كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىڭىزشى: الەمدە كۇن سايىن توننالاعان ازىق-تۇلىك قوقىسقا تاستالىپ جاتقاندا، ميلليونداعان ادام اشارشىلىق زاردابىن تارتۋدا. ءبىر جاقتا سۋدىڭ تاپشىلىعىنان قۇرعاپ قالعان وڭىرلەر، ەكىنشى جاقتا اعىن سۋدى اياۋسىز ىسىراپ ەتكەن قالا تۇرعىندارى. قازىرگى تۇتىنۋشىلىق پسيحولوگيانىڭ (consumerism) شەگىنەن شىققانى سونشالىق، ادامزات قاجەتتىلىك ءۇشىن ەمەس، جاي عانا «كوزقاراس» پەن «مارتەبە» ءۇشىن ءومىر سۇرۋگە كوشتى.
ىسىراپشىلدىق – بۇگىندە جەكە ادامنىڭ قالتاسىنا عانا ەمەس، جاھاندىق ەكولوگيا مەن ۇلتتىق كودقا ءقاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دەرت.
ستاتيستيكا مەن ءسان: ءبىز نەگە تويىمسىز قوعامعا اينالدىق؟
قازىرگى قوعامداعى ىسىراپتىڭ سيپاتى وزگەردى. ەگەر بۇرىن بۇل تۇسىنىك تەك ماتەريالدىق يگىلىكتەرمەن ولشەنسە، بۇگىندە ول رۋحاني جانە سيفرلىق كەڭىستىكتى دە شارپىدى.
- ازىق-تۇلىك تراگەدياسى: دۇنيەجۇزىلىك ستاتيستيكا بويىنشا، وندىرىلەتىن تاعام ونىمدەرىنىڭ ۇشتەن ءبىرى (شامامەن $1،3$ ميلليارد توننا) تۇتىنۋشىعا جەتپەي نەمەسە داستارقاننان بىردەن قوقىس جاشىگىنە جول تارتادى. قازاقستاندىق كونتەكستە بۇل ءۇردىس اسىرەسە داڭعازا توي-جيىندار مەن «ۇيات بولادى» دەگەن جالعان نامىستان ايقىن كورىنىس تابادى.
- «نەسيەلىك مارتەبە» جانە كارگو-كۋلت: زاماناۋي گادجەتتەر مەن قىمبات كيىمدەردى الۋ ءۇشىن تابىسىنان بىرنەشە ەسە اساتىن نەسيە راسىمدەۋ – قارجىلىق ساۋاتسىزدىقتىڭ شەگى. ادامدار زاتتىڭ فۋنكسيونالدىق قۇندىلىعىنا ەمەس، ونىڭ الەۋمەتتىك ورتاداعى «بەدەلىنە» اقشا تولەيدى.
- تابيعي رەسۋرستاردى تالاۋ: اۋىز سۋ مەن ەنەرگيا كوزدەرىن ۇنەمسىز پايدالانۋ – كەلەر ۇرپاقتىڭ نەسىبەسىنە قول سالۋمەن تەڭ. ەكولوگتاردىڭ بولجامى بويىنشا، الداعى ونجىلدىقتا ورتالىق ازيا ءوڭىرى سۋ تاپشىلىعىنىڭ ەڭ اۋىر زاردابىن تارتۋى مۇمكىن.
قوعامدىق سانانى ترانسفورماسيالاۋ: شەشىم قانداي؟
بۇل دەرتتەن ايىعۋ ءۇشىن تەك زاڭ ۇستەمدىگى نەمەسە ەكونوميكالىق شەكتەۋلەر جەتكىلىكسىز. مۇندا تەرەڭ مەنتالدى رەفورما قاجەت.
- ينتەللەكتۋالدى ۇنەمشىلدىك مادەنيەتى: ۇنەمشىلدىكتى – ساراڭدىق ەمەس، جوعارى مادەنيەتتىلىك پەن جاۋاپكەرشىلىك دەپ قابىلدايتىن كەز جەتتى. باتىس ەلدەرىندەگى Zero Waste (قالدىقسىز ءومىر) نەمەسە Minimalism (مينيماليزم) اعىمدارى – ءسان ەمەس، سانالى ادامنىڭ تاڭداۋى.
- قارجىلىق ءتارتىپ: مەملەكەتتىك دەڭگەيدە دە، وتباسىلىق دەڭگەيدە دە ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ قالىپتاسۋى ءتيىس. ءاربىر ساتىپ الىنعان زات «ءيمپۋلسيۆتى ەموسيانىڭ» ەمەس، «ناقتى قاجەتتىلىكتىڭ» ناتيجەسى بولۋى شارت.
- توي مادەنيەتىن فورماتتاۋ: داڭعازالىق پەن ماقتانشاقتىقتىڭ سينونيمىنە اينالعان شارالاردى ينتەللەكتۋالدى، شاعىن جانە ماعىنالى فورماتقا كوشىرۋ ترەندىن ترەندكە اينالدىرۋ كەرەك.
ىسىراپشىلدىق – بايلىقتىڭ نەمەسە كەڭپەيىلدىلىكتىڭ بەلگىسى ەمەس. بۇل – ىشكى بوستىقتى ماتەريالدىق زاتتارمەن تولتىرعىسى كەلەتىن رۋحاني جۇتاڭدىقتىڭ ايقىن دياگنوزى. ناعىز اقسۇيەكتىك پەن زيالىلىق – باردى ۇقساتا بىلۋدە، ءاربىر رەسۋرستىڭ قادىرىنە جەتۋدە جاتىر. ەگەر ءبىز بۇگىن تۇتىنۋ مادەنيەتىن وزگەرتپەسەك، ەرتەڭ كەلەر ۇرپاققا تەك قارىز بەن قوقىسقا تولعان پلانەتانى اماناتتاپ كەتەتىنىمىز اششى دا بولسا شىندىق.
