ۇلت، ءتىل، دىلگە قاتىستى پىكىرلەرىن اشىق ايتاتىن ايبول ساپاربەك ەسىمدى الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىسى وسىنداي باستاما كوتەرىپتى،- دەپ حابارلايدى Qamshy.kz 365info.kz سىلتەمە جاساپ.  

«ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى بولىپ اكادەميك اسقار جۇمادىلدايەۆ تاعايىندالسىن» دەپ جازىپتى ساپاربەك. ءوز كەزەگىندە جەلىدەگى قاۋىم بۇعان بارىنشا قولداۋ بىلدىرگەن ەكەن. 

   اسقار جۇمادىلدايەۆتى بىلمەيتىن قازاق جوق. ول تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنداعى  لەيبنيس، سينبيەل، ياكوبيان، ۆرونسكيان، نوۆيكوۆ الگەبرالارىنىڭ اسسوسيممەتريالىق ەسەپتەرىن شەشكەن جالعىز قازاق.

سەنەسىز بە؟ امەريكانىڭ ماتەماتيكا قوعامى مالىمەتى بويىنشا ونىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرىنىڭ سىلتەمە يندەكسى 100-دەن جوعارى.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى اسەكەڭ شەتەلدىڭ ماڭدايالدى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءدارىس وقىپ، عىلىمي جۇمىستارمەن اينالىسۋعا ءبىرىنشى بولىپ شاقىرتۋ العان. 

1995 جىلدان باستاپ 10 جىل ەۋروپادا قىزمەت ىستەدى. گامبۋرگ، ميۋنحەن، بيلەفەلد، كيوتو، وكسفورد، ستوكگولم ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە پروفەسسور بولدى. ول امەريكا ماتەماتيكا قوعامىنىڭ، شۆەد كورولدىگى عىلىم اكادەمياسىنىڭ، جاپون عىلىم مەن تەحنولوگيا قولداۋ قورىنىڭ، ينتاس جانە سوروس قورىنىڭ ستيپەنديالارى مەن گرانتتارىنا يە بولعان. سولاي.

اسقار جۇمادىلدايەۆ تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەكى رەت جوعارعى كەڭەس دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ، ەلىمىزدىڭ دامۋىنا قاتىستى تاريحي شەشىمدەر قابىلداۋعا اتسالىسقانى بەلگىلى. ول – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك دەكلاراسياسىن قابىلداپ، ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى، ەلتاڭباسىن قابىلداۋعا اتسالىسقان دەپۋتاتتاردىڭ ءبىرى.

اسقار جۇمادىلدايەۆتىڭ مەكتەپتەگى ءمۇعالىمى قالي دۇيسەمانوۆتىڭ ايتۋىنشا،  اسقاردىڭ قويعان سۇراقتارىنا ناقتى جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن، كوپ مۇعالىمدەر ونىڭ وقيتىن سىنىبىنا دايىندىقسىز بارماعان. ءتىپتى، بىلمەيتىندەرىن بىرىنەن-بىرى سۇراپ وتىراتىن كەزدەر بولعان. 

عالىم بيىل 60-قا تولدى. دەمەك، ونىڭ ءالى دە بولسا كۇش-قۋاتى بويىندا. «جۇمادىلدايەۆ مينيستر بولعان جاعدايدا ءبىلىمنىڭ، عىلىمنىڭ كوسەگەسى كوگەرىپ، قازاق ءتىلىنىڭ احۋالى تۇزەلەر ەدى» دەيدى كوپشىلىك. 

ساعادييەۆ   vs   جۇمادىلدايەۆ

جۇمادىلدايەۆ قازىرگى ءبىلىم ءمينيسترى ساعادييەۆتىڭ ءار باستاماسىنا سىن كوزبەن قارايتىن جانە بۇل تاراپتاعى پىكىرىن بۇقپاي اشىق ايتاتىن ساناۋلى عالىمنىڭ ءبىرى.

«ءبىز قازاقتىڭ ءتىلى باي دەيمىز. سول باي ءتىلىمىز ورتا مەكتەپكە ءبىلىم بەرۋگە جارامايتىن بولسا، ول ءتىلدىڭ نە كەرەگى بار؟! مينيسترلىكتىڭ وكىلدەرى «قازاق تاريحىن قازاق تىلىندە وقىتاتىن بولدىق» دەپ جەتىستىك رەتىندە ايتىپ وتىر. بۇل جەتىستىك ەمەس، كۇلكىلى نارسە. بۇكىل عىلىمنىڭ بارلىعى انا تىلىندە وقىتىلۋى كەرەك» دەپ ءاردايىم ايتىپ ءجۇر. 

«ءبىزدىڭ مينيستر قازاق بالالارىنىڭ ءبىلىمى تومەن دەپ ايتادى. بوس ءسوز. كەشەگى وتكەن ۇبت-دا ەڭ جاقسى ناتيجە كورسەتكەن قازاق مەكتەبىنىڭ بالالارى. قۇداي بىلەدى، «بولاشاقپەن» شەتەلگە وقۋعا كەتكەندەردىڭ 80 پايىزى قازاق مەكتەبىن بىتىرگەن بالالار. قازاقشا مەكتەپتە وقۋ مەتوديكاسى قالىپتاستى» دەگەن ول تاعى بىردە.

قالاي بولعان كۇندە ءقازاقتىلدى اۋديتوريا جۇمادىلدايەۆتىڭ جاعىندا. مۇنى ساعادييەۆ تە سەزەدى. ءبىراق، شەشىم قابىلدايتىن جوعارى جاق. قازاق جاقسى كورەتىن جۇمادىلدايەۆتى ۇلتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن مينيسترلىككە اكەلۋگە ءازىر مە، الدە…