تاعدىر تاۋقىمەتىنەن شارتاراپقا تارىداي شاشىلعان ەتنيكالىق قانداستارىمىزدىڭ اتا جۇرتىنا ورالۋ مۇمكىندىگى تۋرالى اڭگىمە بارعان سايىن وزەكتى بولا تۇسۋدە. كەيىنگى ەكى جىلدا سىرتتان كەلەتىن كوش ءتۇرلى سەبەپتەرگە قاتىستى توقتادى. ال «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» قازاقستاننىڭ زاڭى، ونىڭ ىشىندە ەتنيكالىق ورالمان ماسەلەسى 12 جىلدا ءۇش رەت وزگەرىسكە ۇشىراعان بولاتىن. سونىڭ ىشىندە وتكەن جولى عانا پارلامەنت قابىلداعان سوڭعى وزگەرىستەر «ورالمانعا ازاماتتىقتىڭ اۋىلىن ءتىپتى الىستاتىپ جىبەردى» دەلىنىپ، داۋدى ورشىتە تۇسكەن. كەيىننەن قاتەسىن كىلت تۇسىنگەن اتقارۋشى بيلىك تاريحي وتانىنا ورالعان ورالمانعا ازاماتتىق بەرۋدى وڭتايلاندىرۋعا كىرىسەتىنىن جاريالاپ تا ۇلگەرگەن-دى. ءسويتىپ، بۇيىرسا كوشى-قون تۋرالى زاڭ كەزەكتى رەت تاعى تۇزەلەدى. الايدا، دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى مۇنداي زاڭنىڭ ءسوزبۇيداعا اينالىپ، سوزبالاڭعا ءتۇسىپ كەتەتىنىنەن قاۋىپتەنەدى. 

ميگراسيالىق ۇدەرىس سوڭعى جىلدارى دۇنيە ەلدەرىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى ءنومىرى ءبىرىنشى ماسەلەگە اينالىپ وتىرعانى ايقىن. راسىندا، ادامزاتتىڭ كوشى-قونى، ولاردىڭ قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن ءبىر ورىننان ەكىنشى ورىنعا ۇدەرە قونىس اۋدارۋى ىقىلىمنان كەلە جاتقان قۇبىلىس. ال بۇگىنگى عالامدىق جاعدايعا سالساق، جىل سايىن دۇنيەجۇزىلىك كوشى-قون اعىندارىنا 200 ميلليوننان استام ادام ۇرىنادى ەكەن. بىلايشا ايتقاندا ۇدەرە كوشىپ-قونىپ جۇرگەن حالىقتاردىڭ باسىن ءبىر مەملەكەتكە شارتتى تۇردە بىرىكتىرسە، وندا مۇنداي شارتتى مەملەكەت حالىق سانى بويىنشا الەمدەگى بەسىنشى ەلگە اينالۋى ابدەن مۇمكىن ەكەن.

قازاقستانعا كەلسەك، ەلىمىز ەكونوميكالىق ورلەۋدىڭ ارقاسىندا ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى ەڭبەك ميگراسياسى ءۇشىن اسا تارتىمدى سيپاتقا يە ەكەنى ايقىن. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋى ارقاسىندا كورشىلەس ەلدەردىڭ بارلىعىنان دەرلىك قازاقستانعا قاراي اعىلعان ميگرانتتار كورسەتكىشى ازايعان ەمەس. دەگەنمەن، كوشى-قوننىڭ جاعىمسىز سالدارى بولاتىنىن دا ەستەن ەش شىعارۋعا بولمايدى. ماسەلەن، ىرىقسىز كوشى-قون كەز-كەلگەن مەملەكەتتەگى سەكىلدى قازاقستاننىڭ دا ەڭبەك نارىعىنداعى جاعدايدىڭ وزگەرۋىنە اسەر ەتىپ قانا قويماي، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەدى. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ تا دەموگرافيالىق تەڭسىزدىك ارتقان سايىن جاڭا كوشى-قون تولقىندارى قالىپتاساتىنىن، الەۋمەتتىك شيەلەنىستەر كۇشەيەتىنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. سونىمەن قاتار، ەلىمىزدىڭ جەكەلەگەن وڭىرلەرىندە كوشى-قوننىڭ سالدارىنان تۋىندايتىن شيەلەنىستەر دە ارا-تۇرا كورىنىس بەرەتىنىن دە جوققا شىعارۋعا كەلمەيدى. ماسەلەن، ماماندار زاڭسىز جۇمىس ىستەپ جاتقان ميگرانتتاردىڭ جەرگىلىكتى ەڭبەك نارىقتارىن تۇراقسىزداندىراتىنىن العا تارتادى. ال شەكارالاس مەملەكەتتەردەن كەلەتىن كوشى-قون اعىندارىنا بايىپتى باقىلاۋ بولماسا ىشكى ەڭبەك كوشى-قونى جەرگىلىكتى جەرلەردە الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك داۋلارىنىڭ تۋىنداۋىنا سەبەپ بولاتىنى دا بەسەنەدەن بەلگىلى. سوندىقتان دا، ىشكى ءھام سىرتقى كوشى-قون ساياساتىن ۇدايى ءارى دۇركىن-دۇركىن سالماقتاپ وتىرۋدىڭ ارتىق بولمايتىنى انىق. 2050 جىلعا قاراي ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرىندەگى حالىق سانى 1 ميللليون ادامعا قىسقارۋى ىقتيمال  بولجام دەمەكشى، ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ۆيسە-مينيسترى ءمادينا ءابىلقاسىموۆا قازاقستاندىق ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ بولجانعان ۇدەرىسىنە سۇيەنە وتىرىپ، كەلەشەكتە ەكونوميكالىق بەلسەندى جۇرتشىلىقتىڭ تەڭگەرىمدى سۇرانىسىنا بايلانىستى پروبلەما ەلىمىزدە تۋىنداۋى ابدەن مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. بۇل رەتتە ۆيسە-مينيستر دۇرىس ساياسات بولماسا، ەڭبەك ميگراسياسىنىڭ كۇشەيەتىنىن، جەرگىلىكتى ەڭبەك پەن باسپانا نارىعىنداعى باسەكەلەستىكتەردىڭ بولاتىنىن، ميگرانتتاردى تارتاتىن بەيرەسمي ورتالىقتاردىڭ قالىپتاساتىنىن دا جوققا شىعارمايدى. «سوندىقتان دا، قازىرگى تاڭداعى قازاقستان دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسى قارساڭىندا ىشكى جانە سىرتقى كوشى-قون سالاسىندا ءبىرقاتار ماسەلەلەر شاپشاڭ شەشۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ايتالىق، ىشكى كوشى-قون سالاسىندا جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ شەتەلگە قاراي اعىلىپ، ولاردىڭ ورنىن بىلىكتىلىگى تومەن مامانداردىڭ باسۋى قازاقستان ءۇشىن وزەكتى ماسەلە بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار، ورتاشا ولشەممەن العاندا سوڭعى ءتورت جىلدا ەمميگرانتتار سانى جوعارى ءبىلىمى بار يمميگرانتتاردىڭ سانىنان 65 پايىزعا اسىپ ءتۇستى. ءسويتىپ، جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ شەتەلگە كەتۋى سالدارىنان قازاقستاندا ەڭبەك رەسۋرستارى تاپشىلىعى قازىردەن سەزىلىپ وتىر»، - دەيدى ءمادينا ەراسىل قىزى پارلامەنت ماجىلىسىندەگى ىشكى جانە سىرتقى كوشى-قون پروبلەمالارى تالقىلانعان جيىندا. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، اسىرەسە، ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردا جوعارى بىلىكتى ماماندارعا سۇرانىس ۇلكەن. سونداي-اق، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم بەرۋ، الەۋمەتتىك سالا ۇيىمدارىنا دا جوعارى بىلىكتى ماماندار قاجەتتىگى ارتا تۇسپەك. تۇيىندەي ايتساق، ماماندار قازاقستان الداعى ۋاقىتتا ادام رەسۋرستارى ءۇشىن باسەكەگە تۇسەتىنىن العا تارتادى. ەكىنشىدەن، ىشكى كوشى-قون ۇدەرىسىندە دە ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىراتىن ۋاقىت جەتتى. بۇل رەتتە ەكونوميكا ۆيسە-مينيسترى م. ءابىلقاسىموۆا بۇعان دەيىن ەلىمىزدىڭ ورالمانداردى ورنالاستىرۋ ساياساتىندا ءبىرقاتار قاتەلىكتەر ورىن العانىن العا تارتادى. «ورالمانداردى قونىستاندىرۋ جۇمىسى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاماي جۇزەگە استى، ولار ورنالاسقان وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سۇرانىستارى ەسكەرىلمەدى. ماسەلەن، ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، ورالمانداردىڭ 50 پايىزدان استامى وڭتۇستىك قازاقستان، الماتى، ماڭعىستاۋ، جامبىل وبلىستارىنا شوعىرلانعان. ال اتالعان وڭىرلەر الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدار مەن جۇمىس ورىندارىنا قاتىستى ونسىز دا ايتارلىقتاي دەموگرافيالىق قىسىمعا ۇشىراپ وتىرعان بولاتىن»، - دەيدى ءمادينا ءابىلقاسىموۆا. بۇل عانا ەمەس، قازىرگى تاڭدا حالىق كوپ شوعىرلانعان ايماققا ورنالاسقان ورالماننىڭ ءبىرازى «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» تابا الماي جۇرگەنى دە شىندىق. سونىمەن قاتار، ىشكى كوشى-قونداعى باستى پروبلەمانىڭ ءبىرى – ەڭبەك رەسۋرستارىنداعى ۇيلەسپەۋشىلىك، سونداي-اق سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك وڭىرلەر اراسىنداعى دەموگرافيالىق تەڭگەرىمسىزدىك. «بۇگىنگىدەي ۇدەرىس ساقتالىپ، دەموگرافيالىق قۇلدىراۋ كەيبىر وڭىرلەردە جالعاسا بەرەتىن بولسا، سونىڭ سالدارىنان رەسپۋبليكامىزدىڭ قوستاناي، پاۆلودار، سولتۇستىك قازاقستان، شىعىس قازاقستان سەكىلدى وبلىستارىندا كەلەشەكتە جۇمىسشى كادرلار تاپشىلىعى ورىن الۋى ابدەن ىقتيمال. ال ءبىزدىڭ بولجاۋىمىزشا، بۇگىنگى جۇرىسپەن 2050 جىلعا قاراي سولتۇستىك وبلىستارداعى حالىق سانى ميلليون ادامعا دەيىن ازايادى. بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىندەگى تۇرعىندار سانى كەرىسىنشە 5،2 ميلليون ادامعا ارتۋى مۇمكىن»، - دەپ توپشالايدى ۆيسە-مينيستر ءمادينا ءابىلقاسىموۆا. ونىڭ پايىمداۋىنشا، بۇنداي جاعىمسىز ۇدەرىستىڭ ساقتالۋى جۇمىس ورىندارىنا قاتىستى ۇسىنىستىڭ سايكەسسىزدىگى، وڭىرلىك جالپى ىشكى ءونىم ءوسىمىنىڭ كەمۋى، ەڭبەك كۇشىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى سەكىلدى پروبلەمالاردى قوردالاندىرىپ جىبەرەدى. سوندىقتان دا، ۆيسە-مينيستردىڭ پايىمىنشا، جۇمىس كۇشى جەتكىلىكسىز وڭىرلەرگە ەڭبەك ميگرانتتارىن كوشىرۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ تىڭ تەتىكتەرىن ىسكە قوسۋ اسا قاجەت. ال ونداي ىنتالاندىرۋ ەڭ الدىمەن ورالماندارعا قاتىستى بولاتىنىن اڭعارۋعا دا بولادى. ورالماندى وڭىرلەر بويىنشا ورنالاستىرۋدىڭ ورنىقتى ساياساتى قاجەت  سوڭعى رەت ورالماندار ماسەلەسى ۇكىمەت دەڭگەيىندەگى وتىرىستا اعىمداعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قارالىپ، اتقارۋشى بيلىك ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ ەلگە ورالۋىن ىنتالاندىراتىن iس-شارالاردىڭ نەگiزگi باعىتتارىن ايقىنداعان بولاتىن. وسىعان وراي، «حالىقتىڭ كوشi-قون ماسەلەلەرi تۋرالى» زاڭنىڭ كوپتەگەن اسپەكتiلەرi قايتا قاراستىرىلىپ، ءقازىر كۇردەلى سانالىپ جۇرگەن ماسەلەلەر دە جەڭiلدەتiلەتىنى بەلگىلى بولعان ەدi. وسى قۇجات ءقازىر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سۋىرماسىنان شىعىپ، ازىرلەنۋ ساتىسىنا وتكەن ءتارىزدى. دەگەنمەن، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ جاڭالىقتارىنىڭ تۇجىرىمدامالىق باعىتتارىن دا بەلگىلەگەن ەكەن. اتاپ ايتقاندا، مينيسترلىك ماڭىزى زور ماسەلەگە ەڭ الدىمەن ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك وڭىرلەرى اراسىنداعى دەموگرافيالىق-ەكونوميكالىق تەڭگەرىمسىزدىكتى جويۋ تۇرعىسىنان قاراۋدى قۇپتايتىنىن اڭعارتادى. «بۇل ءۇشىن بىرىنشىدەن، سولتۇستىك ايماقتارداعى وندىرىستىك-ونەركاسىپتىك قۋاتتىلىقتى ارتتىرۋ قاجەت. وسىعان وراي، سولتۇستىك وبلىستاردا ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭ بويىنشا جۇمىس ورىندارىنا سۇرانىس تۋدىراتىن ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار جۇزەگە اسۋى شارت. ەكىنشىدەن، وڭتۇستىكتەگى جۇرتتىڭ سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋى ءۇشىن ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن قاراستىرعان، وڭتۇستىك جۇرتشىلىعىنا ءتان كاسىپكەرلىك باعىتتارعا جول اشقان ابزال. وسىنىڭ ارقاسىندا قونىس اۋدارۋدىڭ بازالىق نەگىزدەمەسى دە قالىپتاساتىن بولادى»، - دەيدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ۆيسە-مينيسترى قايرات ءابساتتاروۆ. ۆيسە-مينيستردىڭ ايتۋىنشا، شەتتەن كەلگەن ەتنيكالىق قازاقتارعا ورالمان مارتەبەسى ولاردىڭ قونىستانۋ وڭىرلەرىنە قاراماستان بەرىلەتىن بولادى. بۇدان بولەك، ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىرلەرگە ورنالاسقان نەمەسە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە سول وڭىرلەرگە كوشىپ بارعان ەتنيكالىق قازاقتار الەۋمەتتىك پاكەتتەرگە دە يە بولاتىندىعى ۇسىنىلادى. «بۇل رەتتە ەگەر ورالمان قازاقستاننىڭ كەز-كەلگەن وڭىرىنەن ۇكىمەت ايقىنداعان وڭىرلەرگە كوشىپ باراتىن بولسا، وندا ول الەۋمەتتىك قولداۋعا يە بولادى. الايدا، ورالمان مارتەبەسىندەگى ازاماتتار بۇل وڭىردەن 5 جىلعا تولمايتىن ۋاقىت ارالىعىندا كەرى كوشىپ كەتەتىن بولسا، الەۋمەتتىك توپتاما مەملەكەتكە قايتارىلاتىن بولادى»، - دەيدى قايرات ءابساتتاروۆ. ەكiنشiدەن، ەتنيكالىق قازاقتار بiر جىلدىڭ iشiندە قازاقستان ازاماتتىعىنا قول جەتكiزەتiن بولادى. توقتالا كەتەتىن جايت، سوڭعى زاڭنامالىق وزگەرىستەرگە سايكەس، شەتتەن كەلگەن ەتنيكالىق قانداستارىمىز قازاقستاندا كەمىندە ءتورت جىل بويى ۋاقىتشا تۇرىپ جاتقان تۇلعا رەتiندە ورنىعۋى تيiس بولاتىن. سودان كەيiن وعان ءۇش جىلدىڭ iشiندە ازاماتتىق الۋ مۇمكiندiگi قاراستىرىلاتىن ەدi. «بۇنىڭ بارلىعى قازiر بiر جىلعا دەيiن قىسقارتىلادى. ياعني، ولار ەلگە كەلىپ ورالمان مارتەبەسىن العاننان سوڭ، ازاماتتىق الۋعا بىردەن ءوتىنىش بەرە الادى جانە بiر جىلدىڭ ءجۇزiندە ازاماتتىق الۋىنا بولادى. ال ورالمان مارتەبەسىن العاننان كەيىن ءبىر جىل ىشىندە ازاماتتىق الۋعا ءوتىنىش بەرمەگەن بولسا، ولاردىڭ ەلىمىزدەگى تۇرۋى شەتەلدىك ازاماتتارمەن بىردەي جاعدايدا قاراستىرىلادى»، - دەپ اتاپ ءوتتi ۆيسە-مينيستر. ءسويتىپ، تۇيىندەي ايتساق، بۇنىڭ الدىندا ورالمانداردى جايعاستىرۋ ايماقتارىن ۇكiمەت شەشەتiن. سوعان وراي، وزگە ولكەگە كوشكiسi كەلگەن قانداستارىمىز وزدەرiنiڭ تولەم قابiلەتتەرiن راستاۋ كەرەك بولعان. ەندi ورالماندار قونىستاناتىن ايماقتاردى وزدەرi تاڭدايدى. ۇكiمەت بولسا، ەڭبەك رەسۋرستارى جەتكiلiكسiز ايماقتاردى انىقتاپ، تولىق اقپارات ۇسىنىپ وتىرادى. سونداي ءوڭiرلەردە تۇرۋعا نيەت تانىتقان قانداستارعا ق ر ۇكiمەتi الەۋمەتتiك پاكەتتەر ۇسىنادى. ونىڭ iشiندە جولعا كەتكەن شىعىن وتەلiپ، جالدامالى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا قاتىسا الادى. سول ارقىلى جالعا العان ءۇيدi ولار بەس جىلدىڭ iشiندە وزدەرiنiڭ مەنشiگiنە اۋدارۋعا مۇمكiندiك الماق. بۇدان شىعار قورىتىندى، اتقارۋشى بيلىك ەندىگىدە ورالمانداردى وڭىرلەر بويىنشا وڭتايلى قونىستاندىرۋ تەتىگىن مىعىمداي تۇسپەك. ال مۇنداي ۇستانىمدى، ونىڭ قاجەتتىلىگىن ءبىرقاتار ساراپشىلار دا ماقۇل كورەدى. ماسەلەن، جازۋشى جادي شاكەن ۇلىنىڭ پىكىرىنشە، ۇلتتىق-الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى ەسكەرىپ، ورالمانداردى ەلىمىزدىڭ جەتى وبلىسىنا قونىستانۋعا باعىتتاۋ دۇرىس شەشىم. «ويتكەنى، اتالمىش ايماقتاردى مەملەكەت قۇراۋشى قازاق ۇلتىنىڭ وكىلدەرى از. ول وبلىستاردىڭ ءبارى دە وزگە ەلدەرمەن شەكارالاس ايماقتار. بۇل شەشىم، ۇلتتىق تۇرعىدان دا، مەملەكەتتىك تۇرعىدان دا، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان دا وتە دۇرىس شەشىم. مۇنى وزگە ەلدەردەن كوشىپ كەلەتىن قانداستارىمىز دا دۇرىس ءتۇسىنۋى شارت. ول ايماقتارعا كوشىپ كەلۋشىلەردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ، ولارعا الەۋمەتتىك كومەك بەرۋ دە قولايلى. قانداستارىمىزعا مەملەكەت كومەك كورسەتىپ وتىرعان سوڭ، ولار دا مەملەكەتتىڭ ۇستانعان باعىتىن قولداپ، شاماسى كەلگەنشە، ەلگە ۇلەس قوسۋدى دا ويلاۋى كەرەك. ەل، ەگەر مەملەكەتتىڭ كومەگىن قاجەت ەتپەيتىن بولسا، وندا بەلگىلەنگەن جەتى وبلىستان وزگە ايماققا قونىستانۋىنا بولادى»، - دەگەن پىكىر ۇستانادى جادي شاكەن ۇلى. ال دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى ورالماندارعا قاتىستى زاڭنامانى مەيلىنشە تەزىرەك قابىلداۋدى سۇرايدى. «پارلامەنت ورالماندار ازاماتتىعىنا قاتىستى زاڭدى تەزدەتۋى كەرەك. وتكەن جولى رەسەي قىرىمداعى جاعداي اياسىندا ازاماتتىق الۋعا قاتىستى زاڭدى ءبىر كۇننىڭ ىشىندە قابىلدادى. سوعان وراي، ءوتىنىش بەرگەن ادام ءبىر كۇننىڭ ىشىندە رەسەي ازاماتتىعىن الا الادى. بۇل ءبىز ءۇشىن دە اسا قاجەت تاجىريبە. ويتكەنى، قازاقستاننىڭ كوشى-قون تۋرالى زاڭناماسىن وزگەرتۋ ۇزاققا سوزىلىپ كەتۋى مۇمكىن. ءقازىردىڭ وزىندە زاڭ جوباسى شىلدەدە ۇكىمەتكە ۇسىنىلىپ، ونى قابىلداۋ كەلەر جىلعا قالاتىنى تۋرالى ايتىلىپ ءجۇر»، - دەيدى دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى ءتورالقا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى تالعات ماماشيەۆ. وسىعان وراي، ماماشيەۆ مىرزا ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنان زاڭ جوباسىن تەزدەتۋدى وتىنەدى. «كەزىندە ورالماندار ازاماتتىعىنا كەدەرگى جاسايتىن زاڭدى ءبىر عانا كۇننىڭ ىشىندە قابىلدادىڭىزدار عوي، ەندەشە سونداعى ولقىلىقتى تۇزەتۋدى دە ءبىر ايدان اسىرماساق ەكەن»، - دەگەن تىلەگىن ءبىلدىردى قاۋىمداستىق ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى. سونىمەن قاتار، ورالماندار ازاماتتىعىنا قاتىستى ماسەلەگە كەلگەندە قاۋىمداستىق وكىلى ءبىرقاتار ۇسىنىستاردى دا العا تارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءقازىر كەلىپ جاتقان ورالمانداردى قيناپ جۇرگەن - كوشى-قون پوليسياسى. «شەتتەن كەلەتىندەر ءۇشىن كەدەرگىلەر بولعانىنا قاراماستان اتاجۇرتىنا اسىعاتىندار بارشىلىق. ال سولاردىڭ وزىنە ءتۇرلى انىقتامالاردى ۇيىپ-توگىپ ساندالتۋدىڭ قاجەتى قانشا؟ قىتايدان سوتتالماعانىڭ تۋرالى انىقتاما اكەل، تۇرعىلىقتى ورىننان ەسەپتەن شىققانىڭ تۋرالى انىقتاما كەرەك دەگەن سەكىلدى اقىماق تالاپتاردى قويىپ، قانداستاردى جىلاتىپ جاتىر. ال ونداي تالاپ ەشبىر زاڭدا كورسەتىلمەگەن. مۇنى توقتاتۋىمىز كەرەك»، - دەدى تالعات ماماشيەۆ. ءسوز سوڭىندا جالپى مالىمەت رەتىندە ايتا كەتەيىك، تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قازاقستان شەتەلدەردەن 944 مىڭنان استام ەتنيكالىق قانداستارىمىزدى قابىلدادى. بۇل جالپى حالىقتىڭ 5،5 پايىزىن قۇرايدى. ال الدىن الا مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، ءقازىردىڭ وزىندە تمد مەملەكەتتەرىندە 1،8 ملن ەتنيكالىق قازاق، باسقا دا شەتەلدەردە 1،4 ملن قانداسىمىز تۇرىپ جاتىر.