Mádenıet jáne sport mınıstiri Arystanbek Muhamedıulynyń jasaǵan baıandamasynda til saıasatynyń jemisti tustary atap kórsetildi. Máselen, elimizdegi memlekettik tildi meńgergender qatary artyp keledi eken. Sandyq kórsetkishke júginetin bolsaq, 2016 jyly respýblıkada qazaq tilin meńgergen azamattardyń úlesi 82 paıyzǵa jetipti. Úshtildi meńgerý kórsetkishi de jaqsarýda. Eresek turǵyndar men 12-17 jas aralyǵyndaǵy oqýshylardy qosa alǵanda, úshtildi meńgergenderdiń úlesi 20 paıyzdan asypty.
Al ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardaǵy memlekettik tildegi qujat aınalymynyń úlesinde de ilgerleýshiliktiń bar ekenine toqtalǵan mınıstr ol búginde 91 paıyzdy qurap otyrǵanyn málim etti. Alaıda statısıkalyq-eseptik jáne qarjylyq qujattamalardyń memlekettik tilge kóshýi jetkiliksiz deńgeıde ekenin de jasyrmady. «Bul jaǵdaı, ásirese, ulttyq kompanıalarda baıqalady. Memlekettik tildegi isqaǵazdaryn júrgizý ortalyq atqarýshy organdarda – 89%, jergilikti atqarýshy organdarda – 93%. Otandyq BAQ-taǵy qazaq tilindegi kontenttiń úlesi 71%» – dedi A. Muhamedıuly.
Jıynda, sondaı-aq memlekettik tildi úıretýdiń jańa ádistemeleri «Qazaq sózi» oqý quraldary ázirlengeni de aıtyldy. Tilderdi damytý baǵdarlamasy aıasynda termınologıa, aýdarma jaıyndaǵy máselelerge de barynsha mán berilip, bul baǵyttaǵy atqarylǵan jumystar týraly habarlandy.
Basqosýda sóz bolǵan eń mańyzdy máselelerdiń biri – memlekettik tildi oqytý ortalyqtaryna qatysty. Nege deseńiz, kezinde osy ortalyqtardyń memleket qaramaǵynda qalý, qalmaý máselesi týyndaǵan edi. Elimizde 87 aımaqtyq memlekettik tildi oqytý ortalyǵy jumys isteıdi eken. Mundaı ortalyqtar jekemenshiktiń qolyna ótse, qazaq tilin oqytýdyń jaı-kúıi qalaı bolady degen suraq kópshiliktiń kóńiline alańdaýshylyq uıalatqany sózsiz. Buǵan beıjaı qaramaǵan azamattar men Parlament depýtattary da qarsylyq bildirdi. «Ana tili» gazeti de bul týraly másele kóterdi. Sonymen Úkimet oń sheshim qabyldap, til ortalyqtary jekeshelenbeıtin boldy.
– El Úkimetiniń 2014 jylǵy 30 sáýirindegi jekeshelendirýdiń 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn bekitý týraly qaýlysy boıynsha jekeshelendirýge jatatyn respýblıkalyq menshiktegi uıymdar tizbesine 39 ortalyq engizilgen bolatyn. Nátıjesinde, Aqtóbe, Qaraǵandy, Almaty oblystarynyń oqytý ortalyqtary jekeshelendirgen. Memlekettik baǵdarlama maqsat-mindetteri men negizgi nysanaly ındıkatorlarynyń oryndalý barysy osy tildi oqytý ortalyqtary arqyly júzege asyrylatyndyqtan, qurmetti Baqytjan Ábdiruly, sizdiń osy másele boıynsha bergen tapsyrmańyz osy baǵyttaǵy jappaı jekeshelendirý prosesin toqtatýǵa uıytqy boldy. Kóp raqmet aıtamyz, – dedi A. Muhamedıuly.
Memlekettik qyzmetshilerdi oqytýdy uıymdastyrý máselelerine baılanysty mınıstr byltyr memlekettik basqarý akademıasymen ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıylǵanyn jetkizdi. Joba aıasynda ortalyq organdarda memlekettik tildi oqytý kýrsyna 300 adam qatysqan. Bıyl bul dástúr jalǵasyn taýyp, qazaq jáne aǵylshyn tilindegi kýrstarǵa qatysatyn memlekettik qyzmetshilerdiń qatary eki ese artatynyn atap kórsetti.
Úkimet otyrysynda Ulttyq ekonomıka mınıstri T. Súleımenov Memlekettik baǵdarlamanyń 2014-2016 jyldardaǵy kezeńin júzege asyrýdyń tıimdiligine baǵalaý júrgizilgenin jetkizdi. Sońǵy 3 jyl ishinde Baǵdarlamany júzege asyrý qorytyndylary ortasha tıimdiligin kórsetken, baldyq júıe boıynsha múmkin bolatyn 4 baldan 2,66 balmen baǵalanǵan. «3 krıterıı boıynsha baǵalaýlar birshama joǵary boldy. Maqsatty ındıkatorlar men nátıjeler kórsetkishterine qol jetkizý dárejesi 88 paıyzdy qurady» - dedi Ulttyq ekonomıka mınıstri.
Talqylaýdy qorytqan Premer-mınıstr B. Saǵyntaev tilderdi odan ári damytý máseleleri jóninde birqatar tapsyrma berdi. Bul Memleket basshysynyń «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýyn iske asyrý aıasynda júzege asyrylmaq. Osyǵan oraı Úkimet basshysy tilderdi damytý elimizdegi basym mindetterdiń biri bolyp tabylatynyn aıtty, soǵan oraı memleket elimizdegi barlyq tilderdi damytýǵa jaǵdaı jasaýda. Memleket basshysynyń Joldaýynda úsh tildi bilim berýge kezeń-kezeńmen aýysýǵa erekshe kóńil bólingen. Sondyqtan da Úkimet aldynda osy tapsyrmany qamtamasyz etý mindeti tur. Mádenıet jáne sport mınıstrligi men Bilim jáne ǵylym mınıstrligine, ákimderge túsindirý jumystaryna barynsha kúsh salyp, halyqqa qazaq tilin úıretýdiń tegin kýrstaryn usynýdy jandandyrý tapsyryldy. Sondaı-aq B.Saǵyntaev tilderdi úıretý úshin BAQ-tyń áleýetin meılinshe paıdalaný kerektigin jáne arnaıy baǵdarlamalar men til úıretetin beıneónimderdi ázirleý qajettigin atap ótti.
