نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا ساپارى اياسىندا جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ شاعىن جانە كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىستارىنا قاتىستى، دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى اقوردا باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.

سونداي-اق، كەڭەس جۇمىسىنا ارمەنيا، بەلارۋس، قىرعىزستان، رەسەي پرەزيدەنتتەرى – سەرج سارگسيان، الەكساندر لۋكاشەنكو، المازبەك اتامبايەۆ، ۆلاديمير پۋتين جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا القاسىنىڭ ءتوراعاسى تيگران ساركيسيان قاتىستى.

شاعىن قۇراممەن وتكەن وتىرىستا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ (ەاەو) 2015-2016 جىلدارداعى حالىقارالىق قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى بايانداما تىڭدالدى.

وتىرىس بارىسىندا تاراپتار وداق اياسىنداعى ەكونوميكالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ وزەكتى جايتتارىن، حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ودان ءارى ينتەگراسيالانۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.

مەملەكەت باسشىسى كەڭەستىڭ كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا وسىدان ءۇش جىل بۇرىن استانادا قول قويىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ ورىندالۋىنا بايلانىستى نەگىزگى تۇستارعا توقتالدى، بۇل جيىنعا  مولدوۆا پرەزيدەنتى ي.دودون دا قاتىستى.

– ۇيىمنىڭ شارتتىق-قۇقىقتىق بازاسى جاسالىپ، ونىڭ اياسى جۇيەلى تۇردە كەڭەيىپ كەلەدى، ۇزاقمەرزىمدى جانە ورتامەرزىمدى باسىمدىقتارى دا ايقىندالدى. تاۋاردىڭ، قىزمەت كورسەتۋدىڭ، كاپيتال مەن جۇمىس كۇشىنىڭ ەركىن قوزعالىسى ناقتى جۇزەگە اسۋدا. ءبىز ەكونوميكا سالاسىندا بىر-بىرىمىزبەن كەلىسە جۇمىس جۇرگىزىپ، ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى دەگەن بولىكتەرىندە ۇيلەسىمدى ساياسات ۇستانىپ وتىرمىز. ءارتۇرلى ەلدەرمەن جانە حالىقارالىق ۇيىمدارمەن بايلانىس ورنىعىپ كەلەدى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قالىپتاسۋ كەزەڭىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ جاھاندىق ەكونوميكاداعى داعدارىستىق قۇبىلىستاردى جانە كۇردەلى گەوساياسي جاعداي قاتەرلەرىن ەڭسەرە بىلگەنىن اتاپ ءوتتى.

– وسىنىڭ بارلىعى ۇيىمىمىزدىڭ سوڭعى ۋاقىتتا ايتارلىقتاي تومەندەپ كەتكەن كورسەتكىشتەرىنە اسەرىن تيگىزدى. الايدا داعدارىس ماڭگىلىك ەمەس، قۇلدىراۋدىڭ سوڭى وسىمگە ۇلاساتىنى بەلگىلى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى وداققا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ كوپشىلىگى بىلتىر كۇردەلى جاعدايعا قاراماستان، ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر وسىمىنە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتتى.  

– 2017 جىلدىڭ باسىنداعى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر كوڭىلگە ءۇمىت ۇيالاتادى. وسى جىلدىڭ العاشقى ايلارىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا، ەاەو-نىڭ سىرتقى ساۋدا كولەمى 37%-عا ۇلعايدى، ال ءوزارا ساۋدا– 38%-عا ءوستى، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.

سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسى اتالعان وڭ ءۇردىستى ورنىقتىرۋ قاجەتتىگىن ايتا كەلىپ، وسى باعىتتاعى باستى قادامداردى اتاپ كورسەتتى.

– بىرىنشىدەن، ەاەو-نى دامىتۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن بارلىق شەكتەۋلەردى جويۋ قاجەت. ەكىنشىدەن، تاۋاردى وتكىزەتىن نارىقتاردى كەڭەيتىپ، ينۆەستيسيا ءوسىمى ءۇشىن حالىقارالىق ارىپتەستەرمەن جاڭا ساۋدا-ەكونوميكالىق كەلىسىمدەر جاسالۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن، ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكاسى ءۇشىن وسىنداي كۇردەلى كەزەڭدە ءوزارا كومەك قولىن سوزعان ءجون. تورتىنشىدەن، داعدارىستىق قۇبىلىستاردى ەڭسەرۋگە داعدارىسقا قارسى كۇرەس كەڭەسى جاقسى جاردەمشى بولا الادى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ، سونداي-اق ەاەو ەلدەرىنىڭ ورتالىق بانكتەرى جەتەكشىلەرىنىڭ قۇرامىن جاساقتاۋ جونىندەگى قازاقستاننىڭ ۇسىنىستارىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.    

– كەڭەس ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ قارجى-ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ماسەلەلەرى جانە داعدارىستىق قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ءوزارا كەلىسىلگەن شارالار قابىلداۋ جونىندە ەاەو ورگاندارىنا ۇسىنىمدار بەرەدى. ونىڭ جۇمىسى ەكونوميكالىق ءوسىم مەن قارجى تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىرلەسكەن ءىس-شارالاردى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالادى. كەڭەستىڭ جۇمىسى G-20-نىڭ جانىنداعى قارجى تۇراقتىلىعى جونىندەگى كەڭەستىڭ جانە ەۋروپالىق كوميسسيا جانىنداعى ەكوفين-نىڭ قىزمەتىنە ۇقساس بولادى، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

تاراپتار وداقتىڭ باقىلاۋشىسى مارتەبەسىن بەرۋ ماسەلەسىن دە قاراستىردى، ءۇشىنشى ەلدەردە وعان زور مۇددەلىلىك بار.

كەڭەيتىلگەن قۇراممەن وتكەن وتىرىستا ەاەو ەلدەرىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعدارى بەكىتىلدى. قۇجاتتا ماكروەكونوميكالىق احۋالدى جاقسارتۋ، كورپوراتيۆتىك سەكتوردى ينۆەستيسيا كولەمىن ارتتىرۋعا ىنتالاندىرۋ، شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ باعىتىنداعى ەلەۋلى شارالار كوزدەلگەن.     

سونىمەن قاتار، وتىرىس قورىتىندىسىندا ەاەو مەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە يران اراسىندا ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ جونىندەگى ۋاقىتشا كەلىسىم تۋرالى قۇجات قابىلداندى.

بۇدان بولەك، مەملەكەتتەر باسشىلارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جانىنان باقىلاۋشى مەملەكەت مارتەبەسىنىڭ بەرىلۋى تۋرالى مولدوۆا رەسپۋبليكاسىنىڭ ءوتىنىشىن قاراستىردى.

سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتى قىرعىز تاراپىنا ەاەو ورگاندارىنداعى ءتوراعالىق قىزمەتى بارىسىندا تابىستى جۇمىس جۇرگىزۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى. 

كەزدەسۋگە ارمەنيا، بەلارۋس، قىرعىزستان، رەسەي، تاجىكستان پرەزيدەنتتەرى – سەرج سارگسيان، الەكساندر لۋكاشەنكو، المازبەك اتامبايەۆ، ۆلاديمر پۋتين، ەمومالي راحمون، سونداي-اق ۇقشۇ-نىڭ باس حاتشىسى مىندەتىن اتقارۋشى ۆالەريي سەميريكوۆ قاتىستى.

بەيرەسمي كەزدەسۋ بارىسىندا ۇقشۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر باسشىلارى ۇيىمدى ودان ارى دامىتۋ جانە قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.  

نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارت ۇيىمىنا قاتىسۋشى ەلدەر ءۇشىن بيىل مەرەيتويلىق جىل ەكەنىن اتاپ ءوتتى.  

وسىعان وراي قازاقستان پرەزيدەنتى كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردى شارتقا قول قويىلعانىنا 25 جىل تولۋىمەن قۇتتىقتاپ، ونىڭ ۇلتتىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى، سونداي-اق ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تۇتاستىعىن نىعايتۋداعى ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

سونىمەن بىرگە، مەملەكەت باسشىسى ۇقشۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى باسقا دا حالىقارالىق ينستيتۋتتارمەن جانە ۇيىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ماسەلەسىنە قاتىسۋشىلار نازارىن اۋداردى.

بۇدان بولەك، ۇيىم مۇشەلەرى قازىرگى زامانعى وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاتەرلەرمەن كۇرەس جولىندا كۇش جۇمىلدىرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىردى.

كەزدەسۋ سوڭىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى يۋريي گريگوريەۆيچ حاچاتۋروۆتى ۇقشۇ-نىڭ باس حاتشىسى ەتىپ تاعايىندادى.   

ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، بۇگىن تاڭەرتەڭ ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بىشكەك قالاسىنا رەسمي ساپارمەن بارعاندىعى جايلى مالىمدەگەن بولاتىنبىز.