جالپى الەمدە قارجى رەسۋرستارىن ۇنەمدەۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتقانى بەلگىلى. داعدارىس كەزەڭىندە ءاربىر ەل وزىندىك پروبلەمالارىن بارىنشا ۇتىمدى شەشۋگە تىرىسىپ باعۋدا. بۇل رەتتە قازاقستان دا ماڭىزدى باعدارلامالاردى ىسكە قوسىپ، سولاردىڭ اياسىندا ەلدەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر، يندۋستريالدى دامۋ، ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ، باسپانا قۇرىلىسى سەكىلدى ماڭىزدى باعىتتارعا ايرىقشا ءمان بەرۋدە، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz  قازاقپارات سايتىنا سىلتەمە جاساپ. 

مينيسترلەر كابينەتىنىڭ بۇگىنگى وتىرىسىندا قازاقستانداعى باسپانا قۇرىلىسىنداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلانىپ، جول بەرىلگەن كەمشىلىكتەردى جويۋعا قاتىستى تاپسىرمالار جۇكتەلدى. وسى ورايدا جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تۇرعىن ءۇي جانە الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسىندا بيىلعى جوسپار ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالۋىنا نازار اۋدارىلدى. اتاپ ايتقاندا، ەلىمىزدە 25 جىلدىڭ ىشىندە ءبىر ميلليونعا جۋىق وتباسى باسپانالى بولعان كورىنەدى. سونىمەن قاتار  1،4 مىڭ مەكتەپ ىسكە قوسىلدى، 1،3 مىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلدى.

«تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا دەيىن قالعان از ۋاقىتتىڭ ىشىندە جوسپارداعى نىسانداردىڭ بارلىعىن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە تاپسىرىپ، تۇرعىندارعا جۇمىستاردىڭ اياقتالعاندىعى تۋرالى ەسەبىمىزدى بەرۋىمىز قاجەت. وسى رەتتە جوسپارلى جۇمىستاردى سوڭىنا دەيىن جەتكىزۋگە بىزدە مۇمكىندىكتەر جەتكىلىكتى»، - دەدى پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتايەۆ ۇكىمەت مۇشەلەرىنە قاراتىپ ايتقان سوزىندە.

بۇل تۇرعىدا، ۇكىمەت باسشىسى ەلىمىز اۋماعىنداعى قۇرىلىس جۇمىستارى بارىسىندا قازاقستاندىق ماتەريالدارعا باسىمدىق بەرۋ كەرەكتىگىن قاداپ ايتتى. ويتكەنى، بۇگىندە تەك 58 پايىز دەڭگەيىندە وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى پايدالانىلىپ كەلەدى ەكەن. ەندى جاۋاپتى مەكەمەلەردىڭ الدىندا  بۇل كورسەتكىشتى 80 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ ماقساتى تۇر. بۇل ءوز كەزەگىندە ەلىمىزدەگى قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعاراتىن كومپانيالارعا ەلەۋلى قولداۋ بولماق.

ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى كەلتىرگەن مالىمەتتەرگە قاراعاندا، ۇستىمىزدەگى جىلى قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كوزدەرى ەسەبىنەن 830 ملرد. تەڭگە سوماعا شامامەن 9 ملن. شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا، وسىنىڭ ءبارى، ەڭ الدىمەن «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ جانە ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ داعدارىسقا قارسى شارالارىنىڭ اياسىندا قابىلدانىپ جاتقان وڭ اسەرگە بايلانىستى بولىپ وتىر. «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىندا 2020 جىلعا قاراي 4،5 ملن. شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوسۋ كوزدەلگەن.

اتالعان مينيسترلىكتىڭ باسشىسى قۋاندىق بيشىمبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىل تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا 442،5 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. ونىڭ ىشىندە  ۇلتتىق قوردان 423،9 ملرد جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن  18،6 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. بۇل قاراجاتتىڭ ىشىندە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا  82،8 ملرد. تەڭگە جۇمسالادى. وعان  2016 جىلى  554،8 مىڭ شارشى مەتر (9 010 پاتەر)، 2017 جىلى  587 مىڭ شارشى مەتر (9 923 پاتەر) پايدالانۋعا بەرىلەدى. نەسيەلىك جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا  129،8 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان. اتالعان قارجىعا 2016 جىلى  223،4 مىڭ شارشى مەتر (3 111 پاتەر)، 2017 جىلى 798،3 مىڭ شارشى مەتر (12904 پاتەر) ىسكە قوسىلماق. ال كوممەرسيالىق جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 97 ملرد. تەڭگە كوزدەلگەن. بۇل قارجىعا 2017 جىلى  498،2 مىڭ شارشى مەتر (10 600 پاتەر) سالىنادى. بۇنان بولەك، ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاسيا ينفراقۇرىلىمىن تارتۋعا 110،9 ملرد. تەڭگە، قازاقستاننىڭ ءتۇرعىن-ۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشىلارىنا نەسيە بەرۋگە  22 ملرد تەڭگە بولىنەدى.

«ناتيجەسىندە، مەملەكەت قاراجاتى ەسەبىنەن 2015 جىلى جانە 2016 جىلدىڭ وتكەن كەزەڭى ىشىندە 22،6 مىڭ وتباسى جانە جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قوسىمشا 6،8 مىڭ وتباسى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. 2017 جىلى  33 مىڭ پاتەر سالىناتىن بولادى»، - دەپ ناقتىلادى ق.بيشىمبايەۆ.

تالقىلاۋلار بارىسىندا ق ر پرەمەر-مينيسترى باقىتجان ساعىنتايەۆ باسپاناعا كەزەكتە تۇرعاندار لەگىنىڭ سوڭعى 3 جىلدا 2،5 ەسە ارتۋى الاڭدايتىن جايت ەكەنىن اڭعارتتى. 

«قۋاندىق ءۋاليحان ۇلى، مەندە ءبىر ساۋال بار. ستاتيستيكاعا قاراساق، سوڭعى 2-3 جىلدا كەزەككە تۇرۋشىلاردىڭ سانى كۇرت ءوسىپ كەتىپتى. ماسەلەن، 2013 جىلدان باستاپ الساق، 3 جىلدىڭ ىشىندە  بىزدەگى ءوسىم 2،5 ەسە بولىپ وتىر. بۇل ماسەلەدە قانداي دا ءبىر تۇگەندەۋ جۇرگىزىلە مە، الدە ءبارىن تىركەي بەرەمىز بە؟ ءبىر ادام بىرنەشە قالادا كەزەكتە تۇرۋى مۇمكىن عوي»، - دەپ سۇرادى ۇكىمەت باسشىسى ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترىنە قاراتىپ ايتقان سوزىندە. 

ءوز كەزەگىندە مينيستر ەلىمىزدە كەزەككە قويۋ تەتىكتەرى «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭدا قاراستىرىلعانىن ايتا كەلە، شىنىمەن دە كەزەككە تۇرا الاتىن ازاماتتار ساناتى بىزدە وتە كوپ ەكەنىن جەتكىزدى.

«ازاماتتاردىڭ الاتىن تابىستارىنىڭ دەڭگەيىنە قاراي ءبولۋ جوق. زاڭعا بەلگىلى ءبىر جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋ تالاپ ەتىلەدى. بۇعان قوسا، ءوسىمنىڭ ارتۋىنا سوڭعى ۋاقىتتا مەملەكەتتىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا باسا نازار اۋدارۋى دا تۇرتكى بولىپ وتىر»، - دەدى ول.

جالپى العاندا،  بۇنداي ءۇردىستىڭ بايقالۋىنا بۇگىندە ەلىمىزدە جالعا بەرىلەتىن جانە ساتىلاتىن ۇيلەردىڭ كوپتەپ سالىنىپ جاتقاندىعى سەبەپ بولىپ وتىرعان كورىنەدى. سوعان سايكەس، تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى سالىمشىلارىنىڭ  ستاتيستيكاسىنان   بايقاعانىمىزداي، 2 جىلدا 34 پايىزعا  ءوسىم بار. ءدال وسىنداي جايت كەزەككە دە بايلانىستى تۋىنداۋدا.

ايتپاقشى، ەندى  «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعىنا ءتيىستى شەشىم جاسالماق. بۇعان قوسا، شىن مانىندە الەۋمەتتىك باسپاناعا  مۇقتاج ازاماتتار وعان ۇمىتكەر بولا الاتىنداي زاڭناماعا باستامالار ەنگىزىلەدى. بۇگىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىن ازىرلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. باعدارلامانىڭ تۇجىرىمداماسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن تىكەلەي قارجىلاندىرۋدىڭ ورنىنا يپوتەكالىق نەسيە بەرۋدى دامىتۋعا كوشۋ جانە جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردى ىنتالاندىرۋعا ەكپىن قويىلادى.

بۇل رەتتە مينيستر جاسالىپ جاتقان جاڭا باعدارلامالاردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىن اتادى.  ياعني، باعدارلامادا پايىزدىق مولشەرلەمەلەردى سۋبسيديالاۋ جولىمەن ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ قولجەتىمدى يپوتەكالىق قارىزدار بەرۋى ارقىلى سۇرانىستى ىنتالاندىرۋ، تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن قۇرىلىس سالۋشىلارعا قولجەتىمدى قارىزدار بەرۋ ارقىلى ۇسىنىستى ىنتالاندىرۋ ەسكەرىلگەن. سونىمەن قاتار وندا تۇرعىن ءۇي جيناق بانكىنىڭ سالىمشىلارى ءۇشىن «جاڭعىرتپالى» قاعيدات بويىنشا  نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي سالۋ جانە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدىڭ وڭىرلىك قورىن قۇرۋ، مەملەكەتتىڭ ينجەنەرلىك كوممۋنيكاسيا ينفراقۇرىلىمىن جۇرگىزۋى جانە جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋى، ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمعا جۇمسالعان شىعىنداردى وتەۋى ارقىلى جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ كوزدەلەدى.

قازىرگى كەزدە  مينيسترلىك اتالعان باعدارلاما جوباسىن مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن، ۇلتتىق كاسىپكەرلىك پالاتاسىمەن، قارجى ينستيتۋتتارىمەن جانە اكىمدىكتەرمەن قىزۋ تالقىلاۋ ۇستىندە. سونىمەن قاتار، ونى جۇرتشىلىقپەن كەڭىنەن تالقىلاۋ دا جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرە وتىرىپ، باعدارلامانىڭ جوباسى ۇكىمەتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزىلەدى.