مۇحيتدين يسا ۇلى: ورالماندار كەلۋىمەن دەموگرافيا ماسەلەسى شەشىلەر ەدى

/uploads/thumbnail/20170708152111938_small.jpg

ورالماندارعا  ازاماتتىقتىڭ 1 جىل كولەمىندە بەرىلۋى  شەتتەگى باۋىرلارىمىزعا اتامەكەنگە ورالۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بولىپ  وتىر. سونىمەن قاتار،  ورالمانداردىڭ كەلۋىنە باسقا دا جاعدايلار مەن جەڭىلدىكتەر جاسالادى. بۇل تۋرالى ق ر ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى  تامارا دۇيسەنوۆا مالىمدەگەن بولاتىن. وسى  جاڭالىققا وراي، بەلگىلى  ءدىنتانۋشى مۇحيتدين يسا ۇلىنىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدىك...

وسى كۇنگە دەيىن ورالماندار قازاق ەلى ءۇشىن ورالمان ەمەس "جورامال" بولىپ كەلىپ ەدى. ونىڭ ءبىر سىرى ولارعا "ورالمان" دەگەن ات تاعۋىنان بايقاۋعا بولادى. ورالمان دەگەن ءسوز ورالمايمىن دەگەنگە سايادى. سول سەبەپتى قانداستار تىم بولماسا "ورالعان" دەپ اتاۋ قاجەت ەدى. ءار ولاردىڭ اراسىندا حاليفا التاي، مۇستافا وزتۇرىك سەكىلدىلەرى كوبىنەسە كەشەگى سوۆەت قازاقتارىنان قاشاندا قاعاجۋ كورىپ كەلدى. ەلىم، جەرىم دەپ كەلگەندە پارتيالىقتىڭ كەبىن كيگەندەي بولىپ ءجۇردى. ءتىپتى ءبىر ءتىلىم قاعازعا زار بولىپ قايتا كوشىپ كەتكەندەر دە از بولمادى. سولاردىڭ اراسىندا ءوز باسىم كەرەي قازاقتارمەن كوپ ارالاستىم. تۇسىنگەنىم، ولار ءبىر عاسىرلارى ورىسقا بودان بولۋدان باس تارتىپ ۇزاق ساپار شەككەن ەكەن. كەيىننەن اتامەكەنىم دەپ ەلگە قايتا ورالعاندا  بۇل جەردە كوپتەگەن قيىنشىلىقتارعا تاپ بولعان. ءوز ەلىندە جوعارى لاۋازىمدى ءىس اتقارعاندار مۇندا لايىقتى ورىن كورمەگەن. الايدا قازاقتىڭ بولاشاعى ءۇشىن ولار ءسۇتتىڭ قايماعى ءتارىزدى قاجەت ەدى. سولار ارقىلى قازاقتىڭ سانىن دا ءتىلىن دە تەز دامىتۋعا بولار ەدى. شەتەلدەگى ميلليونداعان  قانداستاردى ەلگە  اكەلسە، قازاق اناعۇرلىم كوبەيىر ەدى.  مىنا وزبەك اعايىن شاشىراپ جۇرسە دە، ون سەگىزدەن وتىز بەس ميلليونعا جەتكەن كورىنەدى. ال ءبىز ون بىرگە زورعا جەتتىك، 66% عانامىز. تۋۋ وتە از. جادىندا بايىرعى حالىقتىڭ سانى وتىز مييللوننان اسپاي بىزگە پالەندەي ەل بولا كەتۋ قيىن دەپ ويلايمىن.  ال، ءبىز ەكى ەمەس بىرنەشە وتتىڭ ورتاسىندا ءجۇرمىز. ءبىر اللاعا عانا امانات.

   ال ورالمانداردىڭ ازاماتتىق الۋىن  جەڭىلدەتۋ تۋرالى جاڭالىققا كەلسەك ول ءماسىموۆ مۇرىندىق بولدى دەۋىمىز  سىلتاۋ عانا. ەڭ باستى سەبەپ -  قىرىم. قىرىمنىڭ ءبىر قىرى وسى ورالمانعا شاراپات بولىپ كورىنۋدە. بيلىك ەكى نارسەنى كوزدەن تاسا ەتكەن ءتارىزدى. ءبىرى قازاقتىڭ سانىن كوبەيتۋ، ەكىنشىسى عىلىم. تاپقانىن وسى ەكەۋىنە توگۋ كەرەك ەدى. وكىنىشكە قاراي كوپتەگەن قازاق عالىمدار شەت ەلدى جاعالاپ كەتىپ قالدى. بالانىڭ سانىن كوبەيتىپ، ولاردى مەكتەپتە رەفورما جاساپ جاقسى وقىعاننىڭ ءبارى الپاۋىت ەلدەرگە جىبەرىپ، سول جاقتا وزدەرى قاداعالاۋ قاجەت ەدى. ۇرپاقتىڭ ساناسىنا جاستايىنان اتا-باباسىنىڭ قۇندىلىق-قۇرماسىن بەرۋ ابزال ەدى. مىنە وسى ماسەلەدە ورالمانداردى پايدالانۋعا بولاتىن ەدى.

قاتىستى ماقالالار