«ادام كوركى – شۇبەرەك» دەگەن ءسوز بار. وتكەن اپتادا ءدۇيىم جۇرتتى ەلەڭ ەتكىزگەن ەلىمىزدەگى بارلىق ءسان سەركەلەرىنىڭ باسىن قوسقان «Kazakhstan Fashion Week» ءسان اپتالىعى بولىپ ءوتتى. بۇل ەلىمىزدىڭ ءسان يندۋسترياسىن الەمدىك دەڭگەيگە شىعارعان بىردەن-بىر جوبا ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. العاشىندا «Almaty Fashion Week» بولىپ اتالعان شارا شەتەل سانگەرلەرىنىڭ نازارىن اۋدارتىپ Kazakhstan Fashion Week بولىپ وزگەرتىلگەن ەكەن. سودان بەرى 10 جىل ءوتىپتى. بۇگىندە بۇل شەتەلدىك جانە وتاندىق ديزاينەرلەردىڭ باسىن قوساتىن جوبا عانا ەمەس، بۇعان قوسا، جاس ديزاينەرلەرگە ءوز كيىم ۇلگىلەرىن بارشا ەلگە تانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن الاڭعا اينالعان. بەلگىلى ديزاينەر جانە KFW-نىڭ باس ديرەكتورى سايات دوسىبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، 10 جىلدىڭ ىشىندە اتالمىش جوبا ارقىلى وتاندىق ءسان يندۋسترياسى ىلگەرىلەپ، قازاقتىڭ ۇلتتىق ناقىشى بار كيىم ۇلگىلەرىن ەۋروپا ەلدەرى دە تاني باستاعان.
بيىلعى جىلى الماتى دوستاستىق ەلدەرىنىڭ مادەني استاناسى بولعالى بۇل جوبانىڭ دا ماڭىزى ارتا ءتۇستى. بۇل جولى ءسان اپتالىعىنا تالانتىمەن ەل ىشىندە كوزگە تۇسكەن جاس ديزاينەرلەر قاتىستى. سونىمەن قاتار ۇلىبريتانيا، گرۋزيا، ۋكراينا ەلدەرىنىڭ سانگەرلەرى دە تىلەك ءبىلدىرىپ، جۇرت نازارىنا ءوز كيىمدەرىن ۇسىندى. ديزاينەرلەر «پرەت-ا-پورتە» ستيلىندەگى كيىمدەر جوعارى سانگە اينالاتىنىن ايتادى. ياعني كيىمنىڭ ىڭعايلىلىعى باستى نازاردا بولماق. بۇعان قوسا، بيىلعى جىلدىڭ كۇز جانە قىس مەزگىلدەرىندە جەڭىل تابيعي ماتالاردان تىگىلگەن كيىم ۇلگىلەرى مەن اشىق ءتۇستى كويلەكتەر، قۇتى پىشىندەس ۇزىندىعى تىزەدەن تومەن بەلدەمشەلەر كەڭىنەن سۇرانىسقا ەنبەك.
ەگەر الەمنىڭ وزىق ءسان تۇرلەرىن ساراپقا سالاتىن بولساق، قازاق ءسان ونەرى وزىندىك ۇلتتىق ەرەكشەلىگىمەن كوزگە تۇسەرى داۋسىز. بۇنى اتالمىش ءسان اپتالىعىنا قاتىسقان وتاندىق سانگەرلەردىڭ كيىم ۇلگىلەرىنەن دە بايقاۋعا بولادى. اپتالىقتى 2014 جىلدىڭ كۇزى مەن قىس مەزگىلىنە ارنالعان كيىم توپتاماسىمەن ايدا كاۋمەنوۆانىڭ ءسان ءۇيى اشتى. شىعىس حالىقتارىنا ءتان ستيلدەگى كويلەكتەردىڭ بەت-بەدەرىنە شيراتىلا تۇسكەن عاجايىپ ورنەكتەر وزگەشە ءبىر تىلمەن اقتارىلا سىر شەرتكەندەي. جىبەك كويلەكتەر، شىلتەرلى كەۋدەشەلەر – ءبارى ايەل بولمىسىنا ەرەكشە نازىكتىك پەن ەركىندىك سىيلايتىنداي اسەر قالدىردى. ال كاميللا كۋرباني ەسىمدى جاس سانگەردىڭ توپتاماسى كوگىلدىر جانە كۇلگىن ءتۇستى جۇقا جىبەك ماتادان جاسالعان وزىندىك ويۋ-ورنەكتەرى بار كويلەكتەرىمەن كوزگە ءتۇستى. قارا ءتۇستى كويلەكتەر مەن كەۋدەشەلەردەن قۇرالعان اينۇر تۇرىسبەكتىڭ توپتاماسىنا جەڭىل شيفون مەن جىبەك ماتالار وزىندىك اسەمدىك بەرىپ تۇر. ايگۇل قاسىموۆا ادامنىڭ اجارىن اشاتىن، دەنەگە قونىمدى دا قولايلى كيىم تىگۋدى ماقسات ەتكەن ەكەن. ايتالىق، ونىڭ قارا ءتۇستى كويلەكتەرى التىن ءتۇستى ورنەكتەرمەن كومكەرىلىپ، ساندىرەك كورىندى.
تابيعات توسىندە ەركىن عۇمىر كەشكەن اتا-بابالارىمىز كۇنى كەشەگە دەيىن ءوزىنىڭ ادەت-عۇرپىمەن، دۇنيەتانىمىمەن ساباقتاسقان ءتول كيىمدەرىن كيىپ كەلگەن. ءسان الەمىندە سوڭعى جىلدارى ۇلتتىق ناقىشتاعى كيىمدەرگە قىزىعۋشىلىق ارتا تۇسكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. بۇگىنگى كۇنى ۇلتتىق ناقىشى بار، زامان تالابىنا ساي كويلەكتەر سۇرانىسقا يە. بۇنى ۇعىنعان جاس ديزاينەر بوتا باقىتجان ءوزىنىڭ العاشقى كيىم توپتاماسىنا اق پەن قارا ءتۇستى ماتالاردان تىگىلگەن كويلەكتەرىنە ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەردى وتە ادەمى ۇيلەستىرە بىلگەن. ديزاينەر بولاشاقتا بارلىق ءوزىنىڭ كيىم ۇلگىلەرىنە قازاقتىڭ ءسالت-داستۇرى مەن تابيعاتىنان سىر شەرتەتىن ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەردى قولدانۋدى ماقسات تۇتاتىنىن ايتتى. ءبىز بوتا باقىتجاننىڭ فولكلورلىق ءستيلدى قولعا العان باستاماسىنا سۇيسىندىك. سارى، كۇلگىن تۇستەرگە باسىمدىق بەرگەن ديزاينەر يرينا اشەربەكوۆا شيفون، بارقىت ماتالاردان تىگىلگەن كويلەكتەرىمەن جينالعان بارشا قاۋىمعا كوكتەمدەي جادىراعان كوڭىل-كۇي سىيلادى. وتكەن جىلعى «Open way» اتتى جاس ديزاينەرلەر بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى ايدانا قوجاگەلدينانىڭ كيىم ۇلگىلەرى كەشكە قاتىسقان سانگەرلەردەن وزگەشەرەك بولدى. ادامنىڭ سىرتقى كەلبەتى ونىڭ جان دۇنيەسىنەن سىر شەرتەتىنى راس. ايدانانىڭ كيىم توپتاماسى دا ونىڭ ىشكى دۇنيەسىنىڭ قۇپيالارىن اقتارعانداي بولدى. جاس ديزاينەر ەلىمىزدە ءالى اسا تانىمال ەمەس، دەكونسترۋكتيۆيزم، مينيماليزم باعىتىندا كيىم تىگەدى. ونىڭ كيىم ۇلگىلەرى وتە قاراپايىم، تىگىسى جاتىق، اسسيمەتريالىق بولشەكتەردەن تۇرادى. ۇلىلىق – قاراپايىمدىلىقتا دەگەن بار. ونىڭ اق، قوڭىر ءتۇستى اتلاس ماتالاردان تىگىلگەن قاراپايىم كيىم ۇلگىلەرى كەشكە قاتىسقان قوناقتاردىڭ كوپشىلىگىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى.
حالقىمىزدىڭ ۇمىتىلىپ بارا جاتقان مادەني مۇراسى – توقىما ونەرى. بۇگىندەرى بۇل باعىتتا جۇمىس ىستەيتىن سانگەرلەر كەمدە-كەم. سوندىقتان ءمادينا ناربايەۆا ەسىمدى جاس ديزاينەر توقىما ونەرىن جاڭعىرتىپ، حالقىمىزدىڭ ەجەلدەن كەلە جاتقان كونە دە، ىزگى ءداستۇرى ارقىلى قازىرگى زامانىمىزعا لايىقتى ءتۇر بەرەتىن ساندىك قولونەردى دامىتۋدى ماقسات ەتىپ قويعان. ول ءوز توپتاماسىندا توقىما كويلەكتەر، بەلدەمشەلەر عانا ەمەس، كۇزگى توقىما پالتولار ۇسىنىپ، كەش قوناقتارىنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارتتى. ال ديزاينەر ديانا كاليكوۆانىڭ ويىنشا، ءساندى كيىم ادامعا رۋحاني جانە مورالدىق جاعىنان دەم بەرەدى ەكەن. سوندىقتان ونىڭ توپتاماسىنداعى گۇلدى كويلەكتەر كوزدىڭ جاۋىن الادى. تامارا لامانۋكايەۆا، سەرگەي شابۋنين، الەكس دجەن، لاريا جاحامبايەۆا، تاتيانا سوي سىندى ديزاينەرلەر مەن «Artisan»، «Olga STAN»، «Nur-shah»، «Merali by GUDU»، «Di Entre Si»، «ءو9»، «Kiori» وتاندىق ءسان ۇيلەرى دە ءسان اپتالىعىنا قاتىسىپ، كيىمدەرىمەن جينالعانداردى تامساندىردى. ال گرۋزيادان كەلگەن كەتي چكحيكۆادزە، گيزي جانە اكانانيتا ەسىمدى ديزاينەرلەر كيىم ۇلگىلەرىنە ۇلتتىق ناقىش بەرۋ ارقىلى ەرەكشەلەندى. ۋكراينالىق ۆيكتوريا گرەس پەن بريتانيالىق ديزاينەر ناتاليا كاۋت بولسا، بۇگىنگى جاستار تالعامىنا ساي تىگىسى زەرلى، كەستەلى كويلەكتەرىمەن جۇرتشىلىقتىڭ نازارىنا ىلىكتى.
بيىلعى جىلدىڭ ءسان اپتالىعى كيىمدەرىندەگى ويۋ-ورنەكتەر، قولدانىلعان ماتەريالدار كومپوزيسياسى، ولاردىڭ اراسىنداعى كەرەمەت ۇيلەسىم، ءتۇر-تۇستىڭ ەرەكشە نازىك سايكەستىگى – ءبارى دە وتاندىق سانگەرلەردىڭ شەبەرلىگىن، شالقار شابىتىن، ۇلتتىق تابيعاتتى تەرەڭ مەڭگەرگەنىن بايقاتتى. «شەبەردىڭ قولى ورتاق» دەگەن ماقال ەل ىشىندە بەكەر ايتىلماسا كەرەك. ناعىز شەبەرلىككە جەتۋ ءۇشىن تاباندىلىق، ىسكەرلىك، تالعامپازدىق، ءبىلىم قاجەت ەكەندىگى ءسوزسىز. اسىرەسە، ەلىمىزدىڭ ءسان الەمىنە جاستاردىڭ قاتارى قوسىلىپ جاتقانى قۋانتادى.
اقبوتا يسلامبەك
(تاقىرىبى وزگەرتىلىپ الىندى)
"انا ءتىلى"
