Mánmadaǵy býdda dinin ustanýshylar myńdaǵan musylmandardy tirileı órtep, kómip, azaptap jatyr dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi. Olar bul áreketin Bırmany musylmandardan tazartqymyz keledi degenmen túsindiredi. Adamzatqa qarsy jasalyp otyrǵan mundaı qatigez áreketke BUU nelikten únsiz otyrǵany túsiniksiz. Mánmada myńdaǵan musylman qyrylyp jatyr.
Routers saıtynyń aqparaty boıynsha bir apta buryn bastalǵan qaqtyǵystyń saldarynan 400-den asa adam qaza tapqan. Jergilikti bıliktiń aıtýy boıynsha, rohındja musylmandary Rakhaın shtatyndaǵy (eski ataýy Arakan) birneshe polısıa beketine shabýyl jasapty. Mánma áskeriniń málimetine sáıkes, 25 tamyzdan beri 90 qaqtyǵys oryn alǵan. Sol qaqtyǵystyń saldarynan 370 musylman qaıtys boldy. Al úkimet kúshteriniń 15 adamy qaza tapty. Sonymen birge musylmandar 14 beıbit turǵyndy óltirgen. Qaqtyǵystan keıin 27 myń musylman Bangladeshke qashsa, Naf ózenin qaıyqpen kesip ótpekshi bolǵan 40 adam sýǵa batyp ketken.
Islam atyn jamylǵandar terrorlyq áreketke barsa «musylmandar adam óltirdi» dep jerden jeti qoıan tapqandaı «maqtanatyn» batys elderi ózge din ókilderiniń soraqylyǵyn jasyryp, jarıalamaı otyr. Adam túgili haıýan da adamǵa dál osylaı qıanat jasamaıtyn shyǵar. Nelikten batys elderi býdda dinin ustanatyndardyń bul áreketinen áli beıhabar sekildi keıip tanytýda? Biraq áleýmettik jelide býddıstterdiń musylmandardy qalaı azaptap, qorlap jatqan vıdeolary men fotolary taraldy. Kishkentaı sábıdi aıaqpen taptap, toqpen uryp jatqanda demokratıany qoldaıtyn Batys elderi nege únsiz otyr?
Álemge eń meırimdi retinde tanylǵan býddıster adam túgili haıýan úrkıtindeı áreketke bardy. Býdda dini ertegi men ańyzdar da ǵana beıbitshilikti dáripteıtindigin dáleldedi.
Osy soraqylyqqa qatysty Túrkıa eliniń prezıdenti Redjep Erdoǵan alǵashqylardyń biri bolyp pikir bildirdi. Ol Mánmadaǵy oqıǵany «musylmandardyń zulmaty» dep atady.
«Men BUU bas hatshysymen telefon arqyly sóılesken edim. 19 qyrkúıekten bastap osy másele boıynsha BUU Qaýipsizdik keńesiń otyrysy ótedi. Túrkıa álemdik qaýymdastyqqa Arakandaǵy jaǵdaıdy jetkizý úshin qoldan kelgenin jasaıdy. Bul másele ekijaqty kelissózderde de talqylanady. Basqalary únsiz bolsa da, Túrkıa sóıleıdi», - dep málimdeme jasaǵan bolatyn.
Aıta ketetin bolsaq, Túrkıa úkimeti álsiz musylmandarǵa kómektesý úshin Bırmaǵa barǵan edi.
Osy oqıǵaǵa qatysty tek Túrkıa eliniń prezıdenti ǵana pikir bildirgen joq, sonymen birge Sheshenstan eliniń basshysy Ramzan Qadyrov ta óziniń ınstagram paraqshasyna óz pikirin jazǵan bolatyn.
«Mánmadaǵy jaǵdaı týraly saıasatkerlerdiń pikiri men málimdemelerin oqyp jatyrmyn. Adamdy qorǵaýǵa mindettelgenderdiń ekijúzdiligi men zulymdyqtarynyń shegi joq adamdar týraly tujyrym jasaýǵa týra kelip otyr! Bul eldegi sońǵy birneshe jyldardaǵy kórsetýge tipti aıtýǵa aýyz barmaıtyn, múmkin emes oqıǵalar bolyp jatyrǵanynan álem habardar. Mundaı qatygezdikti adamzat Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinen beri kórmedi. Eki birdeı soǵystan ótken myna men aıtyp otyrsam, bir jarym mıllıon musylman-rohınderdiń qasiretiniń qandaı deńgeıde ekenin endi oılaı berińizder. Birinshi kezekte Mánmada bılik júrgizip otyrǵan Aýn San Sý Chjı hanym jaıly aıta ketetin bolsam. Ol kóp jyldar boıy demokratıa úshin kúresken adam retinde tanylyp keldi. Alty jyl buryn áskerılerdi azamattyq úkimet almastyrdy, beıbitshilik boıynsha Nobel syılyǵyn alǵan Aýn San Sý Chjı bılikke keldi, artynsha etnıkalyq jáne dinı «tazartý» jumystaryn jasaı bastady. Mánmadaǵy oqıǵalar basqa eshqandaı qatygezdiktermen salystyrýǵa bolmaıdy. Jappaı kisi óltirý, zorlaý, adamdardy tirideı órteý, musylmandarǵa tıesiliniń barlyǵyn da joıý. Ótken jyldyń kúzinde myńnan asa úı, mektep jáne meshit qıratylyp, órteldi. Mánma bıligi halyqty joıǵysy keledi, al kórshi elder bolsa kúlkili kvotalardy engizip, bosqyndardy qabyldamaı otyr. Gýmanıtarlyq apat bolyp jatqanyn búkil álem kórip otyr, munyń adamzatqa qarsy ashyq qylmys ekenin kórip otyr, Biraq únsiz! BUU bas hatshysy Antonıý Gýtterısh Mánma bıligin qatań sógýdiń ornyna Bangladeshten bosqyndardy qabyldaýdy surap otyr. Qantógistiń sebebimen kúresýdiń ornyna saldaryn talqylap qana otyr. Al BUU-nyń Adam quqyqtary jónindegi Joǵarǵy komısary Zeıd Raad ál-Hýsseın Mánma bıligin «áleýmettik jelilerdegi qatań rıtorıka men qozdyrýshylardy» jazalaýdy surapty. Bul kúlkili emes pe? Mánmanyń býddıst bıligi rohıná genosıdin qarýly qarsylyqqa qarsy kúres dep aqtap otyr. Zorlyq kimniń tarapynan bolsa da, biz oǵan qarsymyz. Munda bir suraq paıda bolady, tozaqqa qýdalanyp jatqan halyqqa basqa qandaı tańdaý berildi? Sheshenstanda bireý túshkirse bir kúnde eki ret málimdeme jasaıtyn ondaǵan eldiń basshylary men quqyqqorǵaýshy uıymdar nege únsiz otyr?», - dep óz qarsylyǵyn bildirdi.
Osy oqıǵaǵa baılanysty ınstagram áleýmettik jelisinde #arakan jáne #býddıst_terrorıst heshtegter sany kóbeıýde. Sonymen birge keı málimetterge súıensek osy oqıǵaǵa qarsy adamdardyń sany 1,5 mlrd. jetipti.
Osy oqıǵanyń basy qasynda júrgen monahtardyń biri Ashın Vırathý. Ol 9 jyl terorızmge qatysy bolǵandyǵy túrmege otyryp shyqqan eken. Ol bir suhbatynda bylaı degen: «Musylmandardyń kóbisi bizdiń elimizdi, halqymyzdy, býdda dinimizdi qurtyp jatyr». Sonymen birge ol búkil býddısterge úndeý jarıalaǵan. Ol musylmandarǵa baıkot jarıalaýdy usynǵan. Kez kelgen býddısttiń dúkeninde musylmandarǵa azyq-túlik satylmaıdy eken. Sonymen birge Ashın Vırathý bir sózinde musylmandardyń Quran kitabyn oqyǵandyǵyn da jasyrmady.
«Shynymdy aıtsam, men Qurannan eshqandaı erekshelikti jáne ózime unaıtyn dúnıeni tappadym», - degen bir suhbatynda.
Mánmadaǵy musylmandar adam qaraýǵa qorqatyn sumdyqty bastan ótkerýde. Musylmandar týraly aıtylǵan jerde terorıstik áreketter qosa aıtylatyn edi. Álemge eń qaýipti adamdar musylmandarmen baılanytyrylatyn kezde, ne úshin Batys elderi býddıstterdiń Islam atyn jamylǵan terrorısterden de sumdyq is-áreketke barýyn qalypty jaǵdaı sekildi qabyldap otyr? Býddıster adamdardy tirileı órtep, tirileı jerge kómip jatyr. Osy oqıǵadan keıin olardy terrorıst dep ataýǵa da aýyz barmaıdy eken, sebebi terrorısterdiń ózi dál osyndaı soraqylyqqa baryp adamdardy qorlamaǵan shyǵar.
