قازاق اقساقالى قىمىز ءپىسۋدىڭ جاڭا تەحنيكاسىن ويلاپ تاپتى، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz baq.kz – كە سىلتەمە جاساپ.

قىمىز – قازاقتىڭ ۇلتتىق سۋسىندارىنىڭ ىشىندەگى ەڭ قۇرمەتتى داستارقان ءدامىنىڭ ءبىرى. بيە سۇتىنەن دايارلاناتىن بۇل سۋسىندى كوپتەگەن كوشپەلى حالىقتار – قازاقتار، قىرعىزدار، باشقۇرتتار سوناۋ ەسكى زامانداردا مەڭگەرگەن. ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى V عاسىردا ءومىر سۇرگەن گرەك تاريحشىسى گەرادوت: «كوشپەلى سكيفتەر بيە سۇتىنەن قىمىز دايارلاعان» – دەپ جازدى.

1256 جىلى ازياعا ساياحات جاساپ، جيھان كەزگەن فرانسۋز ۆيلگەلم رۋبريكاس تە قىمىزدىڭ كوشپەندىلەر ومىرىندەگى ورنى تۋرالى تاماشا دەرەكتەر قالدىرعان. قىمىز جونىندە يتاليا ساياحاتشىسى ماركو پولونىڭ دا ەستەلىكتەرى بار، ول قىمىزدى تاتار حالقىنىڭ ەڭ ءنارلى سۋسىنى دەپ اتادى جانە قىمىزدىڭ دامدىلىك قاسيەتىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ، ونى «اق شارپقا» تەڭەگەن. قازاقتىڭ ەرتەدەگى كوشپەلى ومىرىندە اۋرۋعا ەم بولىپ، ساۋعا قۋات بەرگەن وسى قىمىز. بيە سۇتىندە نەگىزىنەن قۇرامى قانت كوبىرەك بولادى، ونى جاڭا ساۋعان ساۋمالدىڭ دامىنەن بىلۋگە بولادى.

كوشپەندىلەر ءتۇرلى مال تەرىلەرىنەن جاسالعان كونەك، سابا سياقتى ىدىستاردى پايدالانا وتىرىپ، قىمىز پىسكەن. ال قىمىزدى ءپىسۋ دەگەنىمىز – قىمىز قۇرامىنداعى كومىرتەكتى شىعارا وتىرىپ، وتتەگىمەن بايىتۋ. ۇزاق ۋاقىت پىسە وتىرىپ، ونى ونشاقتى تۇرگە بولگەن.

ۋىز قىمىز. بيەنى العاش بايلاعاندا اشىتىلاتىلاتىن قىمىز. بيە باۋ دەپ تە اتايدى.

بال قىمىز. ابدەن پىسكەن جانە بويىنا جىلقىنىڭ نە قويدىڭ مايى سىڭگەن باپتى جۇمساق قىمىز. مۇندايدا قىمىزدىڭ ءتۇرى ادەتتەگىدەي قىمىزدان گورى سارى ءارى قويۋ بولادى.

بەستى قىمىز. ءتورت ءتۇن اسىپ، اشۋى مەيلىنشە جەتكەن قىمىز

دونەن قىمىز. ءۇش تۇنەگەننەن كەيىن قوتارىلاتىن، مەيلىنشە اشۋى جەتكەن قىمىز.

جۋاس قىمىز. ۇستىنە ساۋمال قۇيىپ جۇمسارتىلعان قىمىز. قىمىز اسا اشىپ كەتكەندە ىشۋگە قولايلى بولۋى ءۇشىن وسىلاي ىستەيدى.

قۇنان قىمىز. ەكى تۇنەگەننەن كەيىن عانا قوتارىلاتىن قىمىز. تۇنەمە قىمىزعا قاراعاندا وتە كۇشتى.

قىسىراق قىمىز. ءبىرىنشى رەت قۇلىنداعان بيەنىڭ سۇتىنەن اشىتىلاتىن قىمىز. قۋلىق بيەنىڭ ءسۇتى جىلدا ساۋىلىپ جۇرگەن سارى قارىن ماما بيەلەردىڭ سۇتىنە قاراعاندا الدە قايدا قۋاتتى بولادى. تۋ قىمىز دەپ تە اتايدى.

قىسىردىڭ قىمىزى. بيە اعىتىلعاننان كەيىن، جەم ءشوبى دايىن ادامدار قىسىر بيەلەردى ىرىكتەپ الىپ، قىستاي قولدا ساۋادى. سوندىقتان قىسىردىڭ قىمىزى دەيدى.

سارى قىمىز. ءشوپ ءپىسىپ، بيەنىڭ ءسۇتى قويىلعان كەزدە اشىتىلاتىن قىمىز. جازدا قىمىزعا قاراعاندا قويۋ ءارى ءوڭى سارى بولادى.