Beıbitshilik jolyndaǵy berekeli ister

Vıktor KIANSKII,

Májilis depýtaty.

Birikken Ulttan Uıymynyń 70 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan Bas Assambleıasynyń sesıasyndaǵy sózinde Prezıdent Nursultan Nazarbaev álemdegi beıbitshilikti saqtaý jolynda naqty usynystar jasady. Sonyń ishinde HHİ ǵasyrdy ıadrosyz álem tujyrymdamasyn jasaý týraly usynysy eń mańyzdysy boldy ǵoı dep oılaımyn. Qazaqstannyń ıadrolyq jarylystarǵa tyıym salǵan el retinde jáne ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartqan el retinde mundaı bastama kóterýge tolyq quqy bar.

Sonymen birge, Prezıdent atomdy beıbit maqsatqa paıdalanýdyń MAGATE sheńberindegi «oıyn erejesin» jasaýdy da usyndy. Bul máselede ekologıalyq aspektiler de umyt qaldyrylmaýyn atap kórsetti.

Elbasy óziniń EKSPO-2017-ge qatysty sózderinde barlyq memleketterdiń kóshbasshylaryn oǵan belsendilikpen qatysýǵa shaqyrdy. Osy qatarda ol EKSPO-2017 alańyn jasyl tehnologıanyń ortalyǵyna aınaldyraıyq degen de usynys túsirdi. Qazaqstan mundaı tehnologıalardy úlken tırajben shyǵarýǵa daıyn ekendigi de aıtyldy. Biz mundaı klasterlerdi «Nazarbaev Ýnıversıtet», «EKSPO-2017» alańdarynyń negizinde qurýǵa daıyn ekenimiz de jetkizildi. Mine, osy aspektilerdiń bári bizdiń Prezıdentimizdiń ózi usynǵan beıbitshilikke qol jetkizý ıdeıalaryn júzege asyrýda tabandylyqpen alǵa jyljyp kele jatqanyn kórsetedi.

Árıne, usynys jasaý ońaı, biraq ony ózi bas­tap iske asyrý ekiniń biriniń qolynan kelmeıdi. Bizdiń Prezıdentimiz ózi jasaǵan usynystaryn iske asyrýda belsendi áreketterge baryp júr. Sonyń ishinde 2009 jyly usynǵan «ATOM» jobasyn da aýyzǵa alýǵa bolady. Menińshe, keshegi ıdeıalary da birtindep iske asatyn dúnıeler ekendigine men senimdimin.

Naqtylyq

Qýanysh SULTANOV,

Májilis depýtaty.

Osy kúnderi búkil dúnıejúzi BUU-nyń mereıtoılyq 70-shi sesıasynda aıtylǵan memleket basshylarynyń sózderin talqylaýda. Sonyń ishinde bizdiń Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń sózderi búkil álemge yqpal etetin memleketter basshylarynyń qatarynda dúnıejúziniń nazaryn aýdardy. Oǵan sebep bolǵan Elbasy sózderiniń óte tereń mazmuny jáne qazirgi zamannyń eń ózekti máselelerine qatysty usynystary dep aıtar edim.

Sonymen birge, men bizdiń ultymyz úshin bir armannyń oryndalǵanyn atap aıtqym keledi. Ol – Nursultan Nazarbaevtyń álemniń eń joǵary minberinen tuńǵysh ret ózimizdiń memlekettik tilde sóılegeni. Ózderińiz bilesizder, BUU-nyń alty jumys tili bar. Árıne, qazaq tili bul quramǵa enbeıdi. Biraq BUU-nyń erejesi boıynsha aýdarmasy qamtamasyz etilgen bolsa, barlyq memleket basshylary ózderiniń ulttyq tilderinde sóıleýge quqy bar. Osy talapqa súıenip, Elbasymyz eń bıik minberden bizdiń tilimizdi, qazaqy únimizdi búkil álemniń qulaǵyna jetkizdi, osynyń ózi halqymyz úshin maqtan tutarlyq is boldy.

Elbasy óziniń sózderinde asa mańyzdy bes baǵytty qamtyp ótti. Sonyń ishinde tek halyqaralyq quqyq máselesi týraly aıta ketetin bolsaq, munyń ózi asa tereń mazmundy dúnıe. BUU osydan 70 jyl buryn álemdegi beıbitshilikti saqtaýdy, kez kelgen eldiń basqa memleketterge agresıalyq áreketterine tyıym salý maqsatymen quryldy. Osy iske Uıym álemniń barlyq memleketterin jumyldyrýdy óz moınyna aldy. Elbasy óziniń sózderinde BUU-nyń osy eń basty mindetin onyń Jarǵysyna sáıkes eske salyp ótip, jasalǵan jáne isteýge tıis sharalaryna saraptama jasady. Sonyń ishinde qazirgi etek alyp bara jatqan lańkestik áreketterge BUU-nyń jáne onyń Qaýipsizdik Keńesiniń nazaryn aýdaryp, óziniń osy taraptaǵy usynystaryn jarıa etti. Sondyqtan da, N.Nazarbaevtyń sózderiniń óte mańyzdy bolǵany álemdik BAQ-tarda kánigi saıasatkerlerdiń, sarapshylardyń aýzymen aıtylyp jatyr. Onyń aıtqan usynystarynyń bári de qyzý talqylanýda.

Bizdiń elimiz ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartqanyn aıta otyryp, Elbasy HHİ ǵasyrdy búkil álem boıynsha ıadrolyq qarýsyz ǵasyr dep jarıalaý qajettigin aıtty. Sonymen qatar, BUU-nyń 2045 jyly bolatyn 100 jyldyǵyna qaraı «Jańa Bolashaq» atty strategıalyq jańa baǵdarlama jasaýdy usyndy. Mine, osylardyń bári de óte mańyzdy. Sonymen birge, Elbasynyń BUU-nyń shtab-páterin Azıaǵa kóshirý týraly usynysy da oryndy. Qazirgi Azıa-Tynyq muhıty elderindegi damýdy eskere otyryp, beıbitshil múdde-maqsattardy sol jerlerge shoǵyrlandyrý arqyly jalpy órkenıettiń damýyna yqpal etetin múmkindikter bar ekeni aıtylǵan bul usynys qoldaýdy qajet etedi. Qazir bul usynys búkil álemniń aýzyndaǵy talqyǵa túsken máseleniń biri bolyp otyr.

Kezinde Elbasymyz BUU-nyń joǵary minberinen AÓSSHK qurý týraly da usynys jasaǵan edi. Ol kezde Qazaqstan jańa ǵana tanylyp kele jatqan memleket bolǵandyqtan, bul usynystyń oryndalýyna kóptegen sarapshylar kúmánmen qaraǵan. Alaıda, ol qazir álemge tanylǵan uıymǵa aınalyp otyr. Sol sıaqty Elbasynyń keshegi usynysy da qoldaý taýyp, iske asady ǵoı dep oılaımyn.

Ekonomıkalyq qatynastar júıesi jandanýy tıis

Vladımır TELNOV,

Eýrazıalyq ıntegrasıa ınstıtýty ekonomıkalyq zertteýler bóliminiń meńgerýshisi.

Nú-Iorkte ótken BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sesıasynda aıtylǵan máselelerdi saraptaı kele, mynaǵan toqtalar edim: biz álemde oryn alyp jatqan qandaı da bir jaıttardy tal­qylasaq ta, mindetti túrde ekono­mıka máselesine kelip tirele­tinimiz anyq. Sebebi, búginde qo­ǵamdastyqqa úlken ózgerister qajet. Ol ózgerister álemdik eko­no­mıkada júzege asyrylyp jat­qan úlken qaıta qurý qury­lymdarymen tikeleı baılanysty bolýy tıis.

Osy oraıda, BUU Bas Assamb­leıasynyń 70-shi sesıasynda sóılegen sózinde Memleket basshysy N.Nazarbaev jahandyq deńgeıde kún tártibinde turǵan memleketter qurylymdaryn qıratý, terorızm, mıgrasıa, t.b. keri qubylystar men ózekti máselelerdiń barlyǵynyń ózeginde ekonomıkalyq daǵdarys, onyń ishinde kedeıshilik, saýatsyzdyq, jumyssyzdyq sekildi kúrdeli jaıttar jatqanyn atap ótti. Sondyqtan, eger biz aldaǵy onjyldyqtarda álemde beıbitshilik ornaǵanyn qalaıtyn bolsaq, ol úshin ekonomıkalyq tetikterdiń myqty bolǵanyn jáne Jer sharyndaǵy elderdiń eko­no­mıkalyq jaǵynan baı-qýat­ty bol­ǵanyn nazarda ustaýǵa tıispiz.

Máselen, qazir «Eýropada eshqandaı soǵys bastaı almaısyń» degen túsinik qalyptasqan. Nege? Sebebi, barlyq ekonomıka bir-birimen bite qaınasyp, ózara «shyrmalyp» ketken. Eger, sen qandaı da bir elge qarsy shyǵatyn bolsań, al ol elde seniń qandaı da bir kásiporyndaryń jumys istep jatsa, onda sen óz-ózińe qarsylyq kórsetken bolyp shyǵasyń. Bul túsiniktiń astarynda, mine, osyndaı oı jatyr deýge de bolady. Demek, biz halyqaralyq ekonomıkalyq qatynastardy tıimdi etý úshin memleketterdiń ekonomıkalarynyń ózara múmkindikterin keńeıtý, sol arqyly «beıbitshilik platformasyn qalyptastyrý» joldaryn jan-jaqty qarastyrǵanymyz jón.

BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sesıasynda Elbasy birqatar máselelerdi ashyq aıtty. Máselen, Prezıdent BUU-nyń shtab-páterin Azıaǵa aýys­tyrý jóninde batyl bastama kóterdi. Onyń sebebin Memleket basshysy alǵashynda Jenevada BUU Bas Assambleıasynyń shtab-páteri qurylǵan kezde álemde lıderlik ustanymdy batys elderi, Amerıka Qurama Shtattary ıelengenimen, sonyń nátıjesinde olardyń ekonomıkalarynyń dúnıejúzindegi ózge elderdiń ekonomıkalaryn alǵa súıreıtin lokomotıv bolyp eseptelgenimen túsindirdi. Bul jaǵdaı, ásirese, soǵystan keıingi kezeńde oryn alǵan edi. Al qazir, kerisinshe, álemdik damý ortalyǵy birtindep Azıaǵa aýysyp keledi.

Nege bulaı bolýda? Sebebi, batystyq ekonomıkanyń negizi qalanǵan neolıberaldy jáne lıberaldy teorıa ındıvıdýalızmge qurylǵan. Bul, árıne, jaqsy. Men bul teorıany joqqa shyǵarǵym kelip otyrǵan joq. Alaıda, bul ekonomıkanyń rezervi, ekonomıkalyq damý modeliniń múmkindikteri «taýsylýǵa» aınaldy. Sol sebepti, jańa ózgerister qajettigi týyndap otyr. Ekonomıkalyq júıe birtutas bolýy kerek. Bul rette, Azıa elderinde myńdaǵan jyldar boıy berik ornyqqan ujymdyq qundylyqtar júıesi búginde sheshýshi ról atqara bastady. Sondyqtan, Japonıa, Malaızıa, Qytaı, Indonezıa sekildi Azıa elderi basymdyqqa ıe bolýda. Demek, bul másele qazirgi tańda mańyzdy bolyp, oǵan nazar aýdarylyp keledi.

Qazaqstan Prezıdenti bul másele jónindegi óziniń oı-paıy­myn naqty jetkize kele, BUU-nyń 100 jyldyǵyna qaraı, Jahan­dyq Strategıalyq Bastama – 2045 Josparyn júzege asyrýdy usyn­dy. Onyń basty ózegi – álemde bar­lyq ulttardyń jahandyq ınfra­qurylym men resýrstarǵa, naryq­tarǵa qoljetimdiligin, sondaı-aq, adamzattyń damýy úshin jalpyǵa ortaq jaýapker­shi­ligin qamtamasyz etetin damýdyń jańa trendin ornyqtyrý. Elba­sy N.Nazarbaev, bul rette, atal­ǵan aýqymdy jospardy júzege asyrýdyń birinshi kezektegi qa­damy retinde «Jańa Bolashaq» (NEW FUTURE) tujyrym­damasyn jasaý qajettigin aıtty. Sonymen qatar, BUU-nyń Ekono­mıkalyq jáne áleýmettik keńesin jandandyryp, ony Jahan­dyq damý keńesine aınaldy­rý qajettigin usyndy. Elbasy­nyń aıtýynsha, bul Keńes ja­handyq ekonomıkalyq úıles­tirýshi rólin atqarýy tıis. Árı­ne, jalpyálemdik deńgeıdegi mundaı jobalardyń jahandyq ekonomıkalyq ósip-órkendeýge jol ashatyny sózsiz. Qazaqstan Prezıdenti, osy oraıda, bizdiń elimizde júzege asyrylyp jatqan birqatar jobalardy, onyń ishinde Dúnıejúzilik daǵdarysqa qarsy jospardy, EKSPO-2017 kórmesin mysalǵa keltirdi.

BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi sesıasynda Memleket bas­shysy, sondaı-aq, qazirgi tańda­ǵy qarjylyq daǵdarystarǵa sáıkes, jahandyq ekonomıkalyq júıedegi olqylyqtarmen kúresý úshin BUU-ǵa múshe elderdiń kúsh-jigerin jahandyq ornyqty damý men ósip-órkendeý maqsattary men mindetterine jaýap beretin ultústilik álemdik valúta jasaý boıynsha biriktirý qajettigi týraly oıyn ortaǵa saldy. Árıne, bul ıdeıany júzege asyrý úshin belgili bir qaǵıdatty nemese teorıalyq kedergiler joq. Biraq, ár eldiń óz ustanymdary bar ekeni de eskerilmeı qoımasy anyq. Sebebi, ár el ózine tıimdi tustardy kózdeıtini anyq. Al ol úshin belgili bir ekonomıkalyq damý kezeńderine ótý qajet.

Búginde álemde túrli kúshter bar. Birinshi júıe – burynnan kele jatqan, qalyptasqan, eskirgen júıeden ajyraǵysy kelmese, endi biri qazirgi tańdaǵy ekonomıkalyq júıeniń jańarǵanyn qalaıtyn, yqpaldastyqtyń jańa joldaryn izdeıtin, álemde halyqaralyq jáne ıntegrasıalyq qarym-qatynastardyń barynsha demokratıalyq tetikterge negizdelgenin qoldaıtyn kúshter. Bul rette, árıne, jahandaǵy túrli kózqarastardyń «ári tart ta, beri tart» ustanymynan alshaqtap, bir jerden shyqqany mańyzdy. Sondyqtan, bul jerde de Qa­zaq­stannyń Shyǵys pen Batys arasyn jalǵaı ári baılanystyra alatyn dáneker róli baıqala bastady. Elbasy N.Nazarbaevtyń BUU Bas Assambleıasy 70-shi sesıasynda sóılegen sózi osyny anyq ańǵartty.

Ǵasyr tamyryn dóp basqan

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń BUU Bas Assambleıasynyń minberinde eki júzge jýyq eldiń basshylary arasynda sóz sóılep, adamzatqa salmaqty oı salýy halyqaralyq qaýymdastyq pen BUU aldyndaǵy táýelsiz elimizdiń jáne Elbasynyń bıik abyroıy men berik ustanymyn kórsetti.

Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyz álem qurý týraly jobasyn búginde dúnıejúzi elderi zerttep, zerdelep jatyr. Nursultan Ábishulynyń bastamasy arqyly kúlli qazaqstandyqtar ıadrolyq joıqyn qarýǵa degen óz ustanymdaryn álemge áıgilegeni málim. Qazaqstannyń tıimdi júrgizgen halyqaralyq saıasatynyń nátıjesinde, ıadrolyq synaqtarǵa moratorıı jarıalandy. Jyl saıyn 29 tamyzda ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyl kúni atap ótiledi. Bul – Qazaqstan Prezıdentiniń erik-jigeriniń naqty kórinisi deýge bolady. 2009 jyly 2 jeltoqsanda BUU qazaqstandyq bastamany qabyldap, halyqaralyq kún retinde bekitken bolatyn. Nátıjesinde, ıadrolyq qarýdiń qaýpi men ólsheýsiz zardabyn adamzat qoǵamyna tanystyrý jáne álemdi ıadrolyq qarýsyzdanýǵa shaqyrý jumystary júıeli túrde júrgizile bastady. Son­daı-aq, elimizde ATOM joba­sy qolǵa alyndy. Osy biregeı joba arqy­ly El­­ba­symyz álem elderiniń qorǵanys salasyna jumsalatyn shyǵynnyń 1 paıyzyn qysqartyp, sodan túsken qarjyny adamzattyń ortaq ıgiligine jumsaý jóninde bastama kóterdi. Bul óte jaqsy álemdik úrdis bolar edi.

Elbasy Nú-Iorkte ıadrolyq qarýǵa tyıym salý jónindegi bastamaǵa jer betindegi barlyq adam qatysa alatynyn málimdedi. Eń bastysy, biz ómir súrip otyrǵan ǵasyrdyń tamyryn dóp basyp, aldaǵy qaýip-qaterlerdi atap ótti. Jáne jumyla kúresýge shaqyrdy. Sonyń ishinde HHİ ǵasyrdyń basty maqsaty ıadrolyq qarýsyz álem qurý ekenin jetkizip, oǵan barsha memleketterdi shaqyrdy. Ekinshiden, Prezıdentimiz BUU Bas Assambleıasy sesıasynyń qatysýshylaryna álemdi izgilendirý jolynda memleketter, ulttar, dinder arasyndaǵy qaqtyǵystardy tıimdi sheshýdiń mańyzdy joldaryn qarastyrýdy usyndy. Iaǵnı, kez kelgen shıelenisti oqıǵalardyń aldyn alýǵa, qaqtyǵystardy boldyrmaýǵa, sheshýge shaqyrdy. Bul – óte kúrdeli jahandyq máseleler. Álbette, BUU Qazaqstan Prezıdentiniń órtke shalynǵan dúnıeni ózekti ózgeriske úndegen barlyq bastamalaryna qoldaý kórsetip keledi. Munyń naqty kórsetkishi retinde BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýnnyń elimizge eki márte saparlap kelgenin aıtsaq ta bolady. Bajaılap qarasańyz, álemniń 193 eliniń arasynda BUU Bas hatshysy bes jyldyń ishinde bir memleketke eki márte barýy sırek kezdesedi. Bul – Táýelsiz Qazaqstanǵa jáne onyń Tuńǵysh Prezıdentiniń júrgizip otyrǵan saıasaty men kemel ıdeıalaryna kórsetilgen qurmet dep bilemin. Bul rette Elbasynyń jetekshiligimen qurylǵan «Semeı-Nevada» antıadrolyq qozǵalysynyń alǵashqy kúninen bastap osy izgi baǵytta qyzmet etip kele jatqanyma qýanyshtymyn. Elbasymyzdyń bıik minberdegi kez kelgen oı oramy eldi, álemdi turaqtylyqqa shaqyrýymen, ıadrolyq arsenaldan azat etýge degen uly umtylysymen de jahandyq deńgeıdegi saıasatker ekenin tanytyp keledi.

Sultan KARTOEV,

«Semeı-Nevada» halyqaralyq qozǵalysynyń vıse-prezıdenti.

SEMEI.

Bolashaqqa senimmen qaraıtyn álemdik kóshbasshy

Iýrıı SOLOZOBOV,

saıasattanýshy, Reseı Federasıasy Ulttyq strategıalyq ınstıtýtynyń halyqaralyq baǵdarlamalar jónindegi dırektory.

Qazaqstan Pre­zı­denti Nursultan Nazarbaev BUU Bas As­sam­bleıasynyń 70-shi mere­ı­toılyq sesıa­synda bolashaqqa senim­men qaraıtyn álem­dik deńgeıdegi kóshbas­shy retinde sóı­ledi. So­nymen bir mezgilde, kóp­tegen sóz sóıleýshiler aǵymdaǵy saıası prob­lemalardy aıtýmen, bir-birine qarata qatqyl sóz saptaýlarmen shekteldi. Al Qazaqstan basshysy BUU-nyń joǵary minberin planetarlyq ornyqty damýdyń jańa konsepterin ilgeriletý úshin paıdalanýymen erekshelendi.

Nursultan Nazarbaevtyń BUU-nyń shtab-páterin Azıaǵa aýys­tyrý týraly usynysy naǵyz sen­sasıa týǵyzǵan usynys boldy. Bul jerde dáleldemeler de naq­ty shyqty: «HHİ ǵasyrda damý ortalyǵy álemdik eń úlken qur­lyq – Azıaǵa qaraı aýyssa, mun­da planeta halqynyń úshten ekisi ómir súredi ári orasan zor resýrs­tar shoǵyrlanǵan», – dep málim­dedi Qazaqstan Prezıdenti. Eger soǵys­qa deıingi Ulttar Lıgasy sondaǵy eýropalyq bıznes-ortalyq Jeneva qalasynda ornalassa, soǵystan keıingi BUU Kári qurlyqtan Ja­ńa qurlyq – jahandyq ósimniń jańa núktesi – AQSH-taǵy Nú-Iork qalasyna oryn almastyrdy. Kórip otyrǵanymyzdaı, búginde álemdik saıası dızaın jańa ekonomıkalyq ómir shyndyǵyna – Azıanyń qýatty da­myp kele jatqan ekonomıkalyq ser­pi­lisine sáıkes kelýi týraly sal­maq­ty oı tarazylaıtyn ýaqyt keldi.

Qazaqstan Prezıdenti, sondaı-aq, BUU-ǵa múshe elderdiń kúsh-ji­gerin birqatar planetalyq deń­geıdegi problemalardy sheshý úshin kúsh biriktirýge shaqyrdy. Bulardyń qatarynda jahandyq ornyqty damýdan ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurý týraly deklarasıa qabyldaýǵa deıingi ortaq mindetter, ultústilik álemdik valúta jasaý sekildi bastamalar bar. Álemdik BAQ-tar tarapynan Nursultan Nazarbaevtyń BUU-nyń Eko­nomıkalyq jáne áleýmettik keńesin (EKOSOS) oǵan BUU-ǵa múshe elderden basqa halyqaralyq qarjy uıymdarynyń ókilderi de kire alatyn Jahandyq damý keńesine qaıta qurý týraly usynysy úl­ken qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Sondaı-aq, onyń ár memleket jyl saıyn óziniń qorǵanys búdje­ti­niń 1 paıyzyn BUU-nyń Ornyqty damý jónindegi Arnaıy qoryna aýdarý týra­ly usynysy da jurtshy­lyq tarapynan jan-jaq­ty qoldaý tapty deýimiz kerek.

Nursultan Nazar­baev­tyń jar­qyn só­zindegi asa mańyz­dy stra­tegıalyq novela dep Úlken Eýrazıa tujyrymdamasyn batyl aıtýǵa bolady. Qazaqstan Prezıdenti Uly Jibek jolyn qazirgi zamanǵy deńgeıde qaı­ta jańǵyrtýdyń mańyzyn atap kórsetti. «HHİ ǵasyrda Eýra­zıalyq ekonomıkalyq odaqty, Jibek jolynyń Ekonomıkalyq beldeýin jáne Eýropalyq odaqty birtutas ıntegrasıalyq jobaǵa biriktiretin Úlken Eýrazıa ıdeıasy tóńireginde toptasatyn ýaqyt jetti», – dep úndeý tastady BUU-nyń minberinen Qazaqstan basshysy. Onyń sózine qaraǵanda, bul jaıt Azıa-Tynyq muhıty óńirinen Eýropaǵa tranzıtti qysqartyp, kóptegen elderge óziniń ortaq ıgiligin beretin bolady.

Nursultan Nazarbaevtyń kóptegen usynystary qashanda beıbitshilik pen ósip-órkendeýge, onyń ishinde óziniń týǵan eliniń de ósip-órkendeýine baǵyttalyp keledi. Máselen, Memleket basshysy «Jasyl» tehnologıalar men ınvestısıalyq jobalardy BUU týynyń astynda damytýdyń halyq­aralyq ortalyǵyn Astanada ashýdy usyndy. Bul ıdeıa «Bolashaqtyń energıasy» taqyrybynda 2017 jyly Astanada ótetin «EKSPO» Búkilálemdik kórmesiniń basty taqyrybymen tikeleı úndesedi.

Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Nú-Iorkte BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi mereıtoılyq sesıasynda úlken áserge bólegen sózi saıa­satkerler men azamattyq qoǵam ókilderine planetamyzda qazirgiden de ádiletti ári ornyqty álem qurý úshin jańa serpin beretini esh kúmán týǵyzbaıdy.

Erendigi – el erteńin eskerýinde

Birikken Ulttar Uıy­my álem­degi bar­lyq ulttardyń, memle­­ket­terdiń saıası-eko­no­mıkalyq, áleýmettik múddesin qorǵaıtyn, álemde beıbitshilik pen halyqtar arasyndaǵy yntymaqty kúıttep, mem­leketaralyq qa­rym-qatynasty halyq­aralyq quqyq qaǵı­dalaryna saı damytýǵa úles qosatyn asa bedeldi uıym bolyp tabylady. Bıyl osy BUU-nyń qurylǵanyna 70 jyl tolyp otyr. Sondaǵy merekelik jıynda Táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń sesıasynda sóz sóılep, Qazaqstannyń abyroı-bedelin dúnıejúzine asqaqtatty. Prezıdent ıadrolyq qarýsyz álem qalyptastyrýdy adamzattyń HHİ ǵasyrdaǵy basty maqsaty etý jolynda Úndeý tastady. Bul sóz dúnıejúziniń barlyq elderinde qoldaý taýyp, qazirdiń ózinde osyndaı kókeıkesti usynys álemdik baspasóz betterinde jamyraı jazylyp, qalyń jurtshylyqqa jan jadyratar jaqsylyq shýaǵyn shashqandaı áser etýde desek, esh qatelespeımiz.

Elbasy BUU bıik minberinen sóılegen sózinde Birikken Ulttar Uıymynyń 100 jyldyǵyna Jahan­dyq Strategıalyq Bastama – 2045 josparyn ázirleýdi usyndy. Adamzat da­mýy­nyń aldaǵy bola­shaǵyn keńinen qamtı­tyn mundaı keleli usynys asa batyl túrde alǵash ret aıtylyp otyr. Onyń mán-mańyzy zor, maǵy­nasy óte tereń. Bul usynystar álemdik qoǵamdastyqty jańa bolashaq josparyn jasaýǵa shaqyrady. Bizdiń paıymdaýymyzsha, jańa bolashaqtyń Elbasy usynǵan jos­pary Jer shary halqynyń eń bas­ty baılyǵy retinde beıbitshilik uranyn alǵa tartady. Sonymen qatar, barlyq ulttardyń álemdik ınfraqurylymǵa, resýrstarǵa jáne naryqtarǵa qol jetkizýiniń ádil sharttary qadaǵalanýyn kózdeıdi. Sóıtip, osynyń negizinde álemdik damýdyń jańa trendin qalyptastyrýǵa, sondaı-aq, adamzattyń damýy úshin Jal­pyǵa Ortaq jaýapkershilikti ornyqtyrýǵa úndeıdi. Demek, pla­neta halyqtarynyń, erteńgi urpaq­tardyń bolashaqtaǵy baqyty da – bizdiń Elbasymyzdyń basty muraty. Osy murat álem jurt­shylyǵy tarapynan qoldaý tabatynyna kúmánimiz joq. Erteńgi kúndi oılaǵan, jer betindegi barsha halyqtardyń bolashaqtaǵy baqýatyn qamdaǵan Elbasy eren­digine biz de marqaıamyz.

Aryqbaı AǴYBAEV,

zań ǵylymdarynyń

doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri.

Almaty.

Derekkóz: Egemen Qazaqstan