Araǵa 25 jyl salyp baryp, shańyraǵymnyń oırany shyǵady dep oılamaǵan edim. Endi ne shara, bul dúnıede múmkin emes demeńiz, bári de múmkin eken.
Ólerdeı ókinemin! Oınaqtap júrip, ot bastym. Qazaq emes, qaıdaǵy bir qańǵyp kelgen negrlermen tósektes bolǵanyma ókinemin. Basynan bastaıyn. Meniń oqıǵam mynaý edi:
Aýyldan kelip oqýǵa tústim. Bir bólmede joǵary kýrsta oqıtyn eki qyzben birge turdym. Olar óte ajarly, symbatty qyzdar edi. Jigitter jıi keletin.
«Fý, óńkeı jalańaıaqtar, tek tamaq, shaı ishýge keledi» – dep, kelgen jigitterdi bular mensine bermeıtin. Ózi sol jyldary QazMÝ-da sheteldikter kóp oqydy ǵoı. Negri de, araby da, aýǵany da degendeı. Álgi eki qyzdy kóbine, solar qonaqqa jıi shaqyratyn. Sheteldikter dese, ekeýi de ushyp ketedi. Kóbine, solarǵa qonaqqa baryp, keıde kelmeı, qonyp qalady. Olardyń bul tirlikterine alǵashynda úrke qarap júrdim. Júre kele olar meni de ertetin boldy. Barǵym kelmeıtin. Aqyry, kóndirdi ǵoı.
Bir kúni bir sheteldiktiń týǵan kúnine bardyq. Kóńildi otyrdyq. İshpeımin degenime qaramaı, birer rúmka shampan men sharapty aralastyryp jutqyzyp jiberdi. Shala maspyn. Bılep júrmiz. Sheteldikter bizge qaraǵanda saýyqshyl ǵoı. Birese anasy, birese mynasy kelip bıge súıreıdi. Ábden masaıdym.
Bir esimdi jıǵanda, saý kezinde «ýhajer» bolyp janymda otyrǵan negrdiń qoınynda tyr jalańash jatyrmyn. Aýyryn-aı ıttiń! Alyp denesimen astyna salyp, ýmajdap jatyr. Bólmede jalǵyz men emes, taǵy da eki-úsh qyzdyń negr dostarynyń astynda yńyrsyp jatqanyn baıqadym. Olar tań atqansha bólmedegi qyzdardy kezek-kezek aýystyryp shyqty.
Jel kótermegen etegimdi sóıtip qara negr kóterdi. Erteńinde óleıin dep oıladym, biraq jan tátti eken. Janymdaǵy qyzdar: «Kimmen qydyrsań da, kimmen jatsań da, óz erkiń ózińde. Eldiń sharýasy qansha? Qaıta, sheteldiktermen júrseń, ushan-teńiz paıda», – dep, basý aıtysty. Olardyń aıtqanynan asyp kete almadym. Rasynda, ol zamanda áıelder boıanatyn boıaýlar, túrli kıim-keshekter defısıt edi. Sol sheteldiktermen aralasqannyń arqasynda, olar bárin taýyp berip jatatyn. Aqyry eki qyzdyń aıtqanymen júrdim. Qysqasy, solarmen birge bylyqtym. Temeki tartyp, araq ishýdi úırendim. Sheteldiktermen qydyrý, solarmen birge qonyp qalý ádetke aınaldy.
Sóıtip júrgende oqýdan shyǵaryp jiberdi. Aýylǵa qaıtyp barýǵa arlanyp, jumysqa turdym. Áıteýir, durys dos qyzdar kezdesip, solardyń arqasynda adam boldym. Turmysqa shyqtym. Ómir sóıtip ótip jatty. Tuńǵysh ulym 25-ke keldi, qyzym 22-de. Ótkenniń bári umytylǵan. Táp-táýir, tatý otbasy edik.
Birde kúıeýim: «Basymyz áli jas. Ul erteń úılenedi. Qyzymyzdyń da turmysqa shyǵar ýaqyty taqap qaldy. Erteń úıde sopaıyp ekeýmiz qalamyz. Áli de bala týýǵa múmkindigiń bar ǵoı. Talpynyp kórsek, qalaı bolady»,– degeni.
Ne deıin? Qarsylyq bildirmedim. Jasy elýge kelip te balaly bolyp jatqandar bar ǵoı. Olarǵa qaraǵanda, áli jaspyn. Bala kóterdim. Toǵyz aı ótip, bosanǵanda bar sumdyq bastaldy. Akýsherlerdiń ózderi shoshyp qaldy.
Bir ýys qap-qara bir pále. Shyńǵyryp jiberdim. Bosanǵanym qap-qara negr bala edi. Otbasym menen teris aınaldy. Perezenthanadan shyqqan boıda qańǵyp qaldym.
Kúıeýim: «kózime shóp salyp, negrmen jattyń», dep kinálasa, ulym men qyzym: «buzylǵan sheshe bizge kerek emes», dedi.
«Bul qalaı boldy?» dep, dárigerlermen keńestim. Bar shyndyqty aıttym. Stýdent jyldary negrlermen tósektes bolǵanymdy jasyrmadym. Psıholog dáriger óte baıypty adam eken. Aıqandarymdy tyńdap bolǵan soń: «Jastaryń elýge taıap qalǵan adamsyńdar. Kúıeýińniń de bel qýaty qaıtqan, uryǵy álsiregen. Al seniń jatyryńda baıaǵy qýatty negrlerdiń uryǵy saqtalyp qalǵan. Bul - sonyń áseri» dep, túsindirip berdi. Sóıtsek, mundaı jaǵdaı ilýde bir kezdesip turady eken. Kúıeýim men balalarym keshirmedi: «Búgin jatpaǵanmen, buryn jatqansyń, kórgimiz kelmeıdi!» desti, olar.
«Sen kóringen sheteldikpen tósektes bolǵanyńdy ómir boıy jasyryp keldiń. Meni aldadyń. Buzylǵan qanshyq», - dep, kúıeýim meni kórgen sátte shydamaı, judyryq jumsaıdy. Onyki durys. Qaıta, ashý ústinde meni óltirip tastasa eken dep tileımin. Bala týamyn dep, basym bálege qaldy. Shańyraǵym oıran boldy. Jas kezimde oınaqtap júrip ot basqanym aldymnan shyqty. Men úshin úlken qasiret - osy».
Bul jolaı kezdesip, kóligime mingen muńdy kelinshektiń jylap otyryp aıtqan áńgimesi edi. Bálkim, jas qyzdardyń saqtanyp júrýine sabaq bolar dep, osyny qaǵazǵa túsirip, joldap otyrmyn. Oınaqtap júrip, ot basyp, arandap qalmańyzdar, boıjetkender!
Avtory: Aıan Myrzabek
Materıal 365info.kz portalynan alyndy.
