Ortalyq komýnıkasıalar qyzmetinde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Erlan Nysanbaevtyń qatysýymen jer qatynastaryn retteý máseleleri boıynsha baspasóz konferensıasy ótti, dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi.
Sonymen qatar, is-sharaǵa QR ASHM Jer resýrstaryn basqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Gúljahan Bımendına, QR ASHM Jer resýrstaryn basqarý komıtetiniń Jer qatynastary men jerge ornalastyrýdy damytý basqarmasynyń basshysy Janar Qarjanova jáne qoǵam qaıratkeri Muhtar Taıjan qatysty.
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń jumysynda «Jer qatynastaryn retteý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qaralýda. Bul zań jobasyn 2016 jyly Jer reformasy jónindegi komısıa ázirledi (Komısıa músheleriniń tizimi qosa beriledi).
Sonymen birge, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2016 jylǵy 6 mamyrdaǵy «Jer zańnamasynyń keıbir normalaryn qoldanýǵa moratorıı engizý týraly» Jarlyǵymen jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine keıbir zańnamalyq aktilerdiń oryndalýyn toqtata turý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2016 jylǵy 30 maýsymdaǵy Zańyna sáıkes Jer kodeksiniń keıbir normalaryna moratorıı kúshine endi.
Moratorıı 2021 jylǵy 31 jeltoqsanǵa deıin jaramdy bolyp sanalady. Shetel azamattarynyń jarǵylyq kapıtalyna sheteldikterdiń úlesi 50% asatyn shetel azamattary men zańdy tulǵalarǵa aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn uzaq merzimdi jalǵa berý týraly jer zańnamasynyń erejelerin toqtatady. Sondyqtan da, bul jańa zań jobasy qazaqstandyqtardyń aýyl sharýashylyq jerlerin jalǵa berý men saqtaýǵa baǵyttalǵan.
Atap aıtqanda, qoǵamdyq keńester men uıymdardyń ókilderin qosyp, komısıa músheleriniń jalpy sanynyń keminde 50%-yn quraıtyn biryńǵaı jer komısıasyn qurý josparlanýda. Jer komısıasynyń otyrystary dybys jáne beıne tasymaldaýshylarda mindetti túrde tirkelýi kerek. Jer komısıasynyń sheshimderi sotqa shaǵymdana alady.
Zań jobasynyń erejeleri aýyl sharýashylyq jerlerin paıdalanýdyń turaqty monıtorıńin engizýdi kózdeıdi: jylyna 5 jyl, keıingi kezeńde - árbir 3 jylda sýarmaly jerlerde jáne 5 jylda – tóbeler alqaptarynda.
Bul sharalar aýyl sharýashylyq jerlerin tıimdi jáne utymdy paıdalanýdy, paıdalanylmaǵan jerlerdi aıqyndaýǵa jáne aýyl sharýashylyǵyn aınaldyrýǵa tartýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq jerdi paıdalanýdaǵy qoǵamdyq baqylaý rólin arttyrý. Sonymen birge jerdi utymdy paıdalaný úshin jer paıdalanýshylardyń jaýapkershiliginiń deńgeıin arttyrý kózdelgen.
Sonymen qatar, aýyl sharýashylyq alqaptarynyń mólsherine shekteýlerdiń joqtyǵy latıfýndısterdiń paıda bolýyna sebep boldy. Bul jerdi fermerlerdiń jańa býynyna berý múmkindigin shekteýge ákeldi.Osyǵan baılanysty, zań jobasy lızıńke berilgen aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jer ýchaskeleriniń barynsha (eń joǵary) ólshemderin anyqtaý ádistemesin ázirleýdi jáne bekitýdi usynady. Budan basqa, tabıǵı-agroónerkásiptik aımaqtarǵa jáne oblystyń mamandanýyna baılanysty usynylǵan aýyl sharýashylyǵy jerleriniń ońtaıly mólsherin belgileý kerek. Sondaı-aq, jańa zań jobasynyń erejeleri «bir qoldan» aýyl sharýashylyǵy alqaptarynyń iri ýchaskelerin lızıńke alyp qoıýǵa baǵyttalǵan.
Sheteldik azamattarmen nekede turatyn, sondaı-aq shetel kapıtaly bar zańdy tulǵalarǵa sheteldikter men Qazaqstan azamattaryna shekaralyq aımaqta jáne shekara aımaǵynda ornalasqan jerlerdi berý týraly tyıym salý usynylady. Bul sharalar ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Zań jobasynda halyqtyń jeke sharýa qojalyqtaryn muqtajy úshin qajetti jaıylymdyq jerler anyqtalady. Óıtkeni eldi mekender shekarasynda qoldanystaǵy jaıylymdar halyqtyń qajettilikterin qanaǵattandyrmaıdy jáne degradasıaǵa ushyraıdy. Eldi mekenderde múldem tegin jaıylymdar men shabyndyqtar joq, olar negizinen menshikke nemese jalǵa beriledi. Ákimdikter júrgizgen aldyn-ala esepteýlerge sáıkes aýyldyq eldi mekenderdiń jaıylymdary 27,7 mln. gektardy quraıdy. Sondyqtan halyqtyń jaıylymdyq jerlerge degen qajettiligi memlekettik muqtajdyqtarǵa arnalǵan shotqa engizilgen.
Sonymen qatar, jeke turǵyn úı qurylysy úshin jer ýchaskelerindegi halyqtyń qajettilikterin memlekettik qajettilikter tizimine engizý josparlanýda. Bul taldaýǵa sáıkes Call Center ortalyǵyna keletin «jerturaly.kz» saıtyna qońyraýlar men suraqtardyń 75% -dan astamy JTQ-men baılanysty bolǵanymen túsindiriledi.
Búgingi tańda búkil el boıynsha JTQ úshin jerdi tegin alýǵa kezek 1,2 mln. adamnan asady. Jer ýchaskelerin JTQ úshin tıisti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý qıyn bolsa da, eldi mekender shekarasynda bos jerlerdiń joqtyǵynan problema týyndaıdy.
«Jer qatynastaryn retteý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasynyń normalary men erejeleri búgingi kúngi otandyq fermerler úshin asa ótkir máselelerdi sheshýge baǵyttalǵan.
