2017 jyldyń 20-21 qazanynda «Esik» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıinde «Jańǵyrtýdyń vektorlary: saqtaý standarttarynan bastap týrısik potensıaldy damytýǵa deıin» respýblıkalyq mýzeılik semınar bolyp ótti. Semınar maqsaty – «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha Qazaqstan mýzeılerin damýynyń negizgi vektorlary, kásibı standarttardy jetildirý syndy ózekti máselelerdi talqylaý, sol turǵydaǵy oılardy ortaǵa tastaý bolatyn.
Atalmysh kásibı semınarǵa qoryq-mýzeıler, Astana, Almaty qalasy men Almaty oblysynyń mýzeı basshylary men qyzmetkerleri bolyp 80 adam qatysty.
Semınardyń plenarlyq otyrysy «Esik» qoryq-mýzeıiniń mańyndaǵy osy oqý jylynda ǵana ashylǵan jańa mektep ǵımaratynyń májilis zalynda ótti. Semınardy QR MSM mádenıet jáne óner isteri departamentiniń dırektor orynbasary Á.T. Jolamanov ashty. Ol óz sózinde «Elbasymyzdyń «Bolshaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda qoǵamdyq sanany jańǵyrtýdy erekshe atap ótkenin aıta kelip bolashaqta mýzeı salasy bul baǵytta negizgi qyzmetterdi atqarýǵa tıis ekenin atap ótti. Al, IýNESKO-ń klasterlik búrosynyń mádenıet máseleleri jónindegi mamany Aıgúl Halafova IýNESKO-ń mádenıet salasyndaǵy 2018-2021 jj. arnalǵan baǵdarlamasyn iske asyrý barysyndaǵy mýzeılerdiń róline aıryqsha toqtaldy. «Áziret sultan» qoryq-mýzeıiniń bas qor saqtaýshysy Nurjamal Áshirbekovanyń óz mýzeılerindegi arheologıalyq materı aldardy saqtaý men qorǵaý jónindegi tájirıbesi týraly baıandamasy semınar qonaqtarynyń erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. Otyrar memlekettik arheologıalyq qoryq-mýzeıiniń dırektory – A.K. Jandosov, «Ordabasy» Ulttyq tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń dırektory – B.A.Ismatov, «Berel» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń dırektory – J.j. Ahmadıev, «Tańbaly» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń dırektor orynbasary – B.A. Jeleznákov, «Ejelgi Taraz eskertkishteri» memlekettik mýzeı-qoryǵynyń bólim jetekshisi A.M. Muhtarov syndy qonaqtar óz qoryq-mýzeılerindegi ınovasıa men sońǵy tehnologıany paıdalaný jónindegi jańalyqtarymen bólisti. Mýzeı kadrlaryn daıyndaý men olardyń biliktiligin kóterý máseleleri týraly t.ǵ.k., ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-ń tarıh, arheologıa, etnologıa jáne mýzeelogıa kafedrasynyń dosenti N.Iý. Soıkına jan-jaqty baıandama jasady. Mýzeı qorlaryn qurylymdaý, mýzeılik máni bar buıymdardy satyp alý, olardy esepke alý men saqtaý erejesi 2015-2016 jj. QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi qabyldaǵan jańa qujattar jaıly uzaq jyldar boıy QR Ortalyq mýzeıiniń bas qor saqtaýshysy bolyp qyzmet atqarǵan Ǵ.Z. Bakırova taratyp aıtyp berdi. Mamandardy daıyndaý máseleleri men esepke alý jáne saqtaýdyń jańa erejelerin is júzinde paıdalaný týraly talqylaý seksıalyq otyrysta da jalǵasyn tapty. Ózara qyzý pikirtalasqa toly bolǵan bul otyrysta dáriskerler ózderiniń áriptes dostarynyń kókeıinde júrgen saýaldaryna jan-jaqty jaýap berdi. «Esik» qoryq-mýzeıiniń áriptesterimen bolashaq jopsarlaryn talqylaıtyn «dástúrin» bıyl da umyt qaldyrǵan joq. Qoryq-mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkeri Ásel Amarǵazıeva bul joly óz áriptesterine «Qazaqstannyń jańa 100 esimi» ıdeıasy boıynsha jańa jobasyn talqylaýǵa usyndy. Bul joba báriniń erekshe qyzyǵýshylyǵyn týdyryp, ony iske asyrý kezeńderi belgilendi. Qoryq-mýzeı basshylarynyń qatysýymen ótken «Qazaqstannyń kıeli jerleri» jobasyn iske asyrý, eskertkishterdi máseleleri talqylanyp, májilis sońynda qoryq-mýzeılerdiń qyzmetin úılestirip otyrý úshin «Qazaqstan qoryq-mýzeıleriniń asosıasıasyn» qurý týraly sheshim qabyldandy.
Semınarǵa qatysýshy qonaqtar Esik qorǵandaryndaǵy mýzeılendirilgen qorǵandy, qoryq-mýzeıdiń ekspozısıasyn tamashalady.
Semınardyń ekinshi kúni «Altynemel» ulttyq tabıǵı saıabaǵy men áıgili Besshatyr qorǵanyn tamashalaýǵa arnaldy. «Altynemel» ulttyq tabıǵı saıabaǵy Almaty qalasynan 170 shaqyrym qashyqtyqta, Almaty oblysyndaǵy Kerbulaq jáne Panfılov aýdandarynyń aýmaǵynda, İle ózeniniń ańǵaryn boılaı ornalasqan. Saıabaq aýmaǵynda týrıserdi qatty qyzyqtyratyn biregeı tabıǵat ǵajaıyptary men saq kóshpendi mádenıetiniń eskertkishi áıgili Besshatyr qorymdary (b.z.d. VII-IV ǵǵ), tas betindegi tańbalar da bar. Saıabaqtyń 20 jyldyǵyna oraı jańadan turǵyzylǵan sapar ortalyǵynda qonaqtardy dırektor orynbasary Danıar Ǵalymjanuly qarsy aldy. Tamaqtanyp alǵannan keıin semınar qonaqtary Aıǵaıqumǵa bet aldy. Onyń munda atalý sebebi aýa-raıy ylǵalsyz kúnderi qum tóbelerden erekshe bir sazdyń dybysy estiletininde. Taza aýa men aınala ásem tabıǵattan qýat alǵan qonaqtar qum tóbeniń basyna qınalmaı shyqty.
Odan keıingi ekskýrsıa Besshatyr qorǵandarynda boldy. Jolaı jolaýshylar Shoqan bulaǵynyń basyna aıaldap, kezinde ataqty ǵalymnyń ózi dám tatqan tap-taza bulaq sýynan shól qandyrdy. Ekskýrsovodtardyń aıtýynsha bulaqtyń sýynyń emdik qasıeti bar kórinedi. Besshatyr óziniń erekshe asqaqtyǵymen tánti etti. Bıiktigi – 20, dıametri – 70 metrdeı bolatyn №3 qorǵan mýzeılendirilgen eken. Qorǵandy asyqpaı kórip shyqqan qonaqtar mýzeılendirý isinde jiberilgen birneshe olqylyqtardy atap aıtty. Árıne, Ulttyq saıabaq Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine qarasty bolǵandyqtan olarǵa tarıhı-mádenı eskertkishterdi saqtaý men qorǵaý, qalpyna keltirý jumystary jóninde kásibı mamandardyń kómegi men keńesteri jetispeı jatady. Sondyqtan da Ulttyq saıabaq jetekshileri «Esik» qoryq-mýzeıine osy turǵydan ózara kómek kórsetý jóninde usynys jasady. Qoryq-mýzeı arheologtary bolashaqta birikken zertteý jumystaryn júrgizý jáne basqa da máselelerdi talqylaý úshin ulttyq saıabaqqa arnaıy saparmen barýy múmkin. Qazirgi ýaqytta «Esik» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıi «Altynemel» ulttyq tabıǵı saıabaǵymen áriptestik baılanys týraly kelisim-shart jobasyn daıyndaý ústinde.
Ekskýrsıalyq sapar keshkisin aıaqtalyp, semınar qonaqtary qalaǵa qaıta oraldy. Osylaı semınardyń sońǵy kúni de aıaqtaldy. Kókeıde kópshilikti tolǵandyrǵan bolashaq josparlar, jańa zertteýler men irgeli ǵylymı jobalar, kásibı kezdesýler turdy.
