ارداقتى اتا-انالار، ءقادىرلى قاۋىم!
ءبىز، سۇيىكتى ەلىمىز قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تۇرىپ جاتقان اتا-انالار، ءوز بالالارىمىزدى، اسىرەسە، الپەشتەپ وسىرگەن قىزدارىمىزدى ارانداتۋشى اداسقان ءدىني اعىم وكىلدەرىنىڭ، اتاپ ايتقاندا، «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» قىسىمىنان قورعاۋ ماقساتىندا ارنايى رەسپۋبليكالىق قوزعالىس – قوعامدىق ۇيىم قۇرۋ تۋرالى سىزدەرگە ۇندەۋ تاستاپ وتىرمىز.
مۇنداي قادام جاساۋعا ءبىزدى ءومىردىڭ ءوزى ءماجبۇر ەتىپ وتىر.
ءبىزدىڭ الپەشتەپ ءوسىرىپ، جوعارى ءبىلىم بەرىپ، باعىپ-قاققان بالالارىمىز، اسىرەسە، قىزدارىمىز اراندانۋشى اداسقان ءدىني اعىم وكىلدەرىنىڭ – «قىسقا بالاقتىلار» مەن «ساقالدىلاردىڭ» قۇرباندارى مەن كۇڭدەرىنە اينالۋدا.
وسىناۋ ارانداتۋشى اداسقان ءدىني اعىمنىڭ «قىسقا بالاقتى»، «تەكە ساقالدى» وكىلدەرى قازاقستاننىڭ ءدىن ىستەرى ماسەلەسىنە بايلانىستى زاڭدارىنىڭ وسالدىعىن پايدالانىپ، ءبىزدىڭ قىزدارىمىزدى الداپ، وزدەرىنىڭ تۇساۋلارىنا ءتۇسىرىپ جاتىر.
يماندى، قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى ءدىنىن ۇستانىپ، ناماز وقيتىن وتباسىلاردىڭ ماپەلەپ، الپەشتەپ وسىرگەن قىزدارىن ءارتۇرلى جولدارمەن ۋىستارىنا ءتۇسىرىپ، وتباسىن قۇرىپ العان سوڭ، ولار ءبىزدىڭ پەرزەنتتەرىمىزگە رۋحاني قىسىم كورسەتىپ، ءوزىن دۇنيەگە اكەلگەن اتا-انالارىمەن جانە تۋىس-باۋىرلارىمەن قارىم-قاتىناس جاساۋىنا كۇشتەپ تيىم سالۋدا. سونىڭ سالدارىنان قانشاما جوعارى ءبىلىمدى قىزدارىمىز «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» بوساعالارىندا سولاردىڭ بالاسىن باعۋمەن عانا شۇعىلداناتىن، تەك قانا ۇيدە وتىراتىن، قوعامدىق ومىرگە مۇلدەم ارالاسپايتىن، ەشقايدا، ەشقانداي قىزمەت ىستەمەيتىن كۇڭگە اينالۋدا!
«قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلار» ءدىني جورالعىلاردى، اسىرەسە، قاسيەتتى ورازا ايىن جەلەۋ ەتىپ، قازاقستاندا قىزداردى كۇڭ رەتىندە عانا جۇمسايتىن فەوداليزم زامانىن ورناتۋ ءۇشىن قولدارىنان كەلگەننىڭ بارلىعىن جاساپ جاتىر!
مۇنداي بەيباستاقتىققا قارسى اياۋسىز كۇرەس جۇرگىزۋگە ءتيىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى، ەلىمىزدىڭ باس پروكۋراتۋراسى مەن جوعارعى سوتى، باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورىندارى، سالالىق مينيسترلىكتەر، اگەنتتىكتەر مەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ءتيىستى زاڭداردىڭ وسالدىعىن جەلەۋ ەتىپ، دارمەنسىزدىك تانىتىپ وتىر!
ەلىمىز بويىنشا جۇزدەگەن، مىڭداعان وتباسىنىڭ الپەشتەپ وسىرگەن قىزدارى – كۇڭگە، «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» ايتقانىنا كونىپ، ايداۋىنا جۇرەتىن ءتىرى روبوت-قۇلتەمىر – قۋىرشاققا اينالعان!
ءبىز، اتا-انالار، ەندى بۇعان توزە المايمىز!
ءوزىمىزدىڭ الپەشتەپ وسىرگەن قىزدارىمىزدىڭ سانالارىن ۋلاپ، باستارىن اينالدىرىپ، بوساعالارىندا كۇڭ رەتىندە جۇمساپ وتىرعان مۇندايلارعا قارسى بىتىسپەس اياۋسىز كۇرەس جاريالايمىز!
يمان اركىمنىڭ جۇرەگىندە بولۋى ءتيىس. يماندى ەكەنىڭ سىرتقى كيىمىڭنەن ەمەس، ىشكى نيەتىڭنەن، ادالدىعىڭنان، ت.ب. كورىنۋى قاجەت. «تەكە ساقال» ءوسىرىپ العان «قىسقا بالاقتىلاردىڭ» «ناعىز دىنشىلدەر – ءبىزبىز» دەگەن پيعىلمەن وكتەمدىك كورسەتىپ، قىزدارىمىزدى بۇركەندىرىپ، ءۇستى-باسىن بۇركەمەلەتىپ، قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا مۇلدەم بولماعان جيىركەنىشتى «ءسان ۇلگىسىمەن» كۇشتەپ كيىندىرىپ، قوعامدىق ومىردەن مۇلدەم قول ۇزدىرۋىنە ەندى بۇدان بىلاي جول بەرە المايمىز!
قازاقتىڭ حالىقتىق سالت-داستۇرلەرىن مويىنداعىسى كەلمەي، وزدەرىن ءدىننىڭ «ناعىز دانىشپاندارى» سانايتىن «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلار» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋسياسىن ورەسكەل بۇزىپ وتىر!
اتا زاڭىمىزدىڭ 27ء-شى بابىندا بىلاي دەلىنگەن:
«1. نەكە مەن وتباسى، انا مەن اكە جانە بالا مەملەكەتتiڭ قورعاۋىندا بولادى.
- بالالارىنا قامقورلىق جاساۋ جانە ولاردى تاربيەلەۋ – اتا-انانىڭ ەتەنە قۇقىعى ءارi مiندەتi.
- كامەلەتكە تولعان ەڭبەككە قابiلەتتi بالالار ەڭبەككە جارامسىز اتا-اناسىنا قامقورلىق جاساۋعا مiندەتتi».
ەندەشە، بارلىق اتا-انالار ۇلىن ۇيلەندىرسە دە، قىزىن تۇرمىسقا بەرسە دە، ولارمەن ءجيى جانە تۇراقتى تۇردە قارىم-قاتىناس جاساپ، بالالارىنا قامقورلىق جاساپ، تاربيەلەۋ ىسىنەن قول ۇزبەۋى كەرەك. سول سياقتى بالالارى دا اتا-انالارىنان قول ۇزبەۋى ءتيىس.
سونداي-اق اتا زاڭىمىزدىڭ 34-بابى بويىنشا:
«1. اركiم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋسياسىن جانە زاڭدارىن ساقتاۋعا، باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارىن، بوستاندىقتارىن، ابىرويى مەن قادiر-قاسيەتiن قۇرمەتتەۋگە مiندەتتi».
ال ءدىني اعىمنىڭ «قىسقا بالاقتى» جانە «تەكە ساقالدى» وكىلدەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنىڭ وسى تالاپتارىن ورەسكەل تۇردە بۇزىپ، قازاق قىزدارىنا حالىقتىق سالت-داستۇرلەرىمىزگە جات كيىمدەر كيگىزىپ، ولاردى تەك قانا بالا تاۋىپ، بالا باعۋشى رەتىندە عانا ۇيلەرىندە كۇشتەپ ۇستاپ، باسقا ادامداردىڭ، ياعني ءبىزدىڭ قىزدارىمىزدىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن، ابىرويى مەن قادiر-قاسيەتiن اياققا تاپتاپ وتىر!
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنىڭ وسى ەكى بابىنىڭ نەگىزىندە-اق «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلار» ۋاعىزداپ جۇرگەن تەرىس ءدىني اعىمدى ناسيحاتتاۋشىلار مەن ولاردىڭ توپتارىن ارنايى سوت شەشىمىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تىيىم سالىنعان ەكسترەميستىك ۇيىمداردىڭ تىزىمىنە قوستىرۋ قاجەت!
يسلام ءدىنىنىڭ شىنايى قاعيدالارىن بۇرمالاپ، قىزدارىمىزعا قازاق حالقىنا مۇلدەم جات كيىمدەردى كۇشتەپ كيگىزىپ، ءوز بالالارىمىزدى وزىمىزگە قارسى قويىپ، ايداپ سالىپ وتىرعان مۇنداي ارانداتۋشى، اداسقان، قازىرگى قوعامىمىز ءۇشىن وتە ءقاۋىپتى ءدىني اعىم وكىلدەرىنە تيىم سالۋعا رەسمي ورىنداردىڭ كۇشى جەتپەسە، ەندى ءبىز، اتا-انالار، ناقتى ىسكە كىرىسەمىز!
ءبىز، اتا-انالار، ۇل-قىزدارىمىزدى «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» قىسىمىنان اراشالاپ الۋ ءۇشىن ىمىراسىز كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن بىرىگەمىز!
ءبىز، اتا-انالار:
- ۇل-قىزدارى «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» قۇربانىنا اينالىپ وتىرعان وتباسىلار تۋرالى مالىمەتتەر قورىن جيناقتاپ، ولارعا مەملەكەتتىك رەسمي ورگاندار تاراپىنان رۋحاني جانە قارجىلاي كومەك بەرىلۋىن تالاپ ەتەمىز؛
- ەل پارلامەنتىنەن «تەكە ساقالدىلار» مەن «قىسقا بالاقتىلاردىڭ» ارانداتۋشىلىق اداسقان ىس-ارەكەتتەرىنە تيىم سالاتىن ارنايى زاڭ قابىلداۋدى تالاپ ەتۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزەمىز؛
- قازاق قىزدارىنىڭ ساناسىن ۋلاپ، الداپ-ارباپ، ءوز توپتارىنا قوسىپ الىپ، قازاققا جات كيىمدەر كيگىزىپ، اڭقاۋ قىزدارىمىزدى اتا-انالارى مەن تۋعان-تۋىستارىنان اجىراتىپ وتىرعان «تەكە ساقالدىلار» مەن «قىسقا بالاقتىلارعا» جانە ولارعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ جاتقان ۇيىمدارعا قاتىستى ارنايى سوت شەشىمىن شىعارتىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا تىيىم سالىنعان ەكسترەميستىك ۇيىمداردىڭ تىزىمىنە قوستىرۋ، ۇل-قىزدارىمىزدى وزدەرىنىڭ قۇلدارى مەن كۇڭدەرىنە اينالدىرىپ وتىرعان «تەكە ساقالدىلار» مەن «قىسقا بالاقتىلاردىڭ» سوت الدىندا لايىقتى جازالارىن الۋى ءۇشىن كۇرەسەمىز!
ءقادىرلى حالايىق!
ارداقتى اتا-انالار!
ءوز ۇل-قىزدارىمىزدىڭ «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» قۇرباندارى مەن كۇڭدەرىنە اينالۋىنا جول بەرمەيىك!
وزەگىمىزدى جارىپ شىققان اسىل پەرزەنتتەرىمىزدىڭ ءححى عاسىردىڭ وزىق عىلىمي-تەحنيكالىق وركەنيەتىنىڭ تولاعاي تابىستارىن يگەرگەن، وي-ساناسى بيىك ازاماتتارى بولىپ قالىپتاسىپ، سۇيىكتى قازاقستانىمىزدى ودان ءارى وركەندەتۋ ءۇشىن قىزمەت ەتۋىنە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسايىق!
«قىسقا بالاقتى» جانە «تەكە ساقالدى» ءدىني اعىم وكىلدەرى – قازاق قوعامى ءۇشىن وتە ءقاۋىپتى ەكەنىن ەستە ۇستايىق!
ورازا ۇستا، مەشىتكە بار، ناماز وقى، ءبىراق قازاق ەكەنىڭدى ۇمىتپا!
ءبىز ۇلدارىمىزدى «تەكە ساقالدىلار» مەن «قىسقا بالاقتىلاردىڭ» قۇلدارى مەن قۇرباندارى بولۋ ءۇشىن، ال قىزدارىمىزدى «تەكە ساقالدىلار» مەن «قىسقا بالاقتىلاردىڭ» كۇڭدەرى بولۋ ءۇشىن دۇنيەگە اكەلگەن جوقپىز!
ءبىز ءوز ۇل-قىزدارىمىزدىڭ قازاق قوعامىنىڭ وزىق ويلى، تەڭ دارەجەلى وكىلدەرى بولۋىن قالايمىز جانە سول ءۇشىن كۇرەسەمىز!
ۇل-قىزدارى «قىسقا بالاقتىلار» مەن «تەكە ساقالدىلاردىڭ» ارانداتۋشى ءدىني اعىمدارىنىڭ قۇرباندارى مەن كۇڭدەرىنە اينالىپ وتىرعان اتا-انالاردان، سونداي-اق ۇسىنىس-پىكىر بىلدىرگىسى كەلەتىن تىلەكتەس ازاماتتاردان مىنا ەلەكتروندىق مەكەن-جاي بويىنشا mzhakyp@mail.ru حات-حابار كۇتەمىز!
قۇرمەتپەن،
مىرزانتاي قوجاباي ۇلى جاقىپ،
«اتا-انالار ءدىني اعىمدار قىسىمىنا قارسى!» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسىن قۇرۋ تۋرالى باستاماشى توپتىڭ قوعامدىق نەگىزدەگى ءتوراعاسى، ل.ن. گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تەلەراديوجۋرناليستيكا جانە قوعاممەن بايلانىس كافەدراسىنىڭ دوسەنتى، PhD دوكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، of Associate Professor.
استانا قالاسى، 2014 جىلدىڭ 23 قىركۇيەگى.
