«Almatylyqtar shetelde emdelýge 500 mıllıon dollar jumsaıdy. Olardyń deni Ońtústik Koreıa, Izraıl, Germanıaǵa barady. Menińshe, bizdiń medısınalyq mekemelerdi osyndaǵy bireýge bere salmaı, sol brendterge berý qajet. Biz baryp emdeletin brendterge berý kerek. Olarmen osynda kelip qyzmet kórsetý jaǵynan kelisý kerek. Sonda pasıentter jaǵy artady. Sebebi, vızaǵa, jolǵa, ushaqqa, sonda turýǵa aqsha jumsalady. Onymen qatar, emdelýge adam jalǵyz barmaıdy. Biz ashyqtyqty saqtaı otyryp, almatylyqtar senetin kompanıalar osynda keletindeı jaǵdaı jasaǵymyz keledi». Bul Almaty ákimi Baýyrjan Baıbektiń bıylǵy esebinde medısına salasyna erekshe toqtalǵan sózi.

Qazaqstannan shetelge emdelýge ketetinder sany jyldan jylǵa kóbeıýde, olardyń bárine elimizdegi medısınanyń tıisti deńgeıde damı almaýy, emhanalardyń, zertteý ınstıtýttary men ortalyqtardyń jetispeýshiligi men mamandardyń sapaly qyzmet kórsete almaýy sebep.

Býyn arýlaryn emdeıtin elimizde bir ǵana mamandandyrylǵan kásibı túrde kómek kórsetetin ortalyq bar.  Osy ortalyqtyń qyzmeti men sońǵy jylǵy emdelýsheler statısıkasyn bilý maqsatynda Qamshy aqparattyq agenttiginiń tilshisi Almaty qalasy Revmotologıalyq ortalyǵynyń bas dárigeri Kýlembaeva Anarkúl Bakırovnamen suhbattasyp qaıtqan edi.

Jetpis jylǵa jýyq tarıhy bar bul ortalyq tek 2008 jyly Qalalyq Revmotologıalyq ortalyq bolyp ataýy ózgertilgen.

«Qalalyq Revmotlogıalyq ortalyq – Qazaqstandaǵy mamandandyrylǵan jalǵyz ortalyq. Ortalyqtyń negizgi maqsaty – naýqastarǵa kómek kórsetip, olardyń eńbekke jaramdylyǵyn arttyrý» deıdi ortalyqtyń  bas dárigeri.

-Árıne, revmotologıalyq aýrýlarǵa shaldyqqan naýqastardyń sany jyldan jylǵa kóbeıip kele jatyr. Ony bizdiń statısıka kórsetip otyr. Naýqastardyń ereksheligi ókinishke oraı kóbi eńbekke jaramdy azamattar jáne  atalǵan revmotologıalyq aýrýlarǵa jıi  shaldyǵady. Naýqastardyń barlyǵynda múgedektikke shaldyǵý deńgeıi óte joǵary. Eger de naýqastar der kezinde dárigerge qaralyp, em alsa onda olardy eńbekke jaramdy etýge múmkindik bolady.

-Osy oraıda, ortalyqtyń jetistikteri retinde neni aıta alar edińiz? Qandaı ınovasıalyq tehnologıalardy qoldanasyzdar? Ortalyqtyń basqalardan artyqshylyǵy nede?

-Árıne, biz ortalyqty basqalarmen  salystyra almaımyz. Sebebi joǵaryda aıtylǵandaı bul elimizdegi mamandandyrylǵan kómek kórsetetin  jalǵyz ortalyq. Biz qala turǵyndaryna ǵana emes, búkil Qazaqstan boıynsha revmotoloıalyq aýrýlarmen aýyratyn naýqastarǵa kómek kórsetemiz. Qazirgi tańda ortalyǵymyzdyń shaǵyndyǵyna baılanysty negizinen qala turǵyndaryna kómek kórsetemiz. Naýqastardyń sany artqan sebepti, qala turǵyndary kúndizgi stasıonarda emdeledi, al táýlik boıy jumys isteıtin stasıonarda barlyq óńirlerdiń turǵyndary, atap aıtqanda Almaty oblysy, Jambyl oblysy, Ońtústik Qazaqstan oblysynan, Astanadan kelip emdeletinder bar.

-Tek qala turǵyndary ǵana emes, barlyq óńirden kelip emdelýshiler bar dedińiz. Ortalyqta  emdelý úshin naqty qandaı qujattar qajet? Qala turǵyndary mindetti túrde tirkeýde bolýy kerek pe? Nemese tek portal arqyly tirkelip emdeledi me?

-Eger naýqas óziniń jergilikti, turǵylyqty aýrýhanasynan osy revmotologıa ortalyǵynan emdelýge ruqsat alsa, kórsetkishteri sáıkes kelse, tıisinshe emhanalardyń  dárigerleri portal arqyly tirkeıdi. Kezegi kelgen ýaqytta kelip emdeledi. Eshqandaı tosqaýyl, kedergiler joq. Bir ókinishtisi, kezekti kóp kútip qalýy múmkin. Bizdiń ortalyqtyń shaǵyndyǵyna baılanysty naýqastardyń sanynyń kóptigi de naýqastardyń kezekte kóp turyp qalýyna sebep bolady.

Jylyna 2500 naýqasqa stasıonarlyq kómek kórsetemiz, 16000-nan astam naýqasqa emhanalyq kómek kórsetemiz. Onyń ishine revmotolog mamandardyń keńesi, kúndizgi stasıonar, fızıoterapıalyq em sharalary bar.

-Inovasıalyq tehnologıalarǵa qaıta oralsaq.. Ortalyq«halyqaralyq standarttarǵa saı» degen mártebege ıe.  Atap aıtqanda qandaı tehnologıalardy em sharalarynda qoldanasyzdar?

-Negizi bizdiń ortalyqta sońǵy ýaqyttarda revmotologıalyq kómek birshama jetildirilip otyr. Naýqastardy emdep qana qoımaı, ómirge beıimdeýge úıretý úshin artrıt mektebin ashtyq. Osyndaı býyn aýrýlary mektebin ashyp, onda naýqas nege kóńil bólý kerek, jumysqa qalaı beıimdelý kerek, óz-ózine durys qarap, densaýlyǵyna kóńil bólýdi tásilderin úıretip, málimetter beremiz. Onda arnaıy kásibı mamandar sabaq júrgizedi, aıyna bir ret josparly túrde ótkizilip otyrady.

Sonymen birge, qazirgi tańda gendik ınjenerlik bıologıalyq preparattardy qoldanýdy ınovasıalyq tásilmen engizdik. Alaıda, qazirgi tańda ol kóp adamdarǵa qol jetimsiz.

-Sonda, kóp adamdardyń ol arnaıy preparatqa qaltasy kótere bermeıtin bolyp tur ma? Aqyly túrde qabyldaıtyn dári dármek boldy ǵoı?

-Iá. Aqyly túrde ıelenýge bolatyn gendik ınjenerlik bılogıalyq preparat.

-Naýqastarǵa qandaı kómekter tegin jáne aqyly túrde kórsetiledi?

-Búdjettik jáne aqyly túrde kórsetiledi. Stasıonarlyq, kúndizgi stasıonarlyq bólimder, sonymen qatar tekserilýler júzege asyrylady.

Sodan keıin bizdiń ortalyqta mamandandyrylǵan Immýnologıalyq laborotorıa jumys isteıdi. Bul laborotorıa qala boıynsha barlyq ımmýnologıa táslimen anyqtalatyn analızderdi júrgizedi. Ol qazirgi tańda zamanaýı talaptarǵa saı jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Laborotorıada qala boıynsha revmotologıalyq aýrýlarmen aýyratyn  naýqastardyń analızderi júrgizilip, syrtqaty men dertterin anyqtaýda qoldanylady.

-Emdelýshi naýqastar tarapynana qandaı da bir kóńil tolmaýshylyq nemes shaǵymdar jıi oryn alady ma ? Osyndaı keleńsiz jaǵdaılardan qalaı shyǵasyzdar?

-Jalpy bizdiń jumysymyzǵa naýqastar tarapynan eshqandaı shaǵymdar túsken joq. Kópshiliginiń aıtatyn ókinishi kezekte uzaq kútip qalýǵa baılanysty. Uzaq kútpesek degen ótinishterdi jıi estımiz.

- Demek  naýqastar tarapynan eshqandaı shaǵymdar bolmaıdy ǵoı?

-Jalpy men ózim naýqastardy  ákimshilik aralaý jasap otyramyn. Naýqastardyń kópshiligi óz alǵystaryn bildirip jatady. Bıylǵy jyly shaǵymdar tirkelgen joq.

-Óz tarapyńyzdan ortalyqtyń jumysyna, qyzmetine, damýyna qatysty josparlaryńyz bar ma?

«Josparlap otyrǵan arnaıy damytý strategıamyz bar. Oǵan eń birinshi osy ǵımaratty keńeıip, reabılıtasıalyq bólim ashylsa deımiz. Naýqastardyń kópshiligi múgedektikke shalynǵandar. Osy oraıda múgedektikke shalyný dárejesin tómendetýge, eńbekke jaramdylyǵyn arttyrýǵa sebebin tıgizetin bólim ashylsa deımiz. Sonda ǵana biz revmotologıalyq dertterge shaldyqqan naýqastarǵa tolyǵymen kómek kórsete alar edik. Stasıonarlyq, dári dármekpen ǵana emes naýqastardyń býyndaryn jetildirip emdeýge septigin tıgizer edi» deıdi maman.

Statısıkaǵa súıensek, 2016 jyly densaýlyq saqtaý salasyna 92,1 mlrd. teńge bólingen bolatyn, jyl ishindegi ósim 31,2%-dy qurady. 2015 jylmen salystarǵanda 9 ese kóp medısınalyq qondyrǵylar alyndy. Jalpy, medısına oryndarynyń jaraqtanýy 78,4% (Qazaqstan boıynsha – 72,3%).

Osy oraıda elimizdegi tapshy qyzmetter usynatyn ortalyqtardyń deńgeıin kóterý arqyly elimizdiń medısıalyq qyzmetterin sheteldik qyzmetterge júginbeıtindeı,  shyn máninde «halyqaralyq standarttarǵa saı» bolatyndaı jaǵdaı jasalýy kerek.

Nazerke MUSA