قازاق سوقتىقپالى سوقپالى كەڭىستىكتە جانە ۋاقىتتا تاعدىر كەشكەن. سول تاعدىردىڭ تالاي تالكەگىنە ۇشىرادى. ەكى يمپەريانىڭ ورتاسىندا قىسپاققا ءتۇسىپ، شاشىراپ، تالاي «زار زاماننان» ءوتتى. «ءبولىنىپ قالعان ۇلت» قاسىرەتىن بىزدەن باسقا ەشكىم كورمەگەن بولار. «ارعى بەت»، «بەرگى بەتتىڭ» تالكەگىن ءار-بىر جانۇيا كورگەن بولار. تالاي وتباسى ارقاسۇيەرسىز قالىپ، بالا-شاعا پاناسىز قاسىرەت شەكتى. ەندى بۇگىندە ەگەمەندىك الدىق. ءتورت كوز تۇگەلدەنىپ، باۋىر بۇتىندەلدى. تاعدىردىڭ جازۋىمەن شەتەل اسقان قاراكوزدەر اتامەكەنىنە ورالدى. دەگەنمەن بۇل يگى ءىستىڭ وزىنەن بەرەكە كەتىپ بارا جاتقان ءتارىزدى. وعان كىنالى ءبىزدىڭ جاقتاعى ءار دەڭگەيدەگى شەنەۋىكتەردىڭ بەزبۇيرەكتىگى، تاس باۋىرلىعى. مەنىڭ وزىمە ارعى بەتتەن كەلگەن كوپتەگەن ازاماتتار حابارلاسىپ، سالەم ايتىپ، كەي كەزدەرى ءوز جاعدايلارىنان حاباردار ەتىپ وتىرادى. سوندا شەكارا ايماعىنداعى شەكاراشىلار، كەدەن وكىلدەرى، پوليسيانىڭ كەيبىر ىس-ارەكەتتەرى قابىرعانى قايىستىرادى. بۇلاردىڭ بويىندا وسىنداي كەراعار مىنەزدەر قايدان پايدا بولعان، پالەقورلىقتى كاسىبيلىكپەن شاتىستىرىپ العان با دەگەن وي كەلەدى... سول دەرەكتەردىڭ بىرىنە عانا نازار اۋدارعاندى ءجون كورىپ وتىرمىن.

ماحسۇتحان تۇرسىنباق دەگەن قانداسىمىز 2015 جىلى «ارعى بەتتەن»، ياعني قىتايدان شقو-نىڭ ءۇرجار اۋدانىنا بالا-شاعاسى، اكە-شەشەسىمەن كوشىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ جاققا كەلگەننەن كەيىن، جانۇياسىن ورنالاستىرىپ، ارعى بەتتەگى جۇمىستارىن دا ءبىتىرىپ جۇرەدى. سول كەزدە ۆەلوسيپەدىن كەدەندىك ايماقتان رۇقساتسىز الدى، شەت ەل ازاماتىنىڭ شەكارا ارقىلى ءوتۋ قۇقىعىن بۇزدى دەپ شەكاراشىلار بۇل جىگىتتى سوتقا بەرەدى. ءۇرجار اۋدانى № 2 اۋداندىق سوتى شەكاراشىلاردىڭ ۋاجىمەن كەلىسىپ، بۇل جىگىتتى قايتادان «جۇڭگو اسىرىپ جىبەرەدى». ەندى سوتتىڭ شەشىمىممەن بۇل جىگىتكە قازاقستانعا اتتاپ باسۋعا 5 جىلعا تيىم سالىنعان ەكەن!

مەنىڭ قولىمدا سوتتىڭ شەشىمى، سوتقا ارىزدانعان شەكاراشىلاردىڭ ءتىزىمى، ماحسۇتحان تۇرسىنباقتىڭ ارعى بەتتەن جازعان ارىزى، قىسقاسى، تولىق قۇجاتتار بار! سول جەردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان شەشىم شىعارىپ بەرگەن سوتتا نەمەسە پروكۋروردا، شەكارا قىزمەتىنىڭ وكىلىندە جۇرەك جوق پا؟ سول قۇزىرلى ازاماتتاردىڭ تۋىستارى نەمەسە اكە-شەشەسى جوق پا دەگەن سۇراق تۋادى. ايتپەسە، ءبىر قازاقتىڭ كوز جاسىنا قالا وتىرىپ، اكەسى ءتىرى جەتىم بالا، كۇيەۋى ءتىرى جەسىر ايەل جاساپ بەردى عوي؟ ادامعا قيانات دەگەن وسى ەمەس پە؟

ءبىر وتباسىنىڭ اسىراۋشىسىنان ايرىلىپ قالعانىنا ءقازىر ءبىر جارىم جىل بولعان ەكەن. بۇل بۇگىنگى «ەل امان جۇرت تىنىش» زامانداعى ءبىزدىڭ جاعدايىمىز. بۇل جەردە ادامنىڭ، جانۇيانىڭ، ودان قالدى ءوزىمىزدىڭ قانداسىمىزدىڭ تاعدىرىنا فورمالدى قاراۋ ەمەس، بۇكىل جۇرتتىڭ بەتىنە تۇكىرۋ ءتارىزدى كورىنەدى ماعان. ال ەندى وسى ماسەلەنى قالاي وڭ شەشۋگە بولادى؟ ءبىرىنشى، سوتتىڭ شەشىمىن دوعارۋ قاجەت. ەكىنشى، شەكاراشىلار سوتقا جۇگىنگەن قۇجاتتى قايتارىپ الۋى قاجەت. وسى جىگىتتى ەلگە قايتارۋ ءۇشىن نە ىستەۋىگە بولادى؟ «اقىلداسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەيدى قازاق. اقىلداسايىق... مىنا جىگىتتى اتا مەكەنگە قايتارۋدىڭ جولىن ىزدەۋ قاجەت!

ەرلان سايروۆ