Ál-Farabıdi qazaqqa qaıtarǵan Mashanov jaıly myna jurt bile me eken?

/uploads/thumbnail/20170710022355432_small.jpg

2017 jyldyń 12 sáýirinde L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa Ulttyq ýnıversıteti tarıh fakúltetinde elimizge ál-Farabıdi qaıtarǵan farabıtanýshy, geolog, taý-ken ınjeneri, bir sózben aıtqanda, ensıklopedıst ǵalym Aqjan Mashanovtyń zaıyby Jamal Shoraıqyzymen kezdesý boldy dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi.

Almatydan at terletip kelgen úlken kisi Aqjan atanyń jaryq kórgen 16 tomdyq eńbekteri jınaǵyna enbegen, áli jaryqqa shyqpaǵan taǵy da 16 tom bolatyn qoljazbalaryn alyp kelip alǵash ret kórsetti. Kezdesýde Jamal Shoraıqyzy fakúltettiń oqytýshy-professorlar quramy men tarıhshy doktoranttaryna uzaq jyl atanyń qasynda bolǵan kúnderinen estelikterimen bólisti. Bul qoljazbalarda Aqjan ata óz qolymen arab, orys, qazaq, tipti aǵylshyn tilderinde ál-Farabıdi dinı turǵyda taldaǵan. Onda matematıkalyq, geometrıalyq, astronomıalyq, fızıkalyq syzba, kesteler, quran súrelerindegi tarıhı fılosofıa  jáne ǵylymnyń qaınar kózi ıslam dininde degen oılaryn jazǵan eken. Eýrazıa zertteýler kafedrasynyń 2–shi oqý jylynyń doktoranty D.Jumekenova Qostanaı qalasyndaǵy A.Mashanovtyń Y.Altynsarın atyndaǵy memorıaldyq murajaıdaǵy qoldanǵan jeke zattary saqtaýda jatqandyǵyn aıtty. Ol kisini kezinde Qostanaıda ulyqtaǵany teginnen tegin emes. Mashanov Qostanaı oblysy Áýlıekól aýdanynda Qusmuryn altyn ken ornyn ashqan, dıplom ıegeri.

 Apanyń aıtýy boıynsha, Aqjan atamyz «jumysyn nan úshin jáne jan úshin dep bóletin» deıdi. Nan degeni ýnıversıtettegi leksıasy, jan úshin degeni ál-Farabıi edi. Bes ýaqyt namazyn oqıtyn, meshitke juma saıyn barǵany úshin qýdalaýǵa ushyrady. Eńbekterin jaryqqa shyǵarmady. Kórshiles Ózbek respýblıkasy bizge kel jaǵdaıyńdy jasaımyz, eńbekterińdi shyǵaramyz dep, ál-Farabıdi ózbek etkisi kelip shaqyrǵanda «ózge elde sultan bolǵansha, óz elińde ultan bol dep» barmaǵanyn apanyń óz aýzynan estidik. Kezdesýde t.ǵ.d., profesor M.Alpysbes stýdent kezindegi Atanyń qasynda júrgenin jyr ǵyp aıtsa, doktarant N.Smaǵulov İ.Esenberlınniń kóshpendiler trılogıasyndaǵy «Qahar» romanyndaǵy Aqjan Mashanovtyń atasy Mashan bı týraly sóıledi.

Qoryta aıtsaq, osydan 40 jyl buryn jazylǵan qoljazbalardy osy kezdesýdi uıymdastyrǵan t.ǵ.d., profesor Eýrazıalyq zertteýler kafedrasynyń meńgerishisi Z.Dúkenbaevaǵa tapsyrdy. Bolashaqta osy qoljazbalardyń faksımılásıasy túsirilip,  qalyń oqyrmanǵa jol tartady.

Mashanovtyń joqtaýshysy Jamal apany sonaý Almatydan Astanaǵa aldyryp, stýdent jastarmen kezdestirý uıymdastyrǵanyna Zada Dúkenbaevaǵa jastardyń atynan alǵys bildiremiz.

Astana qalasy

Doktoranttar Raýan Baıdaly men Nurtas Birlikuly

 

 

 

Qatysty Maqalalar