حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرى كىتاپقا باسىلدى

    Assem Almuhanbet
    حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرى كىتاپقا باسىلدى

    ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ  "ءداستۇرلى مۋزىكالىق ونەر"  كافەدراسى ەل مادەنيەتىنە سۇبەلى ولجا قوستى. حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ اندەرى نوتوعا ءتۇسىرىلىپ، كىتاپقا ەنگىزىلدى.

    ونەر اكادەمياسىنىڭ وقىتۋشىسى، مۋزىكا زەرتتەۋشىسى، ءانشى ش.دارجانوۆا جەتىسۋ انشىلىك مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاعان حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ  اندەرىنىڭ ماتىندىك نۇسقاسىن جۇيەلەپ، نوتاسىن دومبىرا اسپابىنا لايىقتاپ ءتۇسىرىپتى.

    ءان جيناق كاسىبي انشىلەر ءۇشىن دە، جىرشى، تەرمەشىلەرگە دە، مۋزىكا زەرتتەۋشىلەرىنە دە، جوعارعى وقۋ ورنى مەن ارنايى مۋزىكالىق مەكتەپتە وقيتىن جاس ونەرپازدارعا دا تاپتىرماس وقۋ قۇرالى بولادى ەندى.

    جەتىسۋدىڭ جىرشىلىق، انشىلىك مەكتەبى دەگەندە قابان جىراۋ، ءسۇيىنباي، جامبىل، قۇلمامبەت، باقتىباي، سارىباس، بارماق، كەنەن، ۇمبەتالى، قالقا،  دانەش سياقتى ونەر ساڭلاقتارىنىڭ وشپەس ونەر تۋىندىلارى ەسكە تۇسەدى. بۇل تولقىننان كەيىنگى شوعىر،  وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارىنداعى ناۋبەت پەن زوبالاڭدا اسىرا سىلتەۋدىڭ، قۋعىنداۋدىڭ قۇربانى بولعان ارىستار، "حالىق جاۋى" اتانعان   ءسادىقوجا، ءپىشان، كودەك، قاپەز، رىسكەلدىلەر دە قاپيادا قازا تاپسا دا، ارتىنا مول مۇرا قالدىرىپ كەتتى.

    حالىق كومپوزيتورلارى اتانعان ەلدىڭ سۇيىكتى ءانشى، جىرشىلارىنىڭ ارتىنداعى مول مۇراسى تولىقتاي زەرتتەلىپ، حاتتالىپ، ءبىر ىزگە ءتۇسىرىلىپ بىتكەن جوق. زەرتتەيتىن، زەردەلەيتىن جۇمىس ءالى دە كوپ.

    الاساپىران زاماندا قۋعىنعا ءتۇسىپ، اتىلىپ، يتجەككەنگە ايدالعان ارىستاردىڭ ەل ىشىندە، حالىق اراسىندا جاتقان تۋىندىلارى ءالى دە بار. تەك ىنتا تانىتىپ، ىندەتە ىزدەيتىن زەرتتەۋشىسى بولسا، قازاقتىڭ ءان ونەرىنە ءالى دە مول ولجا قوسىلارى انىق.

    باسقانى ايتپاعاننىڭ وزىندە ەكى عاسىردىڭ كۋاسى بولعان توقسان جاستان اسىپ ومىردەن وتكەن كەنەن ءازىرباي ۇلىنىڭ مۇراسى تولىققاندى زەرتتەلىپ، زەردەلەنگەن جوق.  ماقالا، ەسسە، ەستەلىكتەر جازىلدى، جازىلىپ تا جاتىر، ايگۇل جاقسىلىق قىزى ديسسەرتاسياسلىق جۇمىس جازدى. ءبىراق بۇل كەنەن ءازىرباي ۇلىنىڭ مۇراسى تولىق زەرتتەلىپ ءبىتتى دەگەنگە جاۋاپ ەمەس.

    وسى ولقىلىقتىڭ ورنى از دا بولسا بۇتىندەلىپ، "الاتاۋ اۋەندەرى" دەگەن اتپەن شىققان كىتاپقا كەنەن ءازىرباي ۇلىنىڭ  «انام-اي»، «كوكتەم مەرەكەسى»، «جەڭىس تويى»، «وتەدى-اۋ ءومىر» سەكىلدى بۇرىن ەشقانداي ءان جيناققا نوتاسىمەن ەنگىزىلمەگەن اندەرى جاريالانىپتى.  كىتاپقا ۇمبەتالى كارىباي ۇلىنىڭ  "ارپا-بيداي"، ءپىشان جالمەندە ۇلىنىڭ "دۇنيە، شىركىن" سەكىلدى بۇرىن نوتاعا تۇسپەگەن تۋىندىلارى ەنگىزىلىپتى. قاپەز بايعابىل ۇلىنىڭ دا ايتىلماي كەلگەن اندەرى نوتاعا ءتۇسىرىلىپ، كوپشىلىككە ۇسىنىلدى.

    "ساياسىندا المانىڭ"  دەپ اتالاتىن كىتاپقا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتيسى، ءانشى، كومپوزيتور دانەش راقىشيەۆتىڭ ورىنداۋىنداعى اندەر توپتاستىرىلعان. ءان جيناقتى دانەشتىڭ ءتول شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، دانەشتانۋشى ءانشى، ۇستاز نۇرجان جانپەيىس پەن مۋزىكا زەرتتەۋشىسى مۇرات ءابۋعازى  قۇراستىرىپتى.

    دانەش راقىشيەۆتىڭ رەپەرتۋارىندا   حالىق اندەرى، حالىق كومپوزيتورلارىنىڭ تۋىندىلارىنان بولەك، ءوزىنىڭ ءتول اندەرى دە بولعان. ونەر زەرتتەۋشىلەرى، ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ "ءداستۇرلى مۋزىكالىق ونەر" كافەدراسىنىڭ دوسەنتتەرى دانەشتىڭ ءوزىنىڭ اندەرىن دە نوتاعا ءتۇسىرىپ، جيناققا ەنگىزىپتى.      

    قازاق مادەنيەتى مەن رۋحانياتىنا قوسىلعان قوس كىتاپتىڭ جارىق كورۋىنە "كەنەن ءازىرباي ۇلى اتىنداعى قوردىڭ" ءتوراعاسى، بەلگىلى كاسىپكەرى مۇحيت ازىربايەۆ دەمەۋشىلىك جاساپتى. اتىمتاي-جومارت ازاماتتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جارىق كورگەن كىتاپتىڭ جۇلگەسى ۇزىلمەي، كەلەشەكتە دە جالعاسىن تابارىنا كوپشىلىك سەنىمدى.

    ەكى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرى جامبىل اتىنداعى فيلارمونيادا ءوتتى. ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى بيبىگۇل ءنۇسىپجانوۆا مەن كەنەن ءازىرباي ۇلىنىڭ قىزى تورتكەن كەنەن قىزى كىتاپتاردىڭ تۇساۋكەسەرىن جاسادى. كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ونەر اكادەمياسىنىڭ "ان-كۇي كەرۋەنى" اتتى مۋزىكالىق كەشىنە ۇلاسىپ،  رامازان ستامعازييەۆ، نۇرجان جانپەيىس، باعلان ءبابىجان، تالعات مۇقىشيەۆ، ماقسات مەدەۋبەك سەكىلدى ونەرپازدار كوپشىلىكتى ونەرىمەن باۋراسا، اكادەميا ستۋدەنتتەرىنىڭ ءانسامبلى مەن ءانشى،كۇيشىلەرى ۇلتتىق ونەرگە سۋساعان تىڭدارمانعا تاماشا تۋىندىلارىن تارتۋ ەتتى.

    ن.كوشىمباي.

       

     

     

     

     

     

       

     

     

     

    قاتىستى ماقالالار

    ءبارىمىز قازاقپىز عوي!

    ءبارىمىز قازاقپىز عوي!

    12:57، 06 ناۋرىز 2025