵynyń qurylys barysymen tanysty. Atalmysh nysan tamaq ónimderimen, qosalqy bólshektermen, qurylys materıaldarymen jáne kıim-keshektermen saýda jasaıtyn bolady.

        Kásipkerlik bóliminiń basshysy Gúlmıra Ábilqaıyrovanyń aıtýyna qaraǵanda, ótken jyly aýdanda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha jalpy somasy 2,2 mlrd. teńgeniń 11 jobasy maquldanǵan. Sonyń biri - «Bıjov» JK-niń zamanaýı saýda ortalyǵy.

     «Investısıa somasy 85 mln. teńgeni qurady, onyń 68 mln. teńgesi «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlasy  boıynsha da, qalǵany ózindik qarjy. Bıyl júzege asyrylatyn joba  20 jumys ornyn ashýdy kózdeıdi.  Qazirgi ýaqytta  aýdanda 1328 kásipker bar, olardyń 116-sy - shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi»,- dedi Gúlmıra Ábilqaıyrova.

Kásiporyn dırektory Aleksandr Bıjov atalmysh jobanyń memleket qoldaýy arqasynda júzege asyp jatqandyǵyn atap aıtty.

«Alǵashynda bank 17,5 paıyz ústememen qaryz berdi, onyń 10 paıyzyn memleket demeýqarjylandyrdy, qalǵany - 7 paıyz.  Memlekettiń qoldaýy arqasynda ǵana saýda úıin salý múmkindigi týdy. Óıtkeni aýdanda 17 paıyz ústememen  qurylys salý óte qıyn. Jol kartasy boıynsha biz ekinshi jobany iske asyrýdamyz. Bıyl 500 oryndyq toıhana salýdy josparlap otyrmyz»,- dep óz oıymen bólisti Aleksandr Bıjov.  

«Saýda órkenıetti jáne taza bolýǵa tıis. Taǵamdar tekserilgen bolýy qajet, soǵan oraı.  tekserilgen ónmderdi ǵana alǵan jón.  Turǵyndar Soltústik Qazaqstan oblysynda óndirilgen sapaly ónimderdi ǵana satyp alýy kerek. Siz birinshi jobaǵa kómek alyp, júmys barysynda  onyń paıdasyn túsindińiz, endi mine ekinshisin alyp otyrsyz. Sóıtip sizdiń ekinshi jobańyzǵa da memleket qoldaý kórsetip otyr. Iaǵnı barlyq tetikter naqty jumys isteıdi. Prezıdent: «Bıznespen aınalysyńdar,biz sizderge kómektesemiz» degendi tekten-tekke aıtqan joq. Jumys istegisi kelgenderge memleket kómektesedi.  Sizdiń tirligińiz – soǵan mysal. Kimde-kim jumys istep baıyǵysy kelse, memleket qoldaýǵa ázir. Olar jumys oryndaryn ashyp, salyq tóleýge tıis»,- dedi óńir basshysy.

Kelesi at basyn burǵan nysan – jetim jáne ata-analarynyń qamqarlyǵynsyz qalǵan balalardyń Aıyrtaý mektep –ınternaty boldy. Mekeme tárbıelenýshileri óńir basshysyna jarmadan, injý-marjannan, shyrsha túıinderinen ózderi jasaǵan buıymdardy jáne «Bir shańyraqtyń astynda» atty qýyrshaq kompozısıasyn kórsetti.

«Myna jumystardy  murajaıǵa qoıýǵa bolady. Balalarǵa osylaı jasynan bastap týǵan jerge degen súıispenshilikti, toleranttylyqty, otansúıgishtikti  daryta berý kerek. Olar ár ulttyń mádenetin  bilýge tıis»,- dedi Qumar Aqsaqalov.     

.Óńir basshysy balalar turatyn bólmelerdi aralap, olardyń bos ýaqytyn qalaı ótkizetindigimen tanysty, tárbıelenýshilermen áńgime barysynda  olardyń bolashaq josparlaryna qyzyǵýshylyq bildirdi.

 «Balalar oqýmen birge shyǵarmashylyqpen de aınalysqany durys. Memleket te mektepten keıin kómek kórsetýge  tıis. Oqýshylar sport, shyǵarmashylyq, qolóner, ǵylym sıaqty ózderi qalaǵan ispen aınalysqany jón. Biz aýdan ákimderimen olardyń úıde kompúter aldynda ǵana otyrmaýy úshin  qoldan kelgenniń bárin jasaımyz. Kóshede de ómir, qarym-qatynas, sport, óner, án-kúı men bı bar ekendigin umytýǵa bolmaıdy. Kitap oqý kerek. Prezıdentimiz aıtqandaı: «Bolashaq – kitap oqyǵandarda, olar kompúter aldynda otyrǵandardy   meńgerip ketetin bolady», Óıtkeni kitap  adamdy damytady,  oılaı bilýge  úıretedi. Bolashaqqa jan-jaqty adamdar qajet. Memleket damyp jatyr, biz sizderdiń  qatarlastaryńyzdyń  jan-jaqty damyǵan bolýyn qalaımyz. Ol úshin rýhanı jaǵynan kúshti, densaýlyǵy myqty, tolerantty, barlyq ulttardy birdeı kóretin, 3 tildi jetik biletin bolý kerek. Turǵyn úı boıynsha biz kómektesemiz. Ótken jyly oblys boıynsha jetim balalarǵa 20 páter berilse, bıyl 40 shaqty páter beretin bolamyz. Eń negizgisi - oqýǵa túsý,  memleket berip otyrǵan múmkindikti paıdalaný», dep atap kórsetti Qúmar İrgebaıuly.

Kezdesý sońynda  mektep-ınternattyń tárbıelenýshileri óńir basshysyna ózderi jasaǵan tumar-dombyrany tartý etti. Oblys ákimi baǵaly syılyqqa rahmet aıta otyryp, onyń óz kabınetinde saqtalatyndyǵyn jetkizdi.

Oblys ákimi balalar úıine teledıdar syılady. Tárbıelenýshiler  «Ekspo» ánin oryndady.

«Bıylǵy eń úlken joba – «Ekspo-2017» Bul joba Qazaqstan úshin óte mańyzdy. Neni júzege asyra alatyndyǵymyzdy búkil dúnıe júzine kórsetemiz. Búl - álemdegi eń  kórnekti kórme.Jyl saıyn óderinde osyndaı kórme ótkizý úshin kóptegen elder baıqaýǵa qatysady. Oǵan álemniń túkpir-túkpirinen qonaqtar keledi. Elder qyzyqty  isterin kórsetetin bolady, balalar úshin  de bul qyzyqty oqıǵa. «Ekspoǵa» mindetti túrde baratyn bolyńdar. «Ekspo» - bizdiń el úshin ózin kórsetýdiń  zor múmkindigi»,- dedi balalarǵa Qumar Aqsaqalov.

«Baıantaı»JSHS-niń tuqym sharýashylyǵynda  oblys basshysy kóktemgi-dala jumystaryna daıyndyqtyń barysymen tanysty. Agroqurylymda sebý tehnıkalary jańartylypty,  tehnıkalyq qamtamasyz etý jańǵyrtylýda. Ústimizdegi jyly maıly daqyldar  egisin  ulǵaıtý jolymen aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ártaraptandyrý  júrgizilmek.

«Ótken jyly ár gektardan 17,8 sentnerden ónim aldyq. Olardyń 30 paıyzy – 3-synypty. 4-synyptyń aqýyzdylyǵy 20-dan asty. Zattaı bári jaqsy, tek 3-reprodýksıa ǵana nasharlaý boldy.Tehnıkalardy «Agroqarjy» arqyly lızıńke jáne óz qarajatymyzǵa alyp jatyrmyz», - dedi seriktestik dırektory Syrymbet Esenǵalıev.

«6,7 paıyzben beretin eshqandaı el joq. Oǵan tehnıka alýǵa da, óndisti kóterýge de bolady. Aýyl sharýashylyn paıdalaný úshin bári sapaly bolyp, tehnologıa boıynsha júrý kerek. Parmen, elıtalyq tuqymmen jumys istesek,  sapa da jáne tıimdilik te bolady»,-  dedi agrarlyq  sala qyzmetkerlerine óńir basshysy.

 Osy jerde Aıyrtaý aýdanynyń ákimi Aǵzam Tastemirov áleýmettik-ekonomıkalyq damý jaıynda aıtyp berdi.

«Bizdiń egis alqabymyz - 381,9  myń gektar, jazdyq egis - 353, 4 myń gektar,  9,3  myń gektarǵa jasymyq, 20,3 myń gektarǵa maıly daqyldar,  1,9 myń gektarǵa  jemazyqtyq daqyldar sebemiz. Ákelinip jatqan tuqymdardyń bári tekserilgen. Shyǵymdylyǵyna qaraı aýystyrdyq»,- dedi Aǵzam Tastemirov.

Habarlamadan keıin óńir basshysy  jergilikti taýar óndirýshilerdiń ónimderimen tanysty.

«Mundaǵylardyń bári sút ónimderi. Qazir súttiń 1 lıtri 150-160 teńge turady. «Zenchenko jáne K» jáne «Rodına» fırmalarymen básekelese alamyz. Sútti eldi mekenderden satyp alamyz»,- dedi óz ónimderimen tanystyrǵan «Gormolzavod» JSHS-niń dırektory Asen Jaqsylyqov.

Óz kezeginde oblys ákimi Qumar Aqsaqalov  basty mindet  kooperatıvter qurý ekendigin, olar  adamdarǵa jumys isteýge, zaýyttarǵa  sút tapsyrýǵa múmkindik beretindigin atap aıtty. Sondyqtan sút zaýyttary baǵaǵa múddeli bolýǵa tıis.

«Baǵa tómen bolsa, eshkim de tapsyrmaıdy. Ózindik táýekel men  shyǵyndy oılastyryp, óndiristi durys uıymdastyrý kerek. Qaryz degen múldem bolmaýǵa tıis. Qymbat alsańdar, sizderde árdaıym sút bolady, ol taýar aınalymyna da áser etedi.  Bir kúnde 6 tonna degen óte az, zaýyt keminde 50 tonna sútti óńdeýge eseptelgen  ǵoı»,- dedi  óńir basshysy.

        Asen Jaqsylyqov bolashaq josparlarymen de bólisti. Bıyl zaýyt qatty irimshik jasaıtyn óndiristi iske qospaq. Ol úshin múliktik keshendi kurdeli jóndeýden ótkizgen kórinedi. Aldaǵy ýaqytta Ýkraınamen áriptestik ornatpaq.

«Ornatatyn jelileriń zamanaýı bolýǵa tıis. Ónimdi kóbeıte túsý kerek. Az-muz toqtasańdar – báselesteriń basyp ozady»,- dedi Qumar İrgebaıuly.

Jas kásipker  Vera Sýhova óz bıznesi jaıly sóz qozǵady.

«Italıandyq qaz tuqymdary men kúrketaýyq, brama, sesarka ósirýmen aınalysamyz.   Bazarǵa qus eti men balapandar shyǵaramyz. Onyń kólemi ázirshe kóp emes. Bolashaqta basqa aýdandar men qalany qamtymaqshymyz  Jartylaı ónim shyǵarýdy da qolǵa aldyq. Barlyǵy da tabıǵı, barlyǵy da úıdiki»,- dedi «Sýhova» JK-niń basshysy.

«Syrymbet» AQ kompanıasynyń ókili Arkadıı Lı qalaıy kenin óndirý jónindegi jobany júzege asyrýdyń barysy jaıly aıtyp berdi.

« Qurylysqa qajetti jer aldyq. Kombınat qurylysy men karer úshin  jer ázirleýge jalpy aýmaǵy 60 gektar orman alqabyn kesýge ruqsatymyz bar. Jumys isteıtin bas merdiger 10 sáýirde kelmek. 500 mlrd. teńgeniń ónimin shyǵarýdy josparlap otyrmyz, aýdanǵa túsetin salyq kólemi shamamen 2,5 mlrd. teńgeni quraıdy»,- dedi kompanıa ókili.

«Ótken jyly elektr  jelisi tartyldy, bıyl memleket esebinen  temir jol tartatyn bolamyz. Biz basqa elderdegi áriptesterimizben  pikirlestik – Qazaqstandaǵydaı bıznesti demeýqarjylandyratyn baǵdarlama eshkimde joq. Ol teńdessiz. Kómek kórsetemiz. Ótken aptada Astanada boldyq. «Bıznestiń jol kartasy-2020»  baǵdarlamasy boıynsha  qosymsha qarajat suradyq – bizdi qoldady. Bızneske qoldaý retinde 1 mlrd. teńgeden astam qosymsha qarajat alamyz. Sizderdiń jobalaryńyzdy qaraýǵa ázirmiz. Bizge jańa tehnologıalar men jańasha  is-áreket qajet»,- dep atap kórsetti Qumar Aqsaqalov.

Mundaı kóshpeli kezdesýler kóktemgi naýqan aldynda «saǵatty tekserý» úshin ótkiziletindigin óńir basshysy agrarshylarǵa qarata aıtty

«Sońǵy jyldary  mynandaı jerde óngen ónimniń 50 paıyzdan astamy 4-5 synypty quraıdy. Az-muz aýa raıy ózgergeni túsinikti. Osyndaı aýa raıynda tehnologıany qatań saqtaý arqyly turaqty ári sapaly astyq alatyn sharýashylyqtar bar ǵoı, Aýdandaǵy tuqymnyń 14 paıyzy ǵana 3-synypty bolǵany - jaqsy emes. Sizder osy baǵytta jumys isteńizder, pardy baptap, kelesi jylǵa sapaly jer ázirleńizder. Par keminde 5 ret óńdelýi kerek. Biz osy baǵytta jumys isteıtin bolamyz. . Bıyl oblys boıynsha durys aýyspaly egis qalyptastyrý úshin,  maıly daqyldar alqabyn 200 myń gektarǵa ulǵaıtamyz. Biz sony qadaǵalaıtyn bolamyz. Jer tıimdi jumys isteýge tıis»,- dedi Qumar Aqsaqalov.

Budan basqa, óńir basshysy mal sharýashylyǵyn damytý , aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereńdete óńdeýge nazar aýdarý qajettigin alǵa tartty.

« Osynyń bári bizde ósýge, uqsatylýǵa jáne bizdiń dúkenderde satylýǵa tıis. Aýdannyń, oblystyń, respýblıkanyń ishinde tizbekti jumys bolýy kerek. Aýyl sharýashylyǵy ónimderi barynsha uqsatylýy qajet. Óıtkeni biz óz ónimimizdiń 20 paıyzyn ǵana óńdep, qalǵanyn shıkizat kúıinde satamyz. Bul – barlyǵymyzdyń aldymyzdaǵy mindet. Prezıdent qosymsha qun bolý, jańa jumys oryndaryn ashý úshin qaıta óńdeý mindetin qoıyp otyr.  Biz sizderge . . «Bıznestiń jol kartasy-2020»  baǵdarlamasy, sizderdiń kredıtterińizdi demeýqarjylandyrý  boıynsha kómektesetin bolamyz. Búgin tetikter óte kóp. Osy tetikterdi tıimdi paıdalana otyryp jemisti jumys istep jatqan kásiporyndardy aralaý barysynda kórip júrmiz»,- dedi Qumar İrgebaıuly.  

Mádenıet úıinde oblys ákimi aýdannyń ardagerlerimen kezdesip, jumys saparynyń qorytyndysyn shyǵardy.

« Biz jańa  ǵana aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilermen  kezdesip, aldaǵy kóktem naýqanyna qalaı ázirlenip jatqandary jóninde áńgimelestik. Agroqurylym basshylary bári jetkilikti ekenin baıandady. Dızel otyny jetkilikti dárejede ázirlenipti. Bizge qajettisi – tehnologıamen jumys isteý máselesi. Aýdandaǵy tuqymnyń 14 paıyzy 3-synypty, qalǵany jalpy shyǵymdylyqty. Soltústik Qazaqstan oblysy elimizdiń astyqty aımaǵy bolýǵa tıisti. Bizde óngen jáne óńdelgen ónim  barlyq Qazaqstandy qamtamasyz etýi kerek»,- dedi óńir basshysy.