Aıaýly anamnyń asyl tilin qorlaý – qazaq topyraǵynda júıeli (bálkim, josparly...) túrde jalǵasýda...
Eń aldymen, meniń áriptesterim – jýrnalıser – týǵan tilimizdiń janashyry bola tura, asa ospadar, tym turpaıy sóıleı salady. Mysaly, Shymkent qalalyq bilim bóliminiń basshysy Janat Tájıeva týraly jýrnalıser «Qalanyń bas ustazy» dep jazady. Bul ne laýazym, qandaı qurmet?
Shymqalada kúlli ǵumyryn bala tárbıesine sarp etken ónegeli, tájirıbeli ustazdar joq pa, álde, qalalyq bilim bóliminiń basshysy abyz muǵalimderdiń bárinen myqty ma?..
Menińshe, bulaı jaýapsyz sóıleı salý – kásibıliktiń tómendigi ǵana emes, tálim-tárbıeniń tapshylyǵy hám uıat-aıattyń kemshindigi. Shymqalada ult tárbıesiniń tutqasyn ustaǵan ulaǵatty ustazdar shoǵyrynyń uıysqandyǵy shyndyq. Eger erteńimiz eńseli bolsyn desek, keshegimizdiń qadirin bilýge tıispiz.

Sol Shymkenttiń velık pen tazalyqqa qumar, á degende, jańashyldyqqa janyn sala umtylǵan ákimi Ǵabıdolla Ábdirahymov: «Orys tili muǵalimderin Reseıden aldyryp, olarǵa jataq salyp berý kerek» – dep, soǵyp jiberipti. Sóıtsek, álgi Shymkent qalalyq bilim bóliminiń basshysy Janat Tájıeva: «Qala mektepterindegi 2,5 myń orys tiliniń muǵalimderi zeınet jasyna jetken. Bizde 18 bos oryn bar, biraq, oqytýshylar joq. JOO-men kelisishartqa turǵanbyz, alaıda, olarda dál osy mamandyqty bitirgen túlekter bolmaı tur. Orys tili men ádebıeti páni muǵalimderin elimizdiń soltústik óńirlerinen tartýǵa usynys bildiremin», – dep, «eńiregende etegi jasqa tolypty»...

Osy da sheshimi qıyn másele me? Mundaı bolmashy túıindi sheshe almasa, kúlli ákimshilik apparattary, memlekettik sheneýnikter nemen aınalysyp júr? Bul másele bir kúnde paıda bolǵan joq qoı, nege aldan-ala josparlap, júıelep júzege asyrmaǵan?..

Astanadaǵy sol jaǵalaýda Erlan Saǵadıev deıtin mınıstr (keıbireýlerdiń qasań til, tar túsinigimen «Qazaqtyń bas ustazy» deýge, aýzymyz ashylmady...) qazaq tiliniń qataryna orys tili bylaı tursyn, aǵylshyn tilin qosaqtap jatqanda, qalaısha qazaqtyń eń qazaqı megapolısi sanalatyn Shymkentte orys tilin biletin bilikti muǵalim tabylmaı qaldy?..

Shymqalanyń ákimi Ǵabıdolla Ábdirahymovtiń «Eger qajettilik týyndap jatsa muǵalimderdi Reseı men Ýkraınadan shaqyrtýǵa daıynbyz. Olarǵa arnap jataqhana da salý kerek. Ár mamannyń jeke bólmesi, vana jáne as bólmesi bolady», – dep belsene sóılep, bel sheshe kiriskenine qarap, «Erlan Saǵadıev aǵasynan bata aldy ma eken» degen oı keldi, qalaı desek te, ana tilimizdiń qarsylastary bir kisige kóbeıgen sekildi...

Menińshe, bul qylyq ta – memlekettik tilge qarsylyq árekettiń bir túri. Sondyqtan, budan bylaı ana tilimizdi qorlaǵan ákim bolsyn, jáı adam bolsyn, zańnyń aldynda qatań jaýap berýge tıis. Osyndaı tártip engizýimiz kerek!
Áıtpese, «Maqtaǵan qyz – toıda «sasytady» demekshi, kúnnen-kúnge «keýdesi qysylyp, tynysy tarylǵan» qazaq tiliniń jalyndy jaýyngerleriniń biri, májilisshi Bekbolat Tileýhan da óziniń atyshýly shyǵarmashylyq keshinen keıin kejegesi keıindep, momaqan kúıge túse qalypty...

Kúni keshe Bilim mınıstrin «jekpe-jekke shaqyryp» eldi shýlatqan Bekbolat Tileýhan Erlan Saǵadıevtyń orynbasarymen jeke kabınetke shaqyryp, ońasha sóılesýge shaqyryp, múláıimsı qaldy. Bir jaǵynan, májilisshilerdiń aılyǵy anaǵurlym kóbeıip jatqanda, óz nápaqańa qarsy shyǵý – aqymaqtyq ta shyǵar?!. Osyǵan deıin sheneýniktermen daýlasqan májilisshi Bekbolat jýasyp qalmaı qaıtsin! «Álippeni balabaqshada oqytýdy» kózdegen baǵytynan qaıtpaǵan Bilim mınıstrliginiń basshylarymen depýtat Tileýhan lezde kelisip, nanǵa jaqqan sary maıdaı jyly-jumsaq sińise ketti...

Arǵy jaqta (bálkim kasada ne býhgalterıada) edeýir ósken aılaqtaryn úlestirip jatty ma eken, májilisshiler «bolashaǵymyz – balalardyń» taǵdyryn talaq tastap, otyrystan oıqastap shyǵyp jatty...

Tipti, Bilim mınıstri orynbasarynyń balabaqsha tárbıeshiler men kómekshileriniń 25-35 myńnan aspaıtyn aılyǵyn kóbeıtýdi ótinip, depýtattardan kómek suraǵanyn – qaryndary ashqan depýttardaı estigisi de kelmeı, qatty asyǵysyp, ketip qaldy...

Tek, Bekbolat Tileýhannyń ǵana: «Ony jeke bir kezdesemiz. Aqparat quraldary buryp áketedi dep tereńdegim kelmeıdi. Jeke kabınette kezdese jatarmyz» – deýge ázer shamasy keldi...

Aıdalada otyryp, men uıaldym...

Aılyq kóbeıgenimen uıattyń kóbeımeıtini – qandaı ókinishti!

Qajymuqan Ǵabdolla