Qaznette básekelesi de, seriktesi de joq jalǵyz saıt bar. Ol – Zero.kz. Bul saıttyń tipti tabysy da, qyzmetkerleri de joq. «Zero» degen atyna laıyq dersiz, bári nól. Alaıda naryqta ómir súrip jatqanyna 10 jyldan asqan. Saıttyń negizin qalaýshy Aleksandr Ýskovpen saıttyń jumysy men qupıalary týraly áńgimelestik.
— Aleksandr, jalpy Zero.kz ıdeıasy qalaı paıda boldy? Qurylýy men ataýyna toqtalsańyz.
— 2002 jyly jalpy Qazaqstan ınternet resýrsynda esep beretin qurylǵy kerek boldy. Ol ýaqytta «Qazaqtelekomda» «Qazaqstandyq ınternet» tarıfy boldy, alaıdy onyń múmkindikteri óte shekteýli edi. Sol sebepti Qazaqstandyq ınternet tutynýshylardyń esebin jasaý ıdeıasyn júzege asyrdyq. Alǵashqyda «Count Zero» dep ataldy. Bul nóldik esepterdi jóneltýge baılanysty bolǵan ataý edi. Keıin, túrli saraptamalardan tutynshýlardyń Zero.kz- ke kóp yńǵaılanatynyn túsinip, ataýdy aýystyrdyq.
— Saıttyń ereksheligi nede?
— Zero.kz Qazaqstandaǵy jalǵyz reıtıń esebin júrgizetin saıt. Bul adamdar eń kóp kiretin saıt. Óıtkeni bizdiń reıtıńte turǵan saıttardyń qoldanýshylary tehnıkalyq turǵydan bizge de kirgen bolyp esepteledi. Sonyń áserinen Qazaqstandaǵy eń kóp qaralatyn saıt bolyp tur. Naryqta jumys istep júrgenimizge on jyldan asty. Eń bastysy, bizdi adamdar qoldanady jáne senedi.
— Al reıtıń qalaı júrgiziledi?
— Reıtıń saıttarynda arnaıy kod beınelengen. Kez kelgen qoldanýshy sol kodty paıdalana otyryp, bizdiń serverge baılanysady. Ol bizde esepteledi. Al reıtıńtiń ózi tirkelgen sapalyq-sandyq IP-adreske baılanysty júrgiziledi. Bul sıntetıkalyq esep, ony aldaý óte qıyn. Ony aldaý úshin úlken provaıder bolý kerek.
— Degenmen, esep júrgizilý kezinde qatelik ketýi múmkin ǵoı?
— Joq, múmkin emes. Bizdiń aqparat senimdi. Nege deseńiz, biz adamdar sany boıynsha emes, tek IP-adrester boıynsha esepteımiz. Bul qatelikke jol bermeıdi.
— Jaqsy eken. Al óz saıttarynyń reıtıńin joǵarylatý úshin aqsha usynatyn kompanıalar bar ma?
— Osy suraq kóp qoıylady. Bizdiń kompanıamyzǵa on jyldan asty. Biz óz ádildigimizge jaýap bere alamyz. Bizge áli eshkim kúmán keltirgen emes. Kúmán keltirgen jaǵdaıdyń ózinde de biz bárin dáleldeýge barmyz. Iá, keı kompanıalar men saıttar tarapynan ondaı usynystar jasalady. Biraq biz qabyldamaımyz.
— Iaǵnı reıtıń satylmaıdy ǵoı?
— Joq, eshqashan satylmaǵan, satylmaıdy da.
— Al saıttyń monetızasıasy, tabys jaǵy qalaı?
— Saıtta eshqandaı tikeleı monetızasıa joq. Kez kelgen statısıkalyq mashına sıaqty ol monetızasıalanbaıdy. Ol statısıkalyq agenttikterge esep berý úshin ǵana aqparat beredi. Saıttyń monetızasıasy bolmaǵandyqtan, tikeleı tabys joq. Iaǵnı kiris te, shyǵys ta bolmaıdy. Al saıt qoldanýshylarǵa qyzmet kórsetip jatyr. Sonyń bári «Neolabs» kompanıasynyń tikeleı qoldaýymen.
— Osy sferada qandaı jaǵdaıda básekelestik týdyrýǵa bolady? Qaznettegi básekelestik qalaı?
— Básekelestik bar jáne ol kerek. Básekelester árqashan paıda bolady jáne ýaqytysymen damyp ta úlgeredi. Biraq tikeleı monetızasıanyń joqtyǵynan keı saıttar jabylyp qalady. Óıtkeni saıtty turaqty ustap turý úshin, qoldanýshylardyń senimine kirý úshin biraz aqsha quıyp, eńbek etýi kerek. Al ol kem degende 2-3 jyl. Kóbinese mundaı jobalar kóp paıda alyp kelmeıdi. Qaznettegini básekelestik dep aıtý da qıyn. Kóbinese seriktestik desek bolady. Bizdiń sferada básekelestikten seriktestik joǵaryraq. Óıtkeni tehnıkalyq baza, tájirıbe, aqparat almasyp otyrý kerek.
— Zero.kz-tiń báskelesi she?
— Shynyn aıtqanda, dál qazir bizde básekeles joq.
— Al sizder kimderden seriktessizder?
— Sizge bir qyzyq aıtaıyn ba? Bizde básekeles te, seriktes te joq. Tek qana ózimizdiń «Neolabs» kompanıasynan ǵana qoldaý alamyz. Biz kórsetetin qyzmet bir rettik. Iaǵnı aqparatymyz anyq ári senimdi bolǵandyqtan, qoldanýshy qaıta habarlasyp, mazasyzdanbaıdy.
— Taǵy basqa qandaı qyzmet kórsete alasyzdar?
— Jalpy reıtıńtiń eki túri bar. Saıttyń ózine jáne jańalyqtaryna. Sondaı-aq, qoldanýshylardyń suranysy boıynsha, tereńdetilgen reıtıń te jasaımyz. Bolashaqta mobıldik qosymshalarǵa esepteýler ornatýdy josparlap otyrmyz. Óıtkeni, telefon arqyly qoldanýshylardyń sany artyp keledi.
— Qoldanýshy demekshi, saıttyń negizgi qoldanýshylary kimder?
— Kóbinese saıt jasaýshy kompanıalar. Olarǵa statısıkalyq jáne qaı baǵytta saıt jasaý kerektigi týraly málimetter kerek. Jáne jarnama berýshiler. Olar reıtıńi joǵary saıtqa jarnama bergileri keledi. Sol úshin Zero.kz-ti únemi qarap otyrady.
— Al saıt qyzmetkerleri týraly ne aıtasyz? Jalpy reıtıń júrgizetin jalǵyz saıtta qansha qyzmetkerdiń bary qyzyq.
— Osydan úsh jyl buryn saıtty jańartyp, qaıta quryp jatqanymyzda naqty jeti adam kerek bolǵan. Jáne sonshasy qyzmet etti. Al qazirgi tańda saıt asa qatty kóńil bólip jumys isteýdi talap etpeıdi. Táýligine bir saǵat kóńil bólseń jetkilikti. Sondyqtan bizge qyzmetkerdiń de qajeti joq.
— Áńgimeńizge rahmet!
— Sizge de rahmet! Sáttilik serigińiz bolsyn!
Aqbota Musabekqyzynyń blogynan
