بيىل الاشوردا ۇكىمەتىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي، ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تاقىرىپ اياسىندا دوڭگەلەك ۇستەلدەر، عىلىمي-تانىمدىق كونفەرەنسيالار وتكىزىلۋدە. تاۋەلسىزدىك جولىندا كۇرەسكەن ءاربىر الاش قايراتكەرىنىڭ ءومىرى مەن قوعامدىق-ساياسي قىزمەتىن زەرتتەۋ، سارالاۋ جانە لايىقتى باعاسىن بەرۋ بۇگىنگى وتاندىق تاريح عىلىمىنداعى باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. قايراتكەر قوشكە كەمەڭگەر ۇلىنىڭ قوعامدىق ساياسي-قىزمەتىن، تاريح سالاسىنداعى ەڭبەگىن زەرتتەۋ تاريحشى عالىمداردىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيمىز.

اعىمداعى جىلدىڭ 18ء-شى ساۋىرىندە استانا قالاسىنىڭ №49 جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىندە ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارى مەن ستۋدەنتتەرىنىڭ قاتىسۋىمەن قوشكە كەمەڭگەرۇلىنا ارنالعان «ۇلتىن سۇيگەن تاۋ تۇلعا» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. مەكتەپ ۇستازدارى مەن وقۋشىلارى ۇيىمداستىرعان كەزدەسۋگە ق.كەمەڭگەر ۇلىنىڭ نەمەرەسى ر.كەمەڭگەر مەن شوبەرەسى ق.كەمەڭگەر، ت.ع.د.، پروفەسسور ز.قابىلدينوۆ، ف.ع.د.، پروفەسسور س. جۇماعۇل، تاريح فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى.

ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى  ەۇۋ ەۋرازيا گۋمانيتارلىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆ جاپپاي قۋعىن-سۇرگىن تاقىرىبىندا  بايانداما جاسادى. پروفەسسور الاش زيالىلارى ءومىر سۇرگەن قيىن-قىستاۋ زامانى بويىنشا ويىن ءوربىتىپ، تاقىرىپتىڭ تاۋەلسىزدىكپەن ساباقتاستىعىنا توقتالدى. ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى ريزابەك كەمەڭگەر ءوزىنىڭ ەستەلىكتەرىمەن، قۇندى دەرەكتەمەلەرىمەن ءبولىستى. اتاسىنىڭ ءۇش تومدىق شىعارمالار جيناعىن جانە عىلىمي زەرتەتۋلەردى مەكتەپ كىتاپحاناسىنا سىيلادى. الاشتانۋشى ساعىمباي جۇماعۇل قوشكەنىڭ ادەبي شىعارمالارى بويىنشا ءسوز قوزعادى. اتاپ ايتقاندا، قالامگەردىڭ كوركەم تۋىندىلارىنىڭ تاقىرىپتىق-يدەيالىق سيپاتىنا، «التىن ساقينا» پەساسىنىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قايىربەك كەمەڭگەر كورنەكىلىك ماتەريالدارى ارقىلى قوشكەنىڭ قايراتكەرلىگىن، اعارتۋشىلىعىن ايقىنداپ كورسەتىپ بەردى. سونىڭ ىشىندە تۇلعالىق نەگىزگى قاسيەتتەرىن، عىلىمي-تانىمدىق شىعارمالارىن اتاپ كورسەتتى. جازۋشىنىڭ تىكەلەي ۇرپاقتارى تۋرالى دا مالىمەت بەردى. دوڭگەلەك ۇستەلدە  ت.ع.د.، پروفەسسور دۇكەنبايەۆا ز.و. جەتەكشىلىگىمەن  قوشكە كەمەڭگەر ۇلى تۋرالى ديپلومدىق جۇمىسىن جازىپ جاتقان، وسى ماقالانىڭ اۆتورى ا.يمانگالييەۆ تاقىرىپ بويىنشا پىكىرىن تانىتتى.

كەزدەسۋ بارىسىندا قوشكە كەمەڭگەر ۇلىنىڭ جەكە ارحيۆتىك قۇجاتتارى، عىلىمي ەڭبەكتەرى جانە ت.ب. قۇندى مۇراسى كورمەگە قويىلدى. بۇل كورمەنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – قوشكە تۋرالى 90-شى جىلدارى جاريالانعان، بۇگىندە سيرەك سانالاتىن باسپا ءسوز بەتىندەگى ماقالالار توپتاماسىنىڭ ۇسىنىلۋى بولدى. ولاردىڭ ىشىندە قالامگەر تۋرالى العاش ماقالا جازعان ءرازيا رۇستەمبەكوۆانىڭ، مۇراسىن جيناعان ديحان قامزابەك ۇلىنىڭ ەڭبەكتەرى ءبىزدى قىزىقتىردى.

ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىم-پروفەسسورلارىنىڭ كەلەلى ويلارىنان كەيىن ۇستازدار مەن وقۋشىلار قىزىقتىرعان سۇراقتارىن قويىپ، عىلىمي ءىس-شاراعا اتسالىسىپ وتىردى. ال ارۋجان قايرۋللا مەن ديانا تۇرجانوۆا اتتى وقۋشىلار ق.كەمەڭگەر ۇلىنىڭ «اباقتىدان حات»، «ەلگە حات» اتتى ولەڭدەرىن مانەرلەپ وقىپ، كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ق.كەمەڭگەر ۇلىنىڭ ولەڭىنە جازىلعان سازگەر ءشامىل ءابىلتايدىڭ تۋىندىسىن ريزابەك اعا دومبىرامەن سۇيەمەلدەپ ورىنداپ، جينالعان قۋىمنىڭ كوڭىلىن بوساتتى.

دوڭگەلەك ۇستەل سوڭىندا مەكتەپ ديرەكتورى دانارا دجۋمارتوۆا الاش قايراتكەرلەرىنىڭ وتان تاريحىنداعى الاتىن ورنىن باعالاي كەلە، «قازاق قوعامىنىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن رۋحاني ءومىردىڭ وزەكتى ارنالارىمەن تىعىز ساباقتاستىقتا زەردەلەگەن قوشكە كەمەڭگەر ۇلىنىڭ پاراساتتى پايىمدارى ۇلتتىق قاسيەتتەردى سانامىزدا جاڭعىرتۋمەن قۇندى» دەپ عىلىمي-تانىمدىق جيىندى قورىتىندىلادى. وقۋ ورنىنا قوشكە كەمەڭگەر ۇلى اتىن بەرۋ جايىندا ءوتىنىشتى مەكتەپ ۇجىمى ءبىراز جىل بۇرىن جازعان ەكەن. بۇل يگى باستاما ءوزىنىڭ وڭ شەشىمىن تابادى دەپ ءۇمىتىن جەتكىزدى.

قوشكە كەمەڭگەر ۇلى ءوز ەڭبەكتەرى ارقىلى قازاق جاستارىنىڭ ساناسىن وياتۋدى كوزدەدى، ولاردى وتانشىلدىققا تاربيەلەدى، ەلىن قاستەرلەۋگە، جەرىن ساقتاۋعا باۋلىدى. بۇگىندە قالامگەر ەڭبەكتەرى وتان تاريحىنداعى اسىل مۇارالارىمىزدىڭ قاتارىنا جاتادى دەپ تانيمىز.

ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۇۋ

تاريح فاكۋلتەتىنىڭ 4 كۋرس ستۋدەنتى

يمانگالييەۆ ا.ت.