سوڭعى كەزدەرى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا يندۋستريالاندىرۋ مەن ينۆەستيسيا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىندا جۇزەگە اسىپ جاتقان قازاقستاندىق-قىتايلىق جوبالارعا قاتىستى نەگاتيۆتى جاريالانىمدار شىعا باستادى. وسىعان وراي قازاقستاننىڭ ينۆەستيسيا جانە دامۋ مينيسترلىگى ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق اياسىنداعى بىرلەسكەن جوبالار تۋرالى كەڭەيتىلگەن مالىمەتتەر ۇسىنادى.

ءبىرىنشى كەزەكتە قىتايدىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى ماڭىزدى ءارى ءىرى ينۆەستورلاردىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ەۋرووداقتىڭ دامىعان ەلدەرى ارنايى باعدارلامالار ازىرلەپ، قىتايلىق ينۆەستورلاردى تارتادى. مۇنداي جاعدايدا قازاقستان دا الەمدىك ترەندتەن قالماي، قىتايدان تىكەلەي ينۆەستيسيا تارتۋعا قاتىسادى.

بۇل جەردە اتاپ وتەتىن جايت، ماسەلە قولدانىستاعى ءوندىرىستى كوشىرىپ اكەلۋ ەمەس، كەرىسىنشە، قازاقستاندا زاماناۋي وزىق قوندىرعىلاردى پايدالانا وتىرىپ، جاڭا ءوندىرىس وشاقتارىن قۇرۋ. قازاقستان-قىتاي يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق ىنتىماقتاستىعى اياسىندا جالپى سوماسى 26 ملرد. دوللار بولاتىن 51 ينۆەستيسيالىق جوبا زاماناۋي تەحنولوگيانى قولداناتىن بىرەگەي ءوندىرىس قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بۇل جوبالاردىڭ بارلىعى وڭدەۋ سەكتورى مەن ينفروقۇرىلىم جوبالارىن جۇزەگە اسىراتىن بولادى. ايتالىق، مەتاللۋرگيا، مۇناي مەن گاز وڭدەۋ، حيميالىق ونەركاسىپ، ماشينا جاساۋ، ەنەرگەتيكا، جەڭىل ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ، كولىك جانە لوگيستيكا، جاڭا تەحنولوگيا مەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار ءوندىرىسى سالالارى قامتىلادى.

بۇل باعدارلامانىڭ ەرەكشەلىگى سول، وندىرىلگەن تاۋاردىڭ قوماقتى بولىگى قىتايدىڭ جانە باسقا دا ەلدەردىڭ نارىعىنا شىعاتىن بولادى.

سونىمەن قاتار، جوبانى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن كاپيتالداندىرۋمەن 2 ملرد. اقش دوللارى بولاتىن «جىبەك جولى» بىرلەسكەن قورى قۇرىلدى. اتالمىش قوردى قازاقستان مەن جۇڭگو بىرلەسىپ باسقارادى.

ءىرى ءارى ماڭىزدى جوبالاردىڭ اراسىندا مىنالار بار:

- قازىرگى ۋاقىتتا الماتى قالاسىندا سالىنىپ جاتقان «AsiaSteelPipesCorp» ج ش س زاۋىتى. بۇل زاۋىتتا قۋاتتىلىعى 150 مىڭ توننا بولاتىن ۇلكەن ديامەترلى دانەكەرلەنگەن بولات قۇبىرلار جاسالاتىن بولادى. زاۋىتتىڭ بۇل ءونىمى تەك قازاقستاندىق مۇنايگاز سەكتورىن عانا ەمەس، كەدەندىك وداق، ورتالىق ازيا، يران مەن كاۆكاز نارىعىنىڭ سۇرانىسىن دا قامتاماسىز ەتۋگە جەتەدى.

- 2017 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا «KazMinerals» اق مىس قورىتۋ زاۋىتى قۇرىلىسى باستالادى. ونىڭ قۋاتتىلىعى - جىلىنا 300 000 توننا مىس وندىرىلەدى. اتالمىش جوبا قازاقستاننىڭ ءىرى مىس قورىتۋ حابىنا اينالۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى.

- ەكىنشى كەزەكتەگى ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستاپقى اليۋمينيي ءوندىرىسى ءۇشىن قۇرىلماق. بۇل جوبا قازاقستاندا وندىرىلگەن توپىراقتى اليۋمينيي توتىعىن 85%-عا دەيىن وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ول شيكىزات رەتىندە تاسىمالدانادى.

- بۇعان جىلىنا 500 مىڭ توننا پوليپروپيلەن وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بىرىكتىرىلگەن گازدى-حيميالىق كەشەندى قوسۋعا بولادى.

جۇزەگە اسىرىلعان جانە قولدانىستاعى جوبالاردىڭ قاتارىندا:

- DKD ادىسىمەن (ءىرى توراپتى ءادىس) «JAC» ماركالى جەڭىل كولىكتەردى جاساۋ جوباسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلدى، وعان 40 ملن. اقش دوللارى جۇمسالعان (2015 جىلى 700 جەڭىل اۆتوكولىك شىعارىلعان، 2016 جىلعا CKD ادىسىمەن (ۇساق توراپتى ءادىس) جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان). ەكىنشى كەزەڭ قازاقستاندىق ۇلەستى 50%-عا دەيىن جەتكىزۋگە جانە قازاقستاندىقتارعا قۇزىرەتتەردى بەرۋگە مۇمكىندىك تۋعىزادى.

جالپى، قازاقستان ءۇشىن باستى مىندەت – قازاقستاندىقتار ءۇشىن جاڭا ساپالى جۇمىس ورىندارىن اشۋ. قازاقستان-قىتايلىق بىرلەسكەن يندۋستريالدىق-يننوۆاسيالىق جوبالاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋ 2022 جىلعا قاراي قازاقستاندىقتار ءۇشىن 15 مىڭ جۇمىس ورنىن اشۋعا جاعداي تۋعىزادى. قازىرگى كەزدە ىسكە اسىرىلعان جوبالار شەڭبەرىندە  600 جۇمىس ورنى اشىلدى.

جاڭا وندىرىستەر قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە دەرلىك اشىلاتىن بولادى. نەگىزگى بولىگى 2016-2017 جىلدارى باستالىپ، 2018-2022 جىلدارى اياقتالادى.

قازاقستان جوعارى تەحنولوگيالىق جاڭا وندىرىستەرگە قول جەتكىزىپ، جاڭا جۇمىس ورىندارى مەن سالىق تۇسىمدەرىن الادى، سونداي-اق قازاقستاندىق مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ، دايىن ونىمدەردىڭ ءوتىم نارىعىنا قول جەتكىزەدى. ال جۇڭگو ءوز حالقى مەن ءوندىرىسى مۇقتاج تاۋارلارعا قول جەتكىزەدى.

باستى حابارلامالار مەن ستاتيستيكا:

-يندۋستريالاندىرۋ مەن ينۆەستيسيالار سالالارىنداعى ارىپتەستىك شەڭبەرىندە قازاقستان-قىتايلىق بىرلەسكەن جوبالار زاماناۋي جابدىقتالعان جاڭا وندىرىستەر اشۋدى كوزدەيدى.

-بارلىق جوبالار قازاقستاننىڭ قورشاعان ورتاسىنا ىقپالىن باعالاۋدان ءوتۋى ءتيىس جانە دە قازاقستاندىق ەكولوگيالىق  ستاندارتتارعا سايكەس بولۋى شارت. وندىرىلگەن ءونىمنىڭ ءبىر بولىگى جۇڭگو مەن وزگە ەلدەرگە ەكسپورتتالادى.

-قازاقستاندا بۇگىنگى كۇنى شەتەلدىك ۇلەسى بار 36 841 زاڭدى تۇلعا تىركەلگەن. ق ر ۇەم ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، ولاردىڭ 2587 (7%) جۋىعى قىتايلىقتاردىڭ قاتىسۋىمەن قۇرىلعان زاڭدى تۇلعالار، وكىلدىكتەر مەن فيليالدار بولىپ تابىلادى. KAZNEX INVESTء-تىڭ مالىمەتىنشە، قازىرگى كەزدە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن جالپى سومماسى 76،1 ملرد. اقش دوللارىن قۇرايتىن 375 ينۆەستيسيالىق جوبا جۇمىس ۇستىندە. ولاردىڭ 79-ى (21%) قىتايلىق كومپانيالارعا تيەسىلى. قۇنى - 27،9 (37%) ملرد. اقش دولل. ق ر ۇب اقپاراتىنا سايكەس 2006 جىلدان 2016 جىلعى 1 توقسان ارالىعىندا قازاقستانعا شەتەلدىك تىكەلەي ينۆەستورالاردان 218،8 ملرد. اقش دوللارى تارتىلعان، ولاردىڭ ىشىندە قحر-گە 13،2 (6%) ملرد. اقش دولل. تيەسىلى.

-قازىرگى تاڭدا ءقحر-دىڭ ءىرى ينۆەستورلارى قاتارىندا مۇناي-گاز كومپانيالارى بار، مىسالى China National Petroleum Corporation. ال قازاقستان-قىتاي يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق ىنتىماقتاستىعى باعدارلاماسى قىتايلىق ينۆەستورلاردى ەكونوميكانىڭ شيكىزات ەمەس سەكتورلارىنا تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

-قازاقستان-قىتاي يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق ىنتىماقتاستىعى اياسىنداعى 51 بىرلەسكەن جوبانىڭ 42-دە قازاقستاندىق تاراپ ماجوريتارلى اكسيونەر بولىپ تابىلادى، 23 جوبادا قىتايلىق تاراپ تەك مەردىگەر نەمەسە قوندىرعىلاردى جەتكىزۋشى رەتىندە قاراستىرىلعان. ونىڭ ۇسىتەن، ساتىپ الۋشى قىزمەتتەر مەن قوندىرعىلاردى ارزانداتىلعان مولشەرلەمەمەن ساتىپ الاتىن بولادى.