تالاپبەك تىنىسبەك. اقىل كىرگەلى ايتار ۇرانىم: «اتامەكەنگە ءبىراق كەتەمىن!»

/uploads/thumbnail/20170708152110169_small.jpg

تالاپبەك تىنىسبەك ۇلى. 1983 جىلى قازاننىڭ 17- جۇلدىزىندا التايدىڭ قابا اۋدانىندا تۋىلعان. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ تۇلەگى.

شىعارمالارى «جاس تولقىن»، «قوشتاسقىم كەلمەيدى»، «ەگىز ارنا»، «گۇل كوكتەم»، “الاتۋ جىرلايدى»  قاتارلى جىر جيناقتارىنا ەنگىزىلگەن. رەسپۋبليكالىق مەرزىمدى باسىلىمداردا ولەڭ، اڭگىمەلەرىمەن قوسا، سىن-عىلىمي ماقالالارى دا ۇزبەي جاريالانىپ كەلەدى. حالىقارالىق، رەسپۋبليكالىق جىر ءمۇشايرالارىنىڭ جۇلدەگەرى. سونداي-اق، «جەز بۇيدا» جاستار بىرلەستىگى مەن «قارا جورعا» ونەر ۇجىمىنىڭ جەتەكشىسى.

اۆتوردىڭ رەسمي جەكە سايتى: http://talapbek.kz/

                              كوكتەمگى قار ءساۋىر سوڭى، الماتى اق قار وپكەن، ءتاڭىر توككەن ءاسىلى ب ا ق پا كوكتەن؟ ءاي مەن بىلسەم سۇزەگى سۇر دالانىڭ، جەر جاتىرى جىبىگەن شاقتا جەتكەن.   باقتا كوپتەن قالىپ ەد ورىك گۇلدەپ، اق حالاتپەن تۇرعانداي ەلىتتىم كەپ. الما بىتكەن اڭساتتى كورىكتىم بوپ، ارۋىمداي سىزىلعان ،- كەلىپ تۇر دەپ.   ءساۋىر سەنى ەشكىم جوق كۇتكەن مەندەي، ەركەلەگىم كەلەدى ءسۇت كەنجەڭدەي. جۇپار دالا جۇتادى جۇت كەلگەندەي، كوز جاسىڭدى كەتسەمشى تىپتەن كورمەي.   قار قادىرى قالمادى قىس كەتكەلى، جاز قادىرى كەلمەدى قۇس كەتكەلى. جان قادىرى قالمادى كۇشتەپ مەنى، بارماعىمدى بەيمەزگىل تىستەتكەلى.   اتامەكەندى اڭساۋ قازاقستانىم جۇماق مەكەنىم، كۇرسىنسەم كوزدى بۇلاقتى ەتەمىن. اقىل كىرگەلى ايتار ۇرانىم: «اتامەكەنگە ءبىراق كەتەمىن!».   جالعاندا باعىم دارا قۇششاتىن، تۇمارى تۇتقان سان ارىس اتىن. قابانىڭ قارا قارعالارى دا، قازاقستانعا قاراي ۇشاتىن.   تۇراعىم ەرتىس باسى بولاتىن، ارناڭنان الاش اسىن الاتىن. جەرۇيق مەكەن جەتۋگە ساعان، جەتى قابامدا اسىعا اعاتىن.   قىمباتى سەنسىڭ قالايتىنىمنىڭ، ءتاتتى اۋەنىسىڭ تالاي ءتۇنىمنىڭ. قاراجوقىنىڭ قۇزىنا شىعىپ، كۇن سالىپ كۇندە قارايتۇعىنمىن.   انىمە قوستىم اقمارالىڭدى، انسادىم قانشا اق تاماعىڭدى. بەزسەمدە كەتەم، سەزسەم دە كەتەم، تۋعان جەرىمە جات بولارىمدى.   جەلىڭنىڭ ءيسىن جەل جەتكىزەتىن، ساعىنىش دەرتىن ەمدەتكىزەتىن. كۇڭىرەنەمىن، كۇيىك ەمەمىن، كۇن بولارما ەكەن سەندە وتكىزەتىن؟!                          تاعزىم باسقاعا بودان پاقىر ەمەسپىن، باسپانام بولعان تىڭداشى دالا. جولدارى تارام جاتىر ەلەستىڭ، ارماننىڭ الىس سۇلباسى عانا.   كورەم مەن ەلدەن كەرەمەت ۇلگى، ولەڭمەن ءومىر ورنەگىن ورگەن. كەۋدەمنەن مۇڭى نەگە كەتەدى، بابامنىڭ جاۋعا كەزەنىپ ولگەن؟.   قورقامبا ءسىرا قامالىم باردا، ورتاڭدا جۇرسەم جۇرەك باسىلماي. بولعانى مەنىڭ جازارىم عانا، وردالى ەلدىڭ كىلەتكاسىنداي.   سوزدەرىم سىڭسە زەردەڭە ەلىم، ءوز ءجونىم مۇلدە باسقاشا. كونبەسىن الىس كوزدەگەن ەرىڭ، كورىنەر شالىس باسپاسا.   ايتامىن مۇمكىن اشىنىپ ءالى، قايتامىن ءبىر كۇن تىرلىكتەن. وزىڭە ەلىم وسىنىڭ ءبارى، سوزىمنەن مەنىڭ سىر كۇتكەن. 24.01.2007ج    اۋلىم كوشىپ كەلەدى.... اۋلىم كوشىپ كەلەدى التاي اسىپ، قايعىمدا ءوسىپ كەلەدى تاي تالاسىپ. تەربەتكەنمەن قوينىنا قانشا باسىپ، مەن كوكتەمنەن قالدىم با قايتا اداسىپ؟.   اۋلىم كوشىپ بارادى، قايدا باعىت؟ قۇداي دەگەن حالقىمدى ايمالا قۇت. ارىلمادى-اۋ باسىڭنان ماڭگى الا بۇلت، قار استىندا قالماسىن قايمانا جۇرت.   اۋلىم كوشىپ كەلەدى ەستى كەشتەن، جەتىم تايلاق بوزدايدى كوشكە ىلەسكەن. كوز الدىما كەلەدى ەسكى مەكەن، بابام جاۋمەن باس بەرىپ كەسكىلەسكەن.   اۋلىم كوشىپ بارادى اسىپ بەلدەن، قۇت مەكەنىن قالدىرىپ ءناسىپ كورگەن. انام جىلاپ قارادى جاسىپ شەردەن، قارا ارعىماق بارادى باسىپ كەردەڭ.   اۋلىم كوشىپ كەلەدى ەل قايدالاپ، التاي انا قۇشباسسىڭ ەندى ايمالاپ. دەرتى دە ەردىڭ جازىلار قون قاۋمالاپ، ەركىن ەلدىڭ اۋاسى قانداي عاجاپ؟!   وزەكتەگى ۋ جاسادىم قوعامدا مەن ۇلى، تاساعىپ شىندىقتى كەلگەمىن. ملليارد ماسانىڭ ىزىڭى، ميىمدى ۋلاعان پەندەمىن.   قازاعىم– ءجىر-انىم، ۇرانىم، تۇمارىم-تۋعان جەر توسىمدە. جۇرتىندا عۇنداردىڭ جىلادىم، ماڭگىلىك كەرۋەننىڭ كوشىندە.   ءپىر تۇتىپ مىسكىنگە تابىنعام، ۇركىتىپ ويىمنان اللانى. «اعاجاي-التايلاپ» اڭىرعام، «ەلىم-اي» ەلىمنىڭ سالعانى.   بوستاندىق اۋاسىن اڭسادىم، جاراتقان جولىمدى جالعادىڭ. بىلمەيمىن شىرقالار قانشا ءانىم، ارنادىم ءومىردىڭ قالعانىن.   الاشپەن تامىرلاس تىنىسىم، تاريحىم، تاعدىرىم، ءتىلىم دە. وبالدان بەزىنگەن تۋىسىم، ورالمان اتايدى بۇگىندە.   تانىدىم ءتاڭىرىم يەمدى مايمىلدان ازباعان ەكەنمىن. ەسىمىم ەنشىمدە ءبىل ونى، ءبارىمىز يەسى مەكەننىڭ!      اڭداتۋ سويلەسەم كەتەم كوسىلىپ، كەرۋەنىن ويدىڭ كوشىرىپ. كەپتەلدى ءسوزىم كومەيگە، كەكتەندى كوزىم كەرەڭگە، كوكبورى شابىت كەشىگىپ. قايداسىڭ قولدا كيەلىم، اعىتام ويدىڭ تيەگىن، اقيقات ايتام شەشىلىپ. وتانىم وردام ءوز جەرىم، قۇت مەكەن ىزدەپ كەلمەدىم، قورقىتتىڭ كۇيىن كەشىرىپ....   كورەمىن باقىت باعىمدى، بەرەمىن بويدا بارىمدى. قازاقتىڭ جەرى بايلىعىم، ازات بۇل ەلىم ايبىنىم، اسقاقتاي شىرقا ءانىمدى. ءتاڭىرىم جالعىز كوكتەگى، نۇرىڭمەن قولداپ ءوپ مەنى، تاپتاتپا جاتقا ارىمدى. كىندىكتى ۇلمىن، ەرەكپىن، جورگەككە ءسابي بولەتتىڭ، ءسۇيدىردىڭ ادال جارىمدى. تىرەگىم ءتىلىم، دىنىمدە، تەكسىزگە تارتىپ بۇلىنبە، قايناتپا قۇرعىر قانىمدى. قولىما نايزا الدىرما، تۇلپارعا توقىم سالدىرما، جولىڭدا قيام جانىمدى. وتىڭا جانعان تۇسپەسەم، ۇلتىم دەپ ۋدى ىشپەسەم، يت جەسىن ساسىق ءتانىمدى. قيىردا جۇرگەن باۋىرلار، ەلىڭدى جالعىز تابىڭدار، شاقىرام جىلاپ ءبارىڭدى. وتاردان ءجۇرىپ ويانعام، وتاۋىم مەنىڭ ءوز ورداڭ، بەرەمىن ءبولىپ نانىمدى. توزباسىن دەسەڭ بۇرىمدىڭ، ازباسىن دەسەڭ تۇلىمدىڭ، بۇگىننەن جاسا قامىڭدى.                    كوشىم كەتىپ بارادى تابيعاتتىڭ سالعانداي بەتىنە ورنەك، كەڭ جايلاۋدىڭ كوڭىلدى وتى كەرنەپ. كوشىم كەتىپ بارادى، كوشىم كەتىپ، تاۋ جولىمەن تارعالاڭ شوقىعا ورلەپ.   اينالايىن جاراتقان قۋاتىڭنان، كوشپەي تاڭىم جوق قۇر اتىرعان. تۇلپارىن تويدىرعان مىڭ وقىردان، كوشىم كەتىپ بارادى شۇباتىلعان.   كوشپەي قونعان كورىپ ەڭ قاي اتاڭدى؟ ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ سارى اتان باعى اتاندى. شاڭىراق ساپ ادەيى سارى اتاندى، كوش الدىنا جۇرگىزدىك اق اپامدى.   كۇن بۇلتتانىپ كەنەتتەن جاڭبىر جاۋىپ، ءتوستى مىناۋ كەرۋەننىڭ الدىن قاۋىپ. سۇمدىق جولعوي قاراعىم بايقاڭدار دەپ، نالىماپتى قارت انا جاي مۇڭدانىپ.   قيا جولدان سارى اتان تايعاناقتاپ، ب ا ق دەدى دە جونەلدى جاردان اتتاپ. اپام سوندا ويباي دەپ قالبالاقتاپ، بۇيدا ءجىبى قولىندا قالدى الاقتاپ.   اتان سايدا، ال اپام جار باسىندا، ەكى ءومىردىڭ تولقيدى ارانسىندا. ءسال بوگەلىپ تۇردى دا العاشىندا، اۋىل كوشى قايتادان جالعاسۋدا.   اينالسادا قۇزعىنعا دايىن اسقا، سارى اتاننىڭ تامعان جوق قانى بوسقا. اپام سوندا سيىنىپ ارۋاققا، وتىن بولعان قارادى شاڭراققا.   سارى اتانعا نە سوندا سور ىلىنگەن، ءالى كۇنگە كەتپەيدى كوڭىلىمنەن. التايداعى كوشىمدى اياقتاتىپ، اتا جۇرتقا اتتانعان ومىرىمنەن، بەلگى بەرىپ تۇرما دەپ جورىدىم مەن.   شىقتىم التاي اقباس شىڭ، سان جوتاڭا، قوش بول، ءتۇستى قوينىڭنان جان قاپاعا. سارا اتاننىڭ بۇيداسىن اپام مەنىڭ، اتا جۇرتتا تاعىپ تۇر سارى بوتاعا وتكەل ارعى جاعى ەرتىستىڭ بەرگى جاعى، ەرتەگىدەي ەلىگىم ەندى ءبارى. جاعالاۋدى كەزەدى جان قۇمارى، سەن  كىنالى ەمەسسىڭ، مەن كىنالى.   ارعى جاعى ەرتىستىڭ اتام قالعان، اھ ۇرعىزا بەرەسىڭ اقاۋ جالعان. بەرگى جاعى ەرتىستىڭ وتان قورعان، بوزداتادى بەيمەزگىل بوتاڭدى ارمان.   تۋعان جەرمەن دۋمان ەل ەرتىس بولگەن، تاعدىرىمدى ايىردىم مەن كۇشپەنەن. قارعىمايدى بوتاڭنىڭ تاقىمىندا، ارعىماعى اتامنىڭ تەر تۇسپەگەن.  

قاتىستى ماقالالار