رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين جۇماداعى بۇكىلرەسەيلىك «سەليگەر-2014» جاستار فورۋمى كەزىندە ماسكەۋدىڭ يادرولىق ارسەنالدارعا يە اسكەري كۇشتەرى سىرتتان كەلەتىن كەز-كەلگەن شابۋىلدارعا ساقاداي ساي تۇرعاندىعىن مالىمدەپ، «شەت مەملەكەتتەردىڭ ءبىزدى مازالاماعاندارى ەڭ دۇرىس تالعام»،- دەپ ەۋروپا مەن اقش-قا سەس كورسەتكەندەي بولدى دەپ حابارلايدى رەيتەر اگەنتتىگى. رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ ايتۋىنشا، رەسەي قارۋلى كۇشتەرىنىڭ ۋكراينا تەرريتورياسىنا كوپە-كورنەۋ باسىپ كىرۋىنەن كەيىن ناتو، ەۋرووداق ەلدەرى جانە اقش تاراپتىڭ قاتال مالىمدەمەلەر جاساۋىنا تۇسپا-تۇس كەلگەن ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ بۇل سوزدەرى حالىقارالىق ۇلكەن ءقاۋىپتىڭ ءتونىپ كەلە جاتقاندىعىن اڭعارتادى.  ولاردىڭ پايىمداۋىنشا، يادرولىق سوعىس ءقاۋپى ءتونىپ كەلەدى.

«رەسەي ءىرى كولەمدى قايشىلىقتاردان قاشىق. ءبىز وندايدى قالاپ تا، جوسپارلاپ تا وتىرمىز جوق. الايدا، ءبىز، ارينە، رەسەيگە تونگەن كەز-كەلگەن اگرەسسياعا جاۋاپ قايتارۋعا دايىنبىز»،- دەگەن رەسەي پرەزيدەنتى فورۋمدا. « قۇدايعا شۇكىر، ەشكىم دە رەسەيمەن ءىرى كولەمدى قايشىلىققا بارعىسى كەلمەيدى. رەسەيدىڭ الەمدەگى وزىق يادرولىق كۇشتەرگە يە ەل ەكەندىگىن ەستەرىڭىزگە سالعىم كەلەدى»،- دەپ سۇر سۆيتەر مەن جاسىل دجينسى كيگەن رەسەي باسشىسىنىڭ ستۋدەنتتەرگە جاۋاپ بەرگەنىن ايتادى اتالمىش اعىلشىن اقپارات كوزى. 

«ۆلاديمير پۋتين وسىلاي سەس كورسەتىپ جاتقاندا، ەۋروپا مەن اقش تاراپى ماسكەۋگە ەندىگارى جۇمساقتىق ىستەمەۋگە ءتيىس ەكەندىكتەرىن اشىق ايتۋدا»،- دەيدى Reuters. كەشەندى قارۋلانعان رەسەيدىڭ 1000 اسكەرى مەن جۇزدەگەن تانكتەرى ۋكراينا تەرريتورياسىنا باسىپ كىرگەندىگىن حابارلاعان ناتو جاعى دا ماسكەۋگە قاتال جاۋاپ قايتارۋ كەرەك ەكەندىگىن ايتۋدا. بريتانيا پرەمەرى ديەۆيد كەمەرون ماسكەۋ كۇشتەرىن شەگىندىرىپ اكەتپەسە، « سالدارىنىڭ» قيىن بولاتىنىن ايتىپ وتىر. ۋكراينا جاعدايىنا قاتىستى قاتتى الاڭداۋشىلىعىن بىلدىرگەن ول بۇل زاڭسىز ارەكەتتى جەدەل توقتاتۋ كەرەكتىگىن ايتادى. كەلەر اپتادا ۋەلستا وتەتىن ناتو-نىڭ سامميتىندا ءوزىنىڭ وداقتاستارىمەن وسى ماسەلە توڭىرەگىندە شەشىم قابىلدايتىنىن مالىمدەگەن. ال، اقش پرەزيدەنتى باراك وباما جۇماداعى اق ۇيدە ايتقان سوزىندە ۆلاديمير پۋتينگە قاراتا ەندى رەسەيگە كورشى بالتىق ەلدەرىنە قىسىم جاساماۋدى ەسكەرتكەن. كەلەر اپتادا ۋەلستاعى ناتو ليدەرلەرىنىڭ كەزدەسۋىنە دايىندالىپ جاتقان باراك وباما ەستونيا، لاتۆيا جانە ليتۆا ەلدەرىمەن رەسەيدىڭ ۋكرايناعا شاپقىنشىلىعىنا قارسى وداقتاستىعىن نىعايتا تۇسەتىنىن، وداققا مۇشە ەلدىڭ بىرەۋىنە ءقاۋىپ تونگەن جاعدايدا، ناتو-عا مۇشە ەلدەردىڭ دە بەكەر قاراپ جاتپايتىندىعى تۋرالى كەلىسىمدەرىن ءتىپتى دە پىسىقتاي تۇسەتىندىگىن جەتكىزگەن.

ال، كييەۆ وسى جولعى شۇعىل جاعداي تۋرالى ەۋرووداق ەلدەرىنەن «زور كولەمدى» اسكەري قولداۋ سۇراپ وتىر.

***              ***                 ***

سوڭعى اقپاراتتارعا نەگىزدەلگەندە، سەنبىدە ەۋرووداق ەلدەرى ۋكرايناعا رەسەي قارۋلى كۇشتەرىنىڭ كىرۋىنە بايلانىستى ماسكەۋگە ءبىر اپتالىق ۋلتيماتۋم جاريالاعاندىعىن مالىمدەپ وتىر. ەۋرووداق ليدەرلەرى ماسكەۋگە ءبىر اپتا ىشىندە « ۋكرايناداعى اسكەري كۇشتەرىن جەدەل شەگىندىرىپ اكەتۋىن» ەسكەرتتى. ەۋرووداق پرەزيدەنتى حەرمان ۆان رومپەي 28 ەلدىڭ ليدەرلەرىنىڭ بريۋسسەلدەگى كەزدەسۋىندە، رەسەيگە « ءتىپتى دە اۋىر قادامدارعا» بارۋعا كەلىسكەندەرىن جاريا ەتتى. ال،  اقش سەناتورى روبەرت مەنەندەس پرەزيدەنت باراك وبامانىڭ ۋكرايناعا كومەك بەرۋدى ۇيىمداستىراتىن ۋاقىتى جەتتى دەپ وتىر. «ءبىز ۋكرايناعا وزدەرىن قورعاۋ ءۇشىن سوعىسۋىنا مۇمكىندىك بەرۋىمىز كەرەك»،- دەگەن اقش سەناتورى CNN بەرگەن سۇقپاتىندا.

دايىنداعان: سانات ناققازاق.