Bas jospar boıynsha Áziret Sultan kesenesi ornalasqan eki myńnan astam gektardy alyp jatqan Túrki áleminiń mádenı jáne rýhanı ortalyǵynda kóne zaman úlgisindegi kósheler, saıabaqtar, sondaı-aq, túrki mádenıetimen tanysý aımaǵy t. b. bolatyn kórinedi. Sóıtip, týrıser úshin qolaıly jaǵdaı týǵyzylǵaly jatyr. Bárekeldi!
Desek te, apyr-topyr asyǵystyqqa salynýǵa múldem bolmaıdy. Áziret Sultannyń kesenesiniń 500-700 metr aınalasynda qanshama tarıhı oryndar, kóneden qalǵan jádigerler bar ekeninen jergilikti kózi ashyq turǵyndar bolmasa, bylaıǵy jurt múldem beıhabar. Máselen, Qumshyq ata jer asty meshiti, Jáýdir ana meshiti, Jeti ata qaqpasy, Úndemes ata men Mir Arab áýlıeler jatqan jer t.b. Gıdter ol jaqqa týrıserdi aparǵan da emes, aparmaıdy da. Osy jádigerlerdi qaıta qalpyna keltirý kerek.
Endigi bir másele. Qalanyń bas josparyna sáıkes Áziret Sultannyń aınalasyn etnobaq bolǵan soń, keseneniń aınalasyna sý jibertilip, kógertiletini belgili. Onsyz da Iassaýı mavzoleıiniń qabyrǵalaryn syz basyp, kúmbezderi jaryla bastaǵan, sý tamshylaıtyn jerleri joq emes, bar.
Osy oraıda rýh sardary, ataqty Taıqazandy qutty ornyna qondyrǵan Ózbekáli Jánibektiń bylaı dep jazǵanyn qaperden shyǵarmaýǵa tıispiz:
«Qazir sol Áziret-Sultannyń aınalasyn kógertemiz dep aryq qazyp, sý jiberip jatyr. Bul durys emes. Onyń astynda kóp ǵasyrlyq eski qonystar, mádenı qazba baılyq bar. Qanshama ólik jatyr. Osyndaı bilmestiktiń saldarynan onsyz da bosap turǵan qurylystyń irgesin odan saıyn úńgip jatyrmyz. Ózgelerdi alaıyqshy. Anaý Ózbekstandaǵy Regıstannyń qasynda aǵash bar ma, joq. Bolmasa Afınydaǵy mazarlardy (Akropol), Rımdegi — Kolızeıdi, Parıjdegi — «Qudaı – ana» soboryn», tipti sonaý Ońtústik Amerıkadaǵy jergilikti halyqtardyń jergilikti eskertkishterin alyńyz, áli de sol qalpynda tur ǵoı. Al bizde basqasy ońyp turǵandaı sol jerlerdi kógerte qalaıyq deıdi. Osynaý óresizdikti tez arada toqtatpaıtyn bolsa, bizdiń urpaqtyń kezinde olar turar, al keler urpaq kórmeýi ábden múmkin».
Qaperden shyǵarmaýǵa tıis ósıet, ylǵı da este ustaıtyn amanat osy bolsa kerek!
