Fermerlerdi álemniń túpkir-túpkirinen shaqyryp júrgen Grýzıa búginde óz jerlerin sheteldikterge satýdan bas tartyp otyr. Sharýashylyqqa yńǵaıly jerlerdiń barlyǵyn sheteldikterge satýǵa tyıym salý týraly zań óz kúshine enýde, tipti, aldaǵy ýaqytta memlekettiń konstıtýtsıasyna engizilmek. Bul týraly Qamshy aqparattyq agenttigi sheteldik BAQ-qa silteme jasap habarlaıdy.
Kahetıanyń bıdaı alqabynda kombaındardyń dúrsili men pendjab sharýalarynyń óz tilinde saırap júrgeni estiledi. Birneshe jyl buryn ondaǵan úndi sharýalary osy aımaqtan jer satyp alyp, jergilikti jerdiń klımatynyń arqasynda mol ónimge kenelýdi kózdegen bolatyn.
«Úndistanda sharýa qojalyqtardan ǵóri qarapaıym halyqtyń sany kóp. Al Grýzıada jaǵdaı múldem basqasha. Bul jaqtan jer satyp alýǵa múmkindik bar. Sol sebepti biz ózimizdiń sharýashylyǵymyzdy Grýzıada jandandyrǵymyz keldi. Qoldanylmaı, bos jatqan jerler Grýzıada kóp boldy. Sondyqtan biz osynda qonys aýdardyq» , - dedi Gýrprıt Sıngh Brar.
Aıta ketsek, Gýrprıt Sıngh Brar 2012 jyly Grýzıanyń Kahetıa atalatyn aımaǵynan shamamen 50 gektar jerdi satyp alǵan.
Onyń aıtýynsha, ol óziniń Grýzıaǵa kóship kelý týraly sheshimine esh ókinbeıdi. Jergilikti bazarda mol qoldanysqa ıe ónimdi óndirip otyrǵanyn da aıtyp ótti.
Alaıda atalǵan maratorıı boıynsha sheteldikterge sharýashylyq jerlerdi satý osy sátten bastap toqtatylady.
Jańa konstıtýtsıa
Burynǵy bılik basyndaǵylar sheteldik sharýalardyń ınvestıtsıasy men tájirıbesi Grýzıa jeriniń jandanýyna, jańarýyna ákeledi dep sanaǵan.
Búginde bılik basyndaǵylardyń aıtýy boıynsha, Grýzıada jan basyna 0,24 gektar aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jerden keledi.
Aýylsharýashylyq jerlerdi satý boıynsha maratorıı Parlamentte aýyzsha túrde 16 maýsym kúni tez arada qabyldandy. Soǵan qaramastan Memlekettiń Konstıtýtsıany engizilgenge deıin de óz kúshinde bolady.
Bul aralyqta shetel azamattary Memleket jerin óz jekemenshigi etip tirkeı almaıdy. Sonymen qatar atalǵan shekteýler sheteldik zańdy tulǵalarǵa da qatysty.
Ádilet mınıstrligine saı atalǵan zań osy ýaqytqa deıin sheteldikterge tıesili bolǵan aýyl sharýashylyq jerlerine qatysty emes.
Memleket basshylyǵynyń málimeti boıynsha, atalǵan maratorıı Konstıtýtsıaǵa engen kezden bastap sheteldikter jerge ıelik ete almaıdy. Al uzaq merzimdi jalǵa berý erekshe jaǵdaılarda ǵana ruqsat etiledi.
Aǵymdaǵy jyldyń kúz mezgilinde memlekettiń konstıtýtsıasyna ózgerister engizilmek. Al sharýashylyq jerler resýrs esebinde Memleketke, Grýzıanyń azamattary men birlestirge tıesili bolady. Al erekshelikter zańmen anyqtalady.
Qorǵanys pa qorqaqtyq pa?
Basqarýshy partıanyń habarlaýynsha ,sheteldikterge jerdi satýǵa tyıym salýdy Grýzıa halqy talap etip otyr. Sonymen qatar bul másele memlekettiń qaýipsizdigimen tikeleı baılanysty.
«Bizdiń elimiz gemolızdik erekshe jerde ornalasqan. Grýzıanyń kópshilik bóligi basqa eldiń azamattarynyń qaramaǵyna ótip ketken. Sol sebepti biz aldyn-ala qorǵaný jumystaryn júrgizýimiz kerek. Birinshi orynda bul jumys ulttyq qaýipsizdik úshin júrgizilmek» dep habarlady parlamenttegi agrarlyq komıtet basshysy Otar Danelıa.
Sarapshylar men opozısıalyq kózqarasty ustanýshylardyń pikirinshe, sheteldikterge jerdi satýǵa tyıym salý Grýzıanyń jeriniń baǵasy men sheteldik ınvestıtsıanyń quldyraýyna ákelip soǵady.
Alaıda basqarýshy partıanyń aıtýynsha, jerlerdi satý aýyl sharýashylyq sektoryna tikeleı paıda ákelgen joq.
Grýzıanyń Ulttyq statısıkalyq ortalyǵynyń málimetinshe ótken jyly tikeleı sheteldik ınvestıtsıanyń jalpy quny 1,64 mlrd. dollardy qurady. Onyń ishinde aýyl sharýashylyq salasyndaǵy ınvestıtsıa 10 mln.-dy qurap otyr.
Zań Konstıtýtsıaǵa saı emes
Atalǵan maratorııdi engizý bılik basyndaǵylardyń alǵashqy talpynysy emes. 2013 jyly parlamenttiń sheshimi boıynsha memlekettiń jerin sheteldikterge satýǵa tyıym salynǵan bolatyn. Alaıda ol kezde atalǵan zań konstıýtsıaǵa saı emes dep tanylǵan.
Transparency International atalatyn grýzıalyq uıymnyń málimdeýi boıynsha 2013 jyly aryzdar boıynsha , atalǵan zańdy konstıtýtsıaǵa saı emes dep tanyǵan. Qaıtadan zańnyń engizilýi dál solaı zańdy emes dep tanylmaq.
Atalǵan uıymnyń zańgeri Teon Zakarashvılıdiń aıtýynsha, atalǵan zań boıynsha basty másele zań qabyldanǵannan keıingi eldiń ekonomıkalyq jaǵdaıy.
Aýyl sharýashylyq jerdiń jalpy kólemi 5 % -dy quraıdy. Al atalǵan jerdiń 0,8 paıyzy sheteldikterge tıesili.
«Bul kórsetkish memlekettke tónetin úlken qaýip týraly sóz qozǵaý úshin tym az» dep sózin jalǵady zańger.
Sheteldikter jalǵa alý úshin bul jaqqa kelmeıdi
Kahetıanyń Sıgnah aýdanynda memlekettiń jerin Úndistan sharýalarynyń jeke menshigi etý jaıly taqyryp kimdi bolsyn beıjaı qaldyrmaıdy.
«Bul óte jaqsy jańalyq. Eger osyndaı shekteýler qoıylatyn bolsa, Grýzıa halqy emin-erkin tynystaı alady» degen pikir bildirdi jergilikti jerdiń turǵyndarynyń biri Shota Kanashvılı.
Al Georgıı Djıbgashvılıdiń aıtýy boıynsha, olar joqtyqtyń saldarynan jerlerin satýǵa májbúr bolǵan. Alaıda sheteldikterge qoldanysta júrmegen jerler satylǵan. Al búgin ol jerler óńdelýde.
«Jekemenshik etip berý – bólek áńgime. Al jalǵa bersek sheteldik ony ózimen birge shetelge alyp kete almaıdy. Jer osy elde qalady» dep pikir bildirdi Djıbgashvılı.
Sonymen qosa jergilikti turǵyndar pendjab sharýalarynyń jergilikti jerdi óńdeýge zor úles qosatynyna senimdi. Onyń sebebi, Grýzıada kóptegen jerler esh qoldanyssyz jatyr.
Sonymen qosa, jergilikti turǵyn Djıbgashvılı «Biz óte eńbekqor halyqpyz. Ásirese másele sharýashylyqqa kelgende erekshe yqylas tanytamyz. Biz jańa jerlerdi satyp alyp, óz sharýashylyǵymyzdy úlkeıtýdi qalaımyz. Alaıda zańǵa engizilgen tyıym salýdyń nátıjesinde ol oıymyz iske aspaıtyn túri bar. Biz óz jerimizdiń qojasymyz, sol sebepti óz jerimizdi ózimiz jalǵa beremiz. Biraq jańa sharýalar tek jalǵa alý úshin bul jaqqa kelmeıdi» degen pikir aıtty.
Aýdarǵan: Aıgerim Taýbaı
