سوڭعى ءبىر جارىم جىلدا اقمولا مەن پاۆلودار وبلىستارىنداعى كولونيالاردا ازاپتاۋدان ءۇش سوتتالۋشى قايتىس بولىپ، قورلىققا شىداماعان بىرەۋى وز-وزىنە قول جۇمساعان. بۇل تۋرالى بۇگىن تۇرمە رەفورماسىنا ارنالعان IV فورۋم بارىسىندا ق ر باس پروكۋرورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى يوگان مەركەل جەتكىزدى. بۇل تۋرالى sputniknews اقپاراتتىق سايتى حابارلايدى.
«2010 جىلى ەلىمىزدە بولعان بۇۇ-نىڭ ارنايى بايانداماشىسىنىڭ باعاسىنا سايكەس ازاپتاۋ جەكە وقيعالار اياسىنان شىعىپ بارادى. جىل سايىن قازاقستاندا جاۋاپ الۋ مەن تەرگەۋدىڭ قاتىگەز تاسىلدەرى جانە قىلمىستىق جازالاۋدى ورىنداۋداعى زورلىققا قاتىستى 700-گە جۋىق ارىز تىركەلەدى»، — دەدى مەركەل. ونىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى بەس جىلدا ادامداردى ازاپتاعان 140 لاۋازىمدى تۇلعا سوتتالعان.
«الماتىدا سلەكيشينا زورلانىپ، ونىڭ بالا تۋعانى كوپشىلىككە بەلگىلى. اقمولا، پاۆلودار وبلىستارىنداعى كولونيالاردا سوڭعى ءبىر جارىم جىلدا ازاپتاۋدان ءۇش سوتتالۋشى قايتىس بولدى. ازاپتاۋعا شىداماعان بىرەۋى وز-وزىنە قول جۇمساعان. بۇنداي فاكتىلەر قوعامعا بەلگىلى بولىپ، بۇقارالىق اپارات قۇرالدارى مەن ينتەرنەتتە تالقىلانادى. حالىقارالىق قۇقىق قورعاۋشى قۇرىلىمداردىڭ دا نازارىنا ىلىگەدى. 2008 جىلدان باستاپ بۇۇ-نىڭ ادامداردى ازاپتاۋ بويىنشا كوميەتى قازاقستاندى ون شاعىم بويىنشا كونۆەنسيا تالاپتارىن بۇزدى دەپ تانىدى»، — دەدى ول.
ازاپتاۋدىڭ سەبەبى قانداي؟ نەگە قولدانىستاعى تەتىكتەر ىسكە اسپاي وتىر؟ ەڭ الدىمەن مەركەلدىڭ ايتۋىنشا، بۇل سۇراقتىڭ جاۋابى ازاپتاۋدىڭ ماقساتىندا جاتىر.
«ول ەكەۋ. 90 پايىز جاعدايدا كانىسىن مويىندايتىن جاۋاپ الىپ، قىلمىستى اشۋ ءۇشىن ادامداردى ازاپتايدى. تاعى 10 پايىزى تۇزەتۋ مەكەمەلەرىندە ونى باسىپ-جانشىپ، باس كوتەرتپەۋ، ايتقانىن ورىنداماعانى ءۇشىن جازالاۋ بولىپ تابىلادى. ەكىنشىدەن، قىلمىستىق كودەكستىڭ ازاپتاۋ بويىنشا 146-بابىنىڭ سانكسيالارى باس بوستاندىعىنان ايىرماۋعا بايلانىستى ەمەس جازانى تاعايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ۇشىنشىدەن، ادامداردى جەتكىزۋدىڭ جاريالىلىعى قامتاماسىز ەتىلمەيدى. بۇگىندە ءبىز ازاماتتى كىمنىڭ جەتكىزگەنىن، وعان قۇقىقتارى ءتۇسىندىرىلدى مە، الدە جوق پا، قوڭىراۋ شالۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى مە، جوق پا – وسى سەكىلدى جايتتاردى ءبىز بىلمەيمىز. تورتىنشىدەن، زاڭعا سايكەس قورعاۋشىمەن قامتاماسىز ەتىلۋ 24 ساعاتقا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن. ال كوپ رەتتە ازاپتاۋدىڭ العاشقى ساعاتتاردا جۇرگىزىلەتىنى بەلگىلى»، — دەيدى باس پروكۋروردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
بۇدان بولەك، جاۋاپ الاتىن ارنايى كابينەتتەر جوق. بۇگىندە قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنىڭ كەز كەلگەن جەرىندە ازاماتتاردان جاۋاپ الىنا بەرەدى. بۇل ادامداردى ازاپتاۋدىڭ ءقاۋپىن كۇشەيتە تۇسەدى. «التىنشىدان، سوتتار ازاپتاۋعا قاتىستى شاعىمدار بويىنشا سوڭعى شەشىمگە دەيىن پروسەستى سيرەك توقتاتادى. جەتىنشىدەن، قوعامدىق باقىلاۋ تەتىكتەرى دامىماي وتىر. نەگىزىنەن، تالداۋ كورسەتىپ وتىرعانداي، تەكسەۋشىلەر كولونيالارعا جىلىنا جوسپارلى تۇردە بىر-ەكى رەت بارادى، كۇتپەگەن جەردەن بولاتىن تەكسەرىستەر از. ازاپتاۋ فاكتىلەرىن تەكسەرۋ ءتيىمسىز، بارلىق شاعىمداردىڭ تەك ەكى پايىزى عانا سوتقا دەيىن جەتەدى»، — دەدى ول.
سوڭعى بەس جىلدا ەلىمىزدە ادامداردى ازاپتاعان 140 لاۋازىمدى تۇلعا سوتتالدى.
ەلىمىزدە ادامداردى ازاپتاۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن «ازاپتاۋ جوق قوعام» جوباسى قولعا الىنباق.
جوبانىڭ ماقساتى — قىلمىستىق پروسەسc پەن تۇرمەدەگى ازاپتاردىڭ تامىرىنا بالتا شاباتىن تۇبەگەيلى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ. «جاعدايدى وزگەرتۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ ءبىزدىڭ ۇسىنىستار جوسپارعا ەنگىزىلگەن. ناقتى 40 شارا كوزدەلگەن. جوسپار نەگىزگى ءۇش بولىمگە بولىنگەن. بۇل — الدىن الۋ، ءتيىمدى تەرگەۋ جانە ازاپ قۇرباندارىن وڭالتۋ. بىرىنشىدەن، ازاماتتاردى قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنا جەتكىزۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ. وسىلايشا ازاماتتى ۇستاپ اكەلگەن ادام تۋرالى اقپارات بولادى. ەكىنشىدەن، بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ عيماراتتارىندا جاۋاپ الاتىن ارنايى كابينەتتەر اشىپ، بەينەباقىلاۋ قوندىرعىلارىن، تەلەفون ورناتۋ كوزدەلگەن. ۇشىنشىدەن، كۇدىكتى ادامنىڭ ءۇش ساعات ىشىندە ادۆوكاتقا قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. بۇدان بولەك، قىلمىستىق پروسەستىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىن قايتا قاراستىرۋ ماڭىزدى»، — دەدى ي.مەركەل.
