Maýsym aıynyń orta sheninde «Serpin» áleýmettik jobasynyń respýblıkalyq úılestirýshiler keńesiniń bastamasymen shyǵys, soltústik, batys óńiriniń bir top JOO-nyń basshylary men ókilderi Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, Jambyl oblystaryn aralap, óńirdiń basshylary, bilim júıesiniń jetekshileri, mektep bitirýshi túlekterimen, sondaı-aq jergilikti BAQ ókilderimen kezdesýler ótkizdi. Sapardy «Serpin» jobasynyń úılestirý Keńesiniń tóraǵasy Murat Ábenov basqaryp bardy. «Jaqsynyń jaqsylyǵyn aıt – nury tasysyn» degendeı, jaıly qyzmetin shegerip qoıyp, «Serpin» jumysyn qoǵamdyq negizde basqaryp, el jastarynyń bolashaǵyna erekshe jol salar jobany «janyn jep» atqaryp júrgen bul azamattyń tula boıyndaǵy senimdiligine, sóz ben oı kókparyndaǵy jigeri men qaıratyna saparnama barysynda ábden kýá boldyq... Bul óz aldyna bólek áńgime. Saparnamanyń «álqıssasyn» jolǵa shyǵýǵa jetelegen sebepterge sheginis jasaı otyryp jalǵastyrýdy jón sanadyq.
Birinshi sheginis. Elimizde byltyrdan bastap Elbasy N. Nazarbaevtyń «Máńgilik el» ıdeıasyn júzege asyrýdy jáne elimizdiń bolashaǵy jastardy jumyspen qamtamasyz etýdi kózdeıtin, «Máńgilik el jastary - ındýstrıaǵa» degen urandy janyna jalaý etken «Serpin-2050» áleýmettik jobasy qolǵa alynǵan bolatyn. Jobanyń basty maqsaty – jumyspen qamtamasyz etýdegi áleýeti tómen, biraq demografıalyq ósimi joǵary ońtústik pen batys óńiri jastaryn ındýstrıaldy-ınnovasıalyq baǵdarlamanyń iri jobalary júzege asyrylyp jatqan soltústik jáne shyǵys aımaqtarda ornalasqan joǵary oqý oryndarynda bilim alýǵa járdem etip, keıin olardy sol óńirdegi bos jumys oryndaryna ornalastyrý. Ótken jyly agrarlyq jáne tehnıkalyq kolejderge 1000, al joǵary bilim júıesindegi pedagogıkalyq mamandyqtarǵa 1050 grant bólinip, sonyń nátıjesinde búgingi tańda 2050 jas túlek Qazaqstannyń shyǵysy men batysy jáne teriskeı óńirinde bilim alyp jatyr.
ALASHTYŃ ANASY. Alǵashqy kezdesý Syr óńirinen bastaý aldy. Qazaq jurtynyń arqaly el atanýyna tarıhta erekshe orny bar bolǵandyqtan «Alashtyń anasy» atanǵan bul óńir «Serpin» týraly aqparatty qalt jibermeı, eleńdep otyrǵany, oblys basshylyǵy da jobanyń ekonomıkalyq-áleýmettik astaryn qapysyz ańǵaryp, ony nazardan shyǵarmaı baqylap otyrǵany ańǵarylady. Muny saparlaýshylar, bizder, Syr óńiriniń ákimi Qyrymbek Kósherbaevpen bolǵan kezdesýde anyq kóz jetkizdik. Oblys ákimi «Serpin» jobasynyń Syr óńiriniń jastaryna, memleketimizdiń damýyna qosar úlesi mol ekendigine senimi zor ekendigin erekshe atap ótip, jergilikti basshylyq tarapynan jobaǵa tikeleı qoldaý da, kómek te kórsetiletinin atap ótti. Oblys ákiminiń qabyldaýynan keıin saparlaýshy top oblys ortalyǵy men aýdan basynan kelgen mektep bitirýshilermen kezdesip, jobanyń mazmunyn túsindirdi. Kezdesýge qatysýshylar JOO basshylary men ókilderiniń sózderine erekshe den qoıyp, kókeılerinde júrgen suraqtaryn qoıdy. Suraqtardyń alýan túrli mazmuny Syr jurtshylyǵynyń jobaǵa degen qyzyǵýshylyǵy óte joǵary deńgeıde ekenin kórsetti. Jalpy, byltyrǵy 2050 granttyń 3/1 bóligine ıe bolǵan Syr óńiriniń jastary bıylǵy báıgeden de oza shyǵýdy kózdeıdi.
Ekinshi sheginis. Bıylǵy 2015 jyly kolejderge 1200 grant, al JOO-nyń úlesi 5000 (bes myń) memlekettik bilim grantyna keńeıtilip, onyń jalpy sany 6200-ge jetti. Bólingen granttardyń basym kópshiligin ekonomıkanyń mańyzdy salalaryna tikeleı qatysy bar ári ındýstrıaly-ınnovasıalyq baǵdarlamaǵa asa qajet mamandyqtarǵa baǵyttaý kózdelgen. «Serpin-2050» áleýmettik jobasynyń sheńberinde bólinetin granttardyń, mamandyqtardyń kóbeıýi jáne oǵan elimizdiń soltústigi men shyǵysynan qatystan joǵary oqý oryndarynyń qatarynyń keńeıýi aldaǵy bastalǵaly turǵan talapkerlerdi JOO qabyrǵasyna qabyldaý naýqanynda talapkerler arasynda báskelestikti kúsheıteri anyq. Buǵan bıylǵy «Serpindik» granttarǵa 19 joǵary oqý oryndarynyń qatysatynyn eskersek, básekelestik kóriginiń qyza túseri anyq.
ORYNY BÓLEK OŃTÚSTİK. Sapardyń jalǵasy shyraıly Shymkentte jalǵasyn tapty. Demografıalyq ósim qarqyny ózge aımaqtarǵa qaraǵanda oq boıy alda turǵan ońtústiktiń «Serpinge» degen yqylasy ystyq ekeni baıqalady. Kúnniń qyryq gradýstyq ystyǵyna tuspa-tus kelgen kezdesýlerde oblys basshylyǵy da, qalyń jurtshylyq ta «Serpinge» qatysýǵa asa yqylasty ekendigin baıqatty. Oblys ákiminiń orynbasary Aıtahanov Erlan Qýanyshuly «Serpin» jobasy týraly aqparattardy jergilikti BAQ arqyly nasıhattaýǵa qoldaý kórsetetinin, elektrondyq aqparat quraldary arqyly beriletin jarnamalyq rolıkterge jeńildik jasaýdy telekompanıalardyń basshylarynan suraıtynyn, aýdan-aýdandardy aralap úgit-nasıhat jumystaryn júrgizýge uıymdastyrýshylyq baǵyttardaǵy jumystarda kómek kórsetetinin atap ótti. Oblys ákimdiginiń baspasóz qyzmeti arqyly «Serpin» jobasynyń úılestirý Keńesimen jáne jobaǵa qatysýshy JOO basshylarynyń BAQ ókilderimen kezdesýin uıymdastyryp, jyldam aqparat taratýǵa járdem etti. Kúnniń ystyǵy aýa Shymqalanyń ortalyǵyndaǵy «Jastar» saraıynda mektep bitirýshi jastarmen kezdesý uıymdastyryldy. 1200 oryndyqty Saraı túlekter men olardyń ata-analary, ustazdary qatarymen lyq toly. Bıylǵy jyly mektep bitirýshiler sany jaǵynan ózgelerden oq boıy ozyq turǵan tústik oblystyń jastary «Serpin» týraly aqparattarǵa sergek qarap otyrǵany baıqaldy. Joba sheńberinde byltyrǵy jyly 815 granttqa ıe bolǵan ońtústik jastary soltústikke attanýǵa daıar ekendigin taǵy da ańǵartty.
Úshinshi sheginis. «Serpin-2050» , shyn máninde, áleýmettik joba. Osy joba arqyly grantqa ıe bolǵan mektep túlegi óz otbasyna jylyna 1 mıllıon kólemindegi shyǵyndy únemdeıdi eken. Ol shyǵynnyń atyn atap, túrin tústeıtin bolsaq mynadaı bolar edi: 340-370 myń kólemindegi oqý aqysy, jatatyn oryn, júrip-turý shyǵyny t.b. Úkimettiń nazarynda erekshe baqylaýda turǵan «Serpin» jobasy arqyly qabyldanatyn talapkerlerge jaǵdaı jasaýda soltústik, shyǵys jáne batys óńirleriniń joǵary oqý oryndary aıanyp qalmaıtyny aıtylǵan sózderden, baıandalǵan aqparlardan baıqalyp jatyr. Keıbir JOO-nyń basshylary jańa jataqhanalaryna «Serpin» jobasymen túsken talapkerlerge usynatynyn aıtyp jatty. Qazynaly Qostanaı óńiriniń ókili retinde biz de óz tarapymyzdan ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń esimimen atalatyn Qostanaı memlekettik ýnıversıtetine ınjenerlik tehnıkalyq, aýylsharýashylyǵy jáne ony óńdeý tehnologıasy, veterınarıa baǵytyna 450 grant bólingenin aıta kele, talapkerlerdi granntar báıgesinen baǵyn synaýǵa shaqyrdyq. Ózge kisiler de osyndaı mazmundaǵy oılaryn ortaǵa saldy. Biraq tańdaý tizigini – talapkerlerde.
TEKTURMAS ÁÝLIE JÁNE AISHA BIBİ JERİNDE. «Serpinniń» shashbaýyn kóterip júrgen saparymyzdyń úshinshi kezeńi qasıetti Áýlıeata jerinde ótti. Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev «Serpin» jobasynyń maqsat-múddesin júzege asyrý jolyndaǵy qam-qaraketterdi arqalap júrgen topty arnaıy qabyldap, qolǵa alynyp jatqan istiń mán-mańyzyna erekshe qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanyn jasyrmady. Bul oraıda, óńir basshysy byltyrǵy jyly Jambyl oblysynan «Serpinniń» bilim grantyna ilingen túlekter sanynyń az bolǵanyna qynjylys bildirdi. Oblystyń bilim júıesiniń basshysyna mundaı olqylyqtyń oryn alǵan sebebin baıandap berýdi talap etip, bıylǵy jyly bitirýshiler men qalyń jurtshylyqty joba týraly aqparattandyrý, túsindirý jumystaryn qarqyndy júrgizýdi talap etti. Halqyna jaqyn ákim dereý sol jerde alystan kelip otyrǵan JOO basshylary men ókilderin qala boıynsha ótetin atestat berý saltanattaryna qatystyryp, aýdan-aýdandy aralatýǵa kólik berýdi jumystaryn uıymdastyrýdy óz orynbasary E. Manjýrovqa tapsyrdy.
«Áýlıeata» óiriniń ákiminiń qabyldanýynan arqalanyp shyqqan bizder Jambyl oblysynyń aýdandaryna jol tarttyq. Shynynda da oblystyń jurtshylyǵy «Serpin» jobasy jaıly aqparattardy den qoıa tyńdap, mektep qabyrǵasynan túlkep ushqan jas túlekterin memlekettik bilim grattarynyń baıqaý báıgesine qosyp, halyqqa jaqyn osyndaı jobany uıymastyrǵan Úkimet basshylaryna úlken rızashylyǵyn bildirip jatty. Jurttyń rızashylyǵyna kýá bolǵan bizder óz óńirlerimizge úlken jaýaptylyq kútip turǵan salmaqty arqalap qaıttyq...
«Serpin» jobasy jastardyń memleket esebinen tegin bilim alýǵa septigin mol tıgizetini anyq. Top bolyp attanyp, tústik óńirdi aralap shyqqan sapardyń qortyndysynan túıgen salmaqty oılardyń bir parasy osyndaı boldy.
Almasbek Ábsadyqov, A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń oqý jáne tárbıe prorektory
