قازاق ءتىلىنىڭ قالاي مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن العانى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا. ول وڭايلىقپەن كەلگەن جوق. تالاي تالاس-تارتىس بولدى. ويتكەنى ءتىلدىڭ تاعدىرى – قازاقتىڭ تاعدىرى ەدى. تەگەۋرىندى قارسىلىقتارعا دا ۇشىراستىق. ايتەۋىر، ءتۇبى قايىر. قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك مارتەبە الدى. ەندى الدىمىزدا سول جەتىستىكتى باياندى ەتۋ، ىسكە اسىرۋ مىندەتى تۇردى. بۇعان قوسا ەلدىڭ كوڭىل كۇيى دە، رۋحى دا تۇلەپ، ۇلكەن قوزعالىستى قاجەت ەتتى. سول جىلى اكادەميك ءابدۋالي قايداروۆتىڭ باستاماسىمەن «قازاق ءتىلى» قوعامى قۇرىلعان ەدى.
سودان بەرى ءتىل مايدانىندا تولاسسىز كۇرەس جۇرگىزىپ كەلە جاتقان «قازاق ءتىلى» قوعامىنا دا 25 جىلدان استى. حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنسيا استانا قالاسىندا 2009 جىلدىڭ 22 قىركۇيەگىندە ءوتتى. ال 25 جىلدىعىمىزدى وتكىزۋگە الدان شىققان داعدارىس مۇمكىندىك بەرمەدى. ايتسە دە، قوعام جۇمىسىن توقتاتقان جوق، كۇرەس جالعاسۋدا، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz anatili.kazgazeta.kzسايتىنا سىلتەمە جاساپ.
ءتىل ءۇشىن كۇرەس بۇرىنىراق باستالعان. بيلىك باسىنا م.گورباچيەۆ كەلگەننەن كەيىن «قايتا قۇرۋ» دەگەن ناۋقان باستالعان ەدى عوي. سوعان وراي قوعامدا ازدى-كوپتى اشىق پىكىرلەر بوي كورسەتە باستادى. سونىمەن بىرگە 1986 جىلعى قونايەۆتىڭ ورنىنان الىنىپ، كولبيننىڭ ەل باسشىلىعىنا تاعايىندالۋى دا جۇرتشىلىقتىڭ نارازىلىعىن تۋدىردى. ەلدىڭ ەرەسەك قاۋىمى ىشتەرىنەن تىندى دا، الاڭعا جاستار شىقتى. قازاق جاستارىنىڭ ءدۇمپۋى بۇكىل كەڭەس وداعىن شارپىپ، اقىر سوڭىندا الىپ يمپەريانىڭ كۇيرەۋىنە الىپ كەلدى. مىنە، سول قازاق جاستارىن الاڭعا الىپ شىققان ۇلتتىق نامىس، ەل تاۋەلسىزدىگى، انا ءتىلىنىڭ ماسەلەسى بولاتىن.
1988-89 جىلدارداعى مايدانعا بەرگىسىز وقيعالار ءالى كۇنگە ەستەن كەتپەيدى. رەسپۋبليكانىڭ باسشىلىعىنا كولبين كەلىپ ۇلتتىق مۇددەلەر قىسپاققا الىنا باستاعان سايىن قازاق زيالىلارى سانا بيىگىنە كوتەرىلە تۇسكەن ەدى. بۇل كەزدە ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى، جازۋشىلار وداعى انا ءتىلىمىزدىڭ تاعدىرىن ءسوز ەتكەن كەلەلى جيىندار مەن باسقوسۋلاردىڭ مەكەنىنە اينالدى. قازاق ءباسپاسوزى مەن اقپارات قۇرالدارى ۇلت نامىسىن قوزعايتىن ويلى ماتەريالدار بەرە باستادى.
ەگەمەندىككە جەتەلەيتىن بۇل ىس-ارەكەتتەردىڭ دە باستى ماسەلەسى ءتىل بولاتىن. الدەنەشە جىل بويى تولاسسىز جۇرگىزىلىپ كەلگەن ورىستاندىرۋ ساياساتىنان ارىلۋدىڭ ءبىر جولى قازاق تىلىنە ەركىندىك اپەرىپ، وعان مەملەكەتتىك مارتەبە بەرۋ ەكەنى جونىندە پىكىرتالاس ءوربىدى. ءتىلشى قاۋىم اراسىندا دا بۇل ماسەلە قىزۋ اڭگىمەگە اينالدى.
1988 جىلدىڭ قازان ايىنىڭ ءبىر كۇنىندە ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ سول كەزدەگى ديرەكتورى، اكادەميك ءا.قايداروۆتىڭ جۇمىس كابينەتىندە باسقوسۋ بولدى. كۇن تارتىبىندە ءبىر-اق ماسەلە. ول قازاق ءتىلىنىڭ بۇگىنگى ءحالى جانە ونى ساقتاپ قالۋ مەن دامىتۋدىڭ جولدارى. بۇل جونىندە اكادەميك قىسقاشا تۇسىنىكتەمە بەردى دە قازاق ءتىلىن قازىرگى مۇشكىلدىكتەن شىعارۋ ءۇشىن ونى بۇكىل حالىق بولىپ قامقورلىققا الۋ قاجەت، ول ءۇشىن ەلدىڭ باسىن ۇيىستىراتىن بۇقارالىق ۇيىم كەرەك. ياعني قوعام قۇرساق دەگەن وي تاستادى. بۇعان ارىپتەستەرىمىزدىڭ كوبى توسىرقاي، ۇركە قارادى. ال جاستار جاعى بىردەن قولداۋ كورسەتتى. مىنە، وسى ساتتەن باستاپ قوعام قۇرۋ قامىنا كىرىسىپ كەتتىك.
بۇل مايدانعا قازاق زيالىلارىنىڭ كوبى ارالاستى. ءتىپتى اۋىل-اۋىلداعى قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىنا دەيىن ءۇن قوستى. ال ءبىز وقۋ ورىندارىنا، ءتۇرلى مەكەمەلەرگە بارىپ، قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل ەتۋدىڭ ماڭىزىن تۇسىندىرۋمەن بولدىق. گازەت، جۋرنالدارعا كۇن قۇرعاتپاي ۇلتتىق سانانى بيىكتەتەر ماتەريالدار جاريالاۋدى ۇيىمداستىردىق. سونداي-اق ەل قۇلاعىنا ەرتە جەتەتىن راديو حابارلارىن تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىپ وتىردىق. ول حابارلارعا جەر-جەردەن قولداۋ حاتتار كەلىپ جاتتى. وندا قازاقستاندا ءبىر عانا ءتىلدىڭ، ياعني قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل بولۋعا حاقىسى بار ەكەنى جان-جاقتى دالەلدەنىپ جاتتى. جانە وسى كەلەلى ىسكە باس-كوز بولاتىن بۇقارالىق ۇيىمدى تەز ارادا قۇرۋ قاجەتتىگى ءسوز بولدى.
قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك مارتەبە الۋى، ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىن جاريالاۋى وپ-وڭاي شەشىلە سالعان جوق. جوعارىدا ايتقانىمداي، تاۋەلسىز ەلدىڭ تاۋەلسىز ءتىلى بولۋ قاجەتتىگى تۋرالى كۇرەس ەگەمەندىكتەن الدەقايدا بۇرىن باستالعان ەدى. ءا دەگەننەن مەملەكەتتىك ءتىلدى مارتەبەلەندىرۋ ماسەلەسىن قوزعاعان «قازاق ءتىلى» قوعامى دا دۇنيەگە وسىلاي كەلگەن. ءسويتىپ، 1989 جىلدىڭ 20-21 قازانىندا تۇڭعىش قۇرىلتايدا رەسپۋبليكالىق «قازاق ءتىلى» قوعامى قۇرىلدى. قوعام قۇرىلماستان بۇرىن قازاقستاندا قاي ءتىلدى مەملەكەتتىك ءتىل ەتەمىز دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە كوپ تالاس-تارتىستار ءتۇيىنى گ.كولبين الدىندا بولعان ارنايى كوميسسيانىڭ باسقوسۋىندا شەشىلگەن ەدى. 26 ادامنان قۇرىلعان بۇل كوميسسيا بۇعان دەيىنگى پىكىرلەردى ساراپقا سالا كەلە، اكادەميك ءا.قايداردىڭ قايسارلىعىنىڭ ارقاسىندا «قازاق سسر-ىندە مەملەكەتتىك ءتىل تەك قازاق ءتىلى بولۋ كەرەك» دەگەن تۇيىنگە توقتادى. قازاق ءسسر-ىنىڭ سول كەزدەگى جوعارعى كەڭەسىنە سايلانعان حالىق قالاۋلىلارى وزدەرىنىڭ ەل مەن ءتىل الدىنداعى پەرزەنتتىك پارىزدارىن ادال ورىنداپ، 1989 جىلى 22 قىركۇيەكتە ءتىل تۋرالى تۇڭعىش زاڭىمىزدى قابىلدادى. وندا قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل بولىپ تاڭبالاندى. بۇل حالقىمىزدىڭ ەگەمەندىك پەن تاۋەلسىزدىك جولىنداعى كۇرەسىنىڭ العاشقى جەڭىستەرىنىڭ ءبىرى بولاتىن.
قوعام بىردەن-اق قاناتىن كەڭ جايىپ، قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندە ءوزىنىڭ جەرگىلىكتى ۇيىمدارىن قۇرا باستادى. قالالىق، وبلىستىق، اۋداندىق، اۋىلدىق ۇيىمدارمەن بىرگە ءىرى مەكەمەلەردە بىرىككەن كوميتەتتەر ۇيىمداستىردى. ەل اراسىندا ءتىلىمىزدىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋ جولدارىن تىنىمسىز ناسيحاتتادى. وسىنداي ناقتى ىس-ارەكەتتەر ناتيجەسىندە قوعام ەل الدىندا بەدەل الىپ، حالىقتىق قوزعالىسقا اينالدى. اسىرەسە، ءتىل زاڭى مەن مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ىسكە قوسىلۋىنا قوعام قوسقان ۇلەس ولشەۋسىز.
ەلدىڭ ساناسىن وياتۋدا، ۇلتتىق رۋحتى كوتەرۋدە ءباسپاسوزدىڭ ەرەكشە ماڭىزعا يە ەكەندىگى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى ءبىزدىڭ دە اۋەلگى قولعا العانىمىز باسپا ءسوز بولدى. 1990 جىلعى ناۋرىزدىڭ 22-ىندە رەسپۋبليكالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ءۇنى رەتىندە ومىرگە كەلگەن «انا ءتىلى» اتتى ءۇنقاعازىمىز سودان بەرگى ارالىقتا رەسپۋبليكامىزداعى تارالۋ مولشەرى كوپ بەدەلدى باسىلىمداردىڭ قاتارىنا شىقتى. ءتىل تاعدىرىن تۋ ەتىپ وتىرعان بۇل باسىلىمدى كەشەگى احمەت بايتۇرسىنوۆ شىعارعان «قازاق» گازەتىنىڭ رۋحاني جالعاسى دەپ ايتۋعا ابدەن بولادى. بۇدان بولەك «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ جەر-جەردەگى ۇيىمدارى مەن بولىمشەلەرى شىعارعان مەرزىمدىك اقپارات قۇرالدارىنىڭ سانى 30-دان اسىپ كەتەدى. بۇلاردىڭ ءبارى دە قوعامدىق پىكىر قالىپتاستىرۋدا، ۇلتتىق جادىمىزدى جاڭعىرتۋدا ەلەۋلى قىزمەتتەر اتقارىپ كەلدى.
جالپى قازاق ءتىلىنىڭ 1989 جىلى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن الۋى، «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ قۇرىلۋى قوعامدىق پىكىرگە ايرىقشا ىقپال بەرىپ، ۇلتتىق سانانىڭ ءدۇر سىلكىنۋى ەل تاۋەلسىزدىگىنە الىپ كەلدى دەسەك، ارتىق ايتقاندىق بولمايدى دەپ بىلەمىز.
دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىن وتكىزۋ يدەياسىن كوتەرگەندەردىڭ ءبىرى – «قازاق ءتىلى» قوعامى بولاتىن. وزگە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرگە مۇنى ۇيىمداستىرۋدىڭ باسى-قاسىندا «قازاق ءتىلى» قوعامى بولدى.
سول كەزەڭدەردەن بەرى تولاسسىز جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان ءتىل مايدانى ءالى توقتاعان جوق. تىلگە بايلانىستى قابىلدانعان ءاربىر قۇجاتتىڭ استارىندا وسىنداي كۇرەستەر ءىزى جاتىر. ويكەنى تاۋەلسىزدىكتىڭ باستى شارتتارىنىڭ ءبىرى – ءتىل تاۋەلسىزدىگى دەپ بىلەمىز.
سونداي-اق حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى اسا اۋقىمدى ءىستى قولعا العان ىرگەلى، كوپ تارماقتى قوعامدىق ۇيىم دەۋگە دە بولاتىنى انىق. ويتكەنى قوعامنىڭ جارعىسىن العاش قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بەكىتتى. باستاپقى جىلدارى، اتاپ ايتقاندا 1993 جىلعا دەيىن مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلىپ كەلدى. قوعامعا ءتىل تۋرالى زاڭ مەن مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ مىندەتى ارتىلدى. الايدا قوعام ارنايى رەسمي مەملەكەتتىك مەكەمە بولماعاندىقتان، بۇل مىندەتتى ويداعىداي اتقارۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. بۇل ءىس كەيىننەن قوعامنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا قۇرىلعان ءتىل كوميتەتىنە جۇكتەلدى. مۇنىڭ ءوزى ءتىل تۋرالى ارنايى زاڭ قابىلداعانىمەن، ءتىل ساياساتىن تياناقتى، جۇيەلى جۇرگىزۋگە تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى مەملەكەتىمىزدىڭ ءوزى دايىن بولماعاندىعىن نەمەسە مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەۋلى ەكەندىگىن كورسەتەدى. سونىڭ سالدارىنان ەلىمىزدىڭ ءتىل ساياساتى بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا دەيىن عىلىمي تۇردە نەگىزدەلمەستەن، سول تۇستا قوعامدا ورىن العان احۋالعا وراي ستيحيالى تۇردە جۇرگىزىلدى. ءتىل كوميتەتى اشىلعاننان كەيىن بارلىق وبلىستا ءتىل باسقارمالارى قۇرىلدى. بۇل شارالار مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتىنىڭ پارمەندى جۇرگىزىلۋىنە ايتارلىقتاي سەرپىن بەرىپ وتىرعانىن اشىپ ايتۋعا ءتيىسپىز.
قازاق ءتىلىنىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ەلىمىز نە اتقارىپ كەلە جاتىر دەگەنگە كەلسەك، مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنە يە بولعان قازاق ءتىلىنىڭ ماسەلەسى ەلباسىنىڭ نازارىنان ەشقاشان تىس قالىپ كورگەن جوق. مىسالى، انا ءتىلىمىزدى ارداقتاۋ ماقساتىندا 25 جىلدىڭ ىشىندە ەلباسى بىرنەشە جارلىق، وكىمگە قول قويسا، ۇكىمەت مەملەكەتتىك ءتىلدى وركەندەتۋ تۇرعىسىندا 20-دان اسا قاۋلى قابىلداپتى. ارنايى زاڭ، مەملەكەتتىك باعدارلاما بار. ءتىل كوميتەتى، وبلىستىق ءتىل باسقارمالارى قىزمەت ەتتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلدار ىشىندە ەلىمىزدە 883 قازاق مەكتەبى اشىلىپتى. ارالاس مەكتەپتەردى ساناماعاندا ەلىمىزدەگى بارلىعى 7 721 مەكتەپتىڭ ىشىندەگى 3 788 مەكتەپ تازا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەدى ەكەن. بۇدان بولەك ەلىمىزدە قازاق ءتىلىنىڭ وقىتۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا 16 ايماقتىق، 15 قالالىق، اۋداندىق ءتىل ورتالىقتارى اشىلعان. ەلباسى بۇنداي وقۋ ورتالىقتارىنىڭ سانىن 150-گە جەتكىزۋدى تاپسىردى. 2005 جىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا بولىنگەن قارجى مەن بۇگىنگى قارجىنى سالىستىرىپ قاراساق، اراسى جەر مەن كوكتەي. 2005 جىلى 133 ميلليون تەڭگە قارجى بولىنسە، 2008 جىلى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋعا 5 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەن ەكەن. مىنە، وسىنىڭ وزىنەن-اق كوپ جاعدايدى اڭعارۋعا بولادى.
مۇنىڭ ءبارىن ايتىپ وتىرعانىم، قالاي بولعاندا دا ىلگەرىلەۋشىلىكتەردىڭ بار ەكەندىگىن كورسەتۋ. دەگەنمەن، قازاقتا «جىلاماعان بالاعا ەمشەك بەرمەيدى» دەگەن ءسوز بار. قول جەتكەن ناتيجەلەرىمىز ءتىلىم، ەلىم دەگەن اسىل ازاماتتاردىڭ نامىسقا شاۋىپ، جان-جاقتان ءتىل ماسەلەسىن تۇراقتى كوتەرۋىنىڭ، تاباندىلىق تانىتۋىنىڭ، ماسەلەنى ەلباسىنىڭ تۇسىنىستىكپەن قابىلداۋىنىڭ ارقاسى. ءقازىر ايتۋعا وڭاي. ءاربىر قازاق مەكتەبىن اشۋ، قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل ەتۋ قانشالىقتى كۇشكە تۇسكەنى جۇرتشىلىقتىڭ جادىنان شىعا قويماعان بولار. بۇل باعىتتاعى ىستەردى توقتاتۋعا بولمايدى.
جالپى ەلىمىز ءتىل ماسەلەسىنە قاتىستى اسىعىس، ءۇستىرت شەشىمدەر قابىلداماي، الىسقا، بولاشاققا باعىتتالعان سالماقتى ساياسات ۇستانىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ ۇلت، ەل تاعدىرىنا قاتىستى قابىلداعان كەيبىر سونى شەشىمدەرىن جۇرتشىلىق باستاپقىدا بايىبىنا بارا الماي، توسىرقاپ قابىلداعانىمەن، جىلدار وتكەننەن كەيىن ونىڭ دۇرىستىعىنا كوزدەرى جەتۋدە. مۇنىڭ ءبارى دە ۋاقىت وتە كەلە ءوز جەمىسىن بەرىپ جاتىر.
ەسىڭىزدە بولسا، تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلدىڭ قازاق تىلىنە دەگەن تالپىنىسى قانداي ەدى. ءتىپتى وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءوزى بالالارىن جاپپاي قازاق مەكتەپتەرىنە بەرە باستاپ ەدى عوي. سول كەزدەگى ۇكىمەتتىڭ ايگىلى قاۋلىسى، كونستيتۋسيامىزعا ورىس تىلىنە قاتىستى ەنگىزىلگەن باپ جۇرتشىلىقتىڭ كوڭىلىن سۋ سەپكەندەي باسقان جوق پا؟! بۇل جاعداي كوپ ادامنىڭ قازاق تىلىنەن تەرىس اينالۋىنا الىپ كەلدى. ءبىز سونىڭ زاردابىن ءالى تارتىپ جاتىرمىز.
سوندىقتان ماسەلەنى كونستيتۋسيانىڭ 7-بابىن قايتا قاراۋ قاجەت دەپ توتەسىنەن قوياتىن كەز جەتتى. مەملەكەتتىڭ ءوزى مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى زاڭ تالابىن ورىنداماعاننان كەيىن، قاراپايىم حالىقتان نە سۇرايسىز؟! زاڭدى ەڭ الدىمەن زاڭ شىعاراتىن ورىننىڭ ءوزى ورىنداۋى كەرەك.
بىزدىڭشە، قازاق ءتىلىنىڭ وركەن جايار ءورىسى – قازاق مەكتەپتەرىن كوبەيتۋدىڭ ەڭ دۇرىس شەشىمى وسى بولماق. ەگەر، جاعدايدى وسى قالپىندا قالدىرا بەرەتىن بولساق، ىستەپ جاتقان ءىسىمىزدىڭ ەشقانداي ناتيجەسى بولمايدى. بۇل ماسەلە الدىمىزدان ۇنەمى قايتالانىپ شىعادى دا وتىرادى. سوندىقتان ەلىمىزدە مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىنىڭ ادىمىن اشتىرمايتىن قولدان قالىپتاستىرىلعان تۇيىق شەڭبەردەن شىعۋدىڭ وسىنداي جولىن تاڭداپ، ءتيىستى شارالاردى جەدەل قولعا الۋعا ءتيىسپىز.
ال ورىس تىلىندە وقىپ جاتقان قازاق بالالارىنا كەلەتىن بولساق، بالالارىن ورىس مەكتەپتەرىنە اپارىپ جۇرگەن حالىقتى كىنالاۋدىڭ رەتى جوق. ەل ۇلتتىڭ باس كوتەرەر ادامدارىنا، مەملەكەتتىك بيلىككە قارايدى. ويىن دا، بويىن دا سولارعا قاراپ تۇزەيدى. بيلىكتىڭ ءتىلى ورىسشا بولسا، ۇلت زيالىلارى نەمەرەلەرىن ءورىستىلدى مەكتەپتەرگە بەرىپ جاتسا، قاراپايىم حالىق ولارعا ەلىكتەمەي قالاي تۇرسىن. ەلگە ايتار ءسوزى ءبىر باسقا دا، ءىسى ءبىر باسقا بولىپ وتىرعان زيالىلاردىڭ ءوزى سەنبەگەن نارسەگە حالىقتى قالاي سەندىرمەك بولىپ وتىرعاندارىنا تاڭىم بار. سوندىقتان ەلدىڭ باس كوتەرەر ادامدارى ءوز دەرتتەرىنەن وزدەرى ارىلعاندارى ءجون.
ەلباسىنىڭ لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ الدىنا كەلىپ، ەمتيحان تاپسىرۋى – مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن، قازاق ەلىنە دەگەن قۇرمەتى. ەل باسقارامىن دەگەن ادامنىڭ سول ەلدىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن بىلمەۋى قانشالىقتى قيسىندى؟ مۇندايدى تەك وتارشىل ەلدەر ءوز بوداندارىنا عانا قولداناتىنى بەلگىلى ەمەس پە؟ سوندىقتان پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەردىڭ مەملەكەتتىك تىلدەن ەمتيحان تاپسىرۋى تابيعي جاعداي، سولاي بولۋى ءتيىس دۇنيە دەپ قارايمىن. ال ەلباسىنىڭ قازاق ءتىلىن قانشالىقتى مەڭگەرگەنى – كوپشىلىكتىڭ كوز الدىندا. وعان الىپ-قوسار جوق.
مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ وزگە مەملەكەتءتىڭ تىلىندە قىزمەت جاساۋىن قاي قيسىنعا جاتقىزارىمدى بىلمەي وتىرمىن. بۇل الەمنىڭ ەشبىر ەلىندە كەزدەسپەيتىن جايت. ءبىزدىڭ سورىمىز. سوعان جول بەرىپ، كونىپ وتىرعان حالىقتىڭ السىزدىگى. ەلگە تۇتقا بولار دەگەن كوزى اشىق زيالىلاردىڭ جالتاقتىعى.
ءسوز جوق، قازاق ءتىلى قازاق ەلىندە بارىنشا باسىمدىققا يە بولادى. بۇعان سەنىمىم كامىل. ال تىلدە قالىپتاسۋ، بولۋ-تولۋ دەگەن بولمايدى. ويتكەنى ءتىل – جاندى قۇبىلىس. حالىقپەن بىرگە جاساپ، بىرگە دامىپ، بىرگە تۇلەپ وتىرادى. سوندىقتان تىلگە قاتىستى اتقارىلار شارۋا، بىتىرەر ءىس ەشقاشان ءتامامدالمايدى دەپ بىلەمىن.
ءومىرزاق ايتباي ۇلى
اكادەميك، حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى.
