«ديماش» جايلى ەسسە-كىتاپ دۇنيەگە كەلدى. شىن ايتايىق، ديماشتىڭ جانكۇيەرلەرى ءۇشىن، بالاسىنىڭ قىتايدان تولاعاي جەڭىسپەن ورالعانىنا ءالى دە سەنبەي جۇرگەن، اۆاسيا مەن سەنساسيادان باسى اينالىپ، ەسەڭگىرەپ جۇرگەن قازاق ءۇشىن بۇل ۇلكەن سيۋرپريز بولدى. وسىنداي ەرەكشە مانەردە جارىق جۇلدىزىمىز ديماش جايلى كىتاپ شىقتى دەگەن جاڭالىقتى العاش ينستاگرامنان وقىپ بىلدىك. اۆتورى قازاقتىڭ سۇيىكتى اقىن قىزى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، ەۇۋ-نىڭ «تەلەراديو جانە PR» كافەدراسىنىڭ دوسەنتى وڭايگۇل تۇرجان. قۋانىشى قوينىنا سىيماي، العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ حالىقتان ءسۇيىنشى سۇراپ، تۇساۋى ءالى كەسىلمەگەن دۇنيەگە اقپاراتتىق دەمەۋ كورسەتكىسى كەلگەن قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى اقىن وڭايگۇل تۇرجانمەن سۇحبات قۇرعان بولاتىن.
–كىتاپتى جازۋ، ونى باسىپ شىعارۋ ءبىراز ۋاقىتتى كەرەك ەتەتىن جۇمىس. ەگەر دە بۇل كىتاپ ونىڭ جەڭىسىنە ارنالسا، ءسىز كىتاپتى قاشان جازىپ ۇلگەرگەنسىز؟ ديماشتىڭ الەم ءانشىسى اتانىپ، ەلگە ورالعانىنا كوپ بولا قويعان جوق. الدە ديماشتىڭ جۇلدىزى ەرەكشە جارقىرايتىنىن الدىن-الا سەزدىڭىز بە؟
كىتاپتاعى اڭگىمە ديماشتىڭ جەڭىسى تۋرالى عانا ەمەس. ونىڭ جەڭىسى «I am a Singer» باستالعاندا العاش ورىنداعان انىنەن-اق باستالعان. كونكۋرس قورىتىندىسىندا قانداي ورىن الاتىندىعىنا قاراماستان، ونى الەم مويىنداپ قويدى. مەن دە سول الەمنىڭ ءبىر ءتۇيىر بولشەگى ەدىم. انشىلىك دەگەن گراممەن ولشەنەتىن سالماق ەمەس. انشىلىك انشىلىكپەن عانا ولشەنەدى. مەن ديماشتىڭ جالپى انشىلىك تالانتى تۋرالى، ونىڭ تۇپكى نەگىزى تۋرالى جازدىم. كورەرمەندەر مەن ولاردىڭ ونەردى باعالاۋىنىڭ سەبەپتەرى، كونكۋرستىڭ ءوزى، جۇڭگو كورەرمەندەرىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى جازدىم. وتكەن جىلى «سلاۆيان بازارىنداعى» جەڭىسىنەن كەيىن ءبىز ءوزىمىزدىڭ «تۇمار» جۋرنالىمىزدا ديماشپەن سۇحبات جاريالاعان بولاتىنبىز. سول كەزدە ول «تانىمال ءانشى تامارا اساردىڭ گرۋزيننىڭ كونترالتو ءانشىسى تامارا گۆەردسيتەليمەن قوسىلىپ «اقباياندى» ايتقانى مەنى ءتانتى ەتتى. مەن دە شەتەلدىڭ «مەن» دەگەن انشىلەرىمەن قازاقتىڭ حالىق ءانىن شىرقاعىم كەلەدى» دەگەن بولاتىن. «I am a Singer» باستالعاندا ونىڭ ءدال سول باعىتقا بەت بۇرعانىنا جانە ءدال سول ارمانىنا جەتپەي قويمايتىنىنا كۇمانىم قالعان جوق. «I am a Singer» كونكۋرسىنداعى العاشقى ءانىن ايتىپ شىققاننان كەيىن مەن ديماشتىڭ اكەسى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قانات ايتبايەۆتان سۇحبات الدىم. سۇحباتقا كوپ اڭگىمە سىيمايتىنى بەلگىلى. ءبىراز ويلارىم ايتۋسىز قالدى. قاناتقا تەلەفون سوعىپ، ايتايىن دەگەندەرىمنىڭ تەڭ جارتىسى سىيماي قالعاندىعىن، ەندى ونى ماقالا ەتىپ جازۋعا نيەتتى ەكەندىگىمدى ايتىپ، كەلىسىمىن الدىم. دەگەنمەن، ديماش كوڭىلدىڭ تۇكپىرىندەگى ءان ونەرى جايلى ىشتە جاتقان تالاي ويلارىمدى قوزعاپ جىبەردى. ەندى ول ماقالانىڭ دا كولەمىنە سىيمايتىن بولدى. ءسويتىپ وسى كىتاپ از ۋاقىتتىڭ ىشىندە جازىلدى. مەن جازايىن دەپ جازعان جوقپىن، ءوزى جازىلدى دەگەنىم دالىرەك بولاتىن شىعار. بۇل ءبىر جاعىنان تالانتتى دەر كەزىندە باعالاۋعا ءوز تاراپىمنان قوسقان شاعىن عانا ۇلەسىم دەپ ەسەپتەيمىن.
–ديماش قاتەلەسپەسەم، ءسىزدىڭ جەرلەسىڭىز. ءبىر توپىراقتان شىعۋلارىڭىز دا ءوز اسەرىن تيگىزگەن شىعار؟
جوق، ديماش مەنىڭ جەرلەسىم ەمەس. ول – اقتوبەدەن. مەن – ماڭعىستاۋدان. ماعان اسەر ەتكەنى ونىڭ تەك انشىلىگى عانا دەسەم، ول قىسقا قايىرعاندىق بولادى. ول الەم الدىندا ءوزىنىڭ قازاقى تاربيەسىن كورسەتتى. الەم الدىندا قازاقى تاربيە دەگەنىمىز – پاراساتتىلىق جانە پاتريوتتىق ەكەندىگىن تانىتتى. ۇلكەن ساحنادان «اسسالاۋماعالايكۋم!» دەپ امانداسىپ، تەك قازاق تىلىندە سۇحبات بەردى. مۇنىڭ ءوزى ءوز ەلىمىزدە ءجۇرىپ، ءوز تىلىمىزدە سويلەۋگە نامىستاناتىن قازاقتاردىڭ الدىندا ءتىلىمىزدىڭ بەدەلىن التىن تاققا وتىرعىزدى دەر ەدىم. بۇل تەك مەنىڭ عانا ەمەس، تالاي قازاقتىڭ كوڭىلىنە قۋانىش سىيلاعانى انىق.
– «مۋزىكا تۋرالى تەك مۋزىكاتانۋشىلار جازسىن» دەگەن ەرەجە بار شىنىمەن دە. ءسىز ول ەرەجەدەن كەشىرىم سۇراپسىز. «ءبىز ديماش ارقىلى ءوزىمىزدى باسقاشا تاني باستادىق» دەپسىز ينستاگرامداعى جازباڭىزدا. سوندا بۇل كىتاپ مۋزىكا جايلى ما، قازاقتى تانۋ جايىندا ما؟ ەسسە-كىتاپتىڭ بۇرىنعى كىتاپتارىڭىزدان ەرەكشەلىگى نەدە بولماق؟
بۇل كىتاپ، ارينە، ديماش تۋرالى. ال ديماش تۋرالى اڭگىمەنىڭ مۋزىكا، جالپى ءان ونەرى تۋرالى اڭگىمەدەن الشاق تۇرمايتىنى بەلگىلى. مۋزىكاتانۋشى بولماسام دا، مۋزىكا تۋرالى جازعان سەبەبىم مىناۋ: مۋزىكا مۋزىكا ءۇشىن ەمەس. ول سونى تىڭدايتىن حالىق ءۇشىن. تىڭدارمان بار بولسا – ونەر بار. باعالايتىن تىڭدارمان جوق بولسا، ونەر دە جوق. ونەردىڭ سۋسىندايتىن وزەگى – حالىقتىڭ كوكىرەگىندە. مەن سول تىڭدارمان حالىقتىڭ ءبىرى رەتىندە ونەرگە دەگەن، انشىلىككە دەگەن جانە ديماشتىڭ ونەرىنە دەگەن ءوز كوزقاراسىمدى ايتتىم. كورەرمەنگە باعا بەرىپ كورمەگەن باسىمىز – كورەرمەندى ءجاي انشەيىن ەرىگىپ كەلىپ وتىرعاندار رەتىندە قارايتىندىعىمىزدى ولار تۋرالى ءبىر اۋىز اڭگىمە جازبايتىندىعىمىز ارقىلى دالەلدەپ جۇرگەن سياقتىمىز. ءبىز نەگىزىندە ونەر يەسىنە قانشاما قول سوعاتىن بولساق، كورەرمەنگە ودان دا زور قول سوعۋىمىز كەرەك. ونەردى ولتىرمەي كەلە جاتقاندىعى ءۇشىن. مەن وسى تۋرالى دا جازدىم. ءبىز يميدج دەگەن ماسەلەگە نەمقۇرايلى قاراپ كەلە جاتقانداردىڭ ءبىرىمىز. مۇلدەم قاتە. ديماشتىڭ يميدجىنە قاراپ وتىرىپ مەن سونى ۇقتىم. ءبىز تالاي نارسەنى جوعالتقاندارمىز. مەن سونى جازدىم. ءبىز ءتىپتى ءوزىمىزدى وتە كۇردەلى جاراتىلىس رەتىندە تانۋدان دا باس تارتقان سياقتىمىز. سونى جازدىم. وسىنىڭ ءبارى ديماشتىڭ ءانىن تىڭداپ وتىرعاندا كەلگەن ويلار. ديماش ءبىزدىڭ ۇيىقتاپ قالعان نەمەسە كوڭىل مۇحيتىمىزعا باتىپ كەتكەن سەزىمدەرىمىز بەن وي-تۇيىندەرىمىزدى قايتا ءتىرىلتتى. ال بۇل كىتاپتىڭ جازىلۋ ەرەكشەلىگىن وقىرمان ءوزى ايتاتىن شىعار.
– ديماش سىزگە ەكسكليۋزيۆتى سۇحبات بەردى مە؟ «ديماش» ەسسە-كىتابىندا ديماش جايلى ەش جەردە ايتىلماعان دۇنيە وقىرمانعا جاريا بولادى ما؟
ديماش ماعان ەكسكليۋزيۆتى سۇحبات بەرگەن جوق. ول «I am a Singer» كونكۋرسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارىمەن جاسالعان كەلىسىمشارتى بويىنشا ازىرگە سۇحبات بەرە المايتىنىن الپامىس شاريموۆ تا، قانات ايتبايەۆ تا ايتقان. سوندىقتان باسقا جۇرت بىلمەيتىن جاڭالىق دەگەننەن گورى، بۇل كىتاپتا ديماشتىڭ باسقا جۇرت نازار اۋدارماعان قىرلارى تۋرالى ايتىلدى دەسەم دۇرىسىراق بولادى. جالپى ەرەكشە تالانت يەسى ادامدار ءوزىنىڭ ىس-قيمىلىمەن، سويلەگەن سوزىمەن نەبىر كەشەندى ويلارعا سىلتەمە جاساپ جۇرەدى عوي. سول سىلتەمەلەر كوپتەگەن ماسەلەلەر جايلى اڭگىمە قوزعاتتى.
–كەزىندە وتاندىق ءبىر مۋزىكالىق-تەليەۆيزيالىق جوبا بارىسىندا ايتىسكەر اقىن رينات زايتوۆ ديماشتى قاتتى سىنعا العان بولاتىن. ديماش قىتايدا جۇرتتى تاڭ قالدىرا باستاعاندا ەسكى سول ۆيدەو عالامتوردا قايتا تارالا باستاپ، شۋ شىعاردى. «ديماشتا» رينات زايتوۆقا ورىن بار ما؟ ونىڭ اعىنان جارىلىپ، سۇحبات بەرگەنى حالىققا كەرەك سياقتى.
تالانتقا ءار كەزدە ءار ءتۇرلى باعا بەرىلۋى مۇمكىن. ول باعالاۋشىعا بايلانىستى. ءبىراق شىن تالانت يەسى باعالاۋشىنىڭ دەڭگەيىنە تاۋەلدى ەمەس.
–ەلباسى ديماشتى قابىلداعان كەزدە «قازاق دەگەن حالىق وتە جاقسى كورگەننەن قۇشاعىنا قىسىپ، ءولتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن، سودان بايقا» دەپ اتالىق اقىلىن ايتتى. قازاقتىڭ ماحابباتى قاسىرەتكە اينالماس ءۇشىن ديماش نەدەن ساقتانۋ كەرەك؟ ءوزىن قالاي ۇستاعانى دۇرىس؟
قازاقتىڭ ماحابباتى قاسىرەتكە اينالا قويماس. وعان ءبىلىمىن شىڭداۋ كەرەكتىگى تۋرالى مايرا مۇحامەد قىزى دا، ايمان مۇساحودجايەۆا دا ءوز پىكىرلەرىن بىلدىرگەنىن وقىدىم. ناعىز تالانت يەسىنىڭ اينالاسىندا قىزعانىش تا قاتار شاۋىپ جۇرەتىنى تۇسىنىكتى. ءبىراق، ونىڭ ءبارى قانداي دا ءبىر اۋىر كەسەلىن تيگىزىپ كەتەر دەپ ويلامايمىن. ەلباسى ايتقانداي، دەنساۋلىعىن كۇتىپ، ءار نارسەگە سالماقپەن قاراپ جۇرسە، حالىقتىڭ شىنايى ماحابباتىنىڭ ءوزى ديماشتى ءالى تالاي بيىكتەرگە جەتكىزەدى.
–كىتاپ قازاق تىلىندە. ديماش الەمدىك ماسشتابتاعى جۇلدىز. نەگىزگى (بۇل جەردە ديماش ءۇشىن ولىپ-وشۋگە دايىن كادىمگى فاناتتاردى ايتىپ وتىرمىن) جانكۇيەرلەرى قىتايدا. قىتايدان اۋدارىپ باسايىق دەگەن ءوتىنىش-ۇسىنىستار تۇسپەدى مە؟ تۇسسە، قانداي شەشىم قابىلدايسىز؟
قىتايدان قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتقاندار بار. ال ونى جۇڭگو تىلىنە اۋدارتۋ ماسەلەسىن ۋاقىت كورسەتەر دەپ ويلايمىن. كىتاپتىڭ جارىققا شىققانى دا كەشە عانا عوي.
–ديماشتىڭ اتا-اناسى قانات پەن سۆەتلانا كىتاپتىڭ دۇنيەگە كەلۋى بارىسىندا قانداي ءرول وينادى؟ ديماشتىڭ بالالىق شاعى كىتاپتا قامتىلعان با؟
كىتاپتا قاناتتىڭ دا، سۆەتلانانىڭ دا ايتقان وي-پىكىرلەرى بارشىلىق. ءتىپتى نەگىزىنەن وسى كىسىلەردىڭ ايتقاندارىنا سۇيەنىپ جازدىم دەسەم دە بولادى. ديماشتىڭ بالا كەزدەگى ومىرگە كوزقاراسى تۋرالى دا جازدىم. ول كوزقاراستى قايدان تاپقانىم كىتاپتا جازىلعان.
–كىتاپتىڭ جارناماسىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا ارنايى پيار مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنەسىز بە؟
جوق، جۇگىنبەيمىن. مەن ءوزىم پيار تەورياسى مەن پراكتيكاسى تۋرالى ستامبۋل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارى ايدەمير جانە ايلا وكايمەن بىرىگىپ وقۋلىق جازعان مامانمىن. «يميدجەلوگيا» اتتى وقۋ قۇرالىنىڭ اۆتورىمىن. سولاي بولا تۇرا، ارنايى پيار ماماندارىن جالداعانىم ۇيات شىعار. ءبىراق، ءبىزدىڭ قازاقستاندا كىتاپ پيارى دەگەن مۇلدەم جوق دەۋگە بولادى. كەرىسىنشە، شەتەلدىك اۆتورلاردىڭ كىتاپتارىن جاقسى تانىستىرامىز. ال ءبىزدىڭ قازاقستاندىق اۆتورلاردىڭ قانشاما تاماشا تۋىندىلارى وقۋشىسىن تابا الماي، سورەلەردەن قاراپ تۇر. سوندىقتان پيار ماسەلەسى بىزدە وتە كەنجە قالعانىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ونى دامىتۋ ءۇشىن ءبىز ءقازىر ۋنيۆەرسيتەتتە ارنايى ماماندار دايارلاپ جاتىرمىز.
–كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىن قاي قالادا، قالايشا كەسپەكشىسىز؟
كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىن استانادا وتكىزەمىز بۇيىرتسا. تاياۋ ارادا بولاتىن شىعار.
–تۇساۋكەسەردە كۇتپەگەن توسىنسىي ۇيىمداستىرىلادى ما؟
توسىن سىي تۋرالى ازىرگە ويلانعانىمىز جوق.
وڭايگۇل حانىم، «ديماش» اتتى كىتابىڭىزدىڭ جارىققا شىعۋىمەن قۇتتىقتايمىز. ديماش ىنىڭىزگە قولداۋ ءبىلدىرىپ، قولتىعىنان دەمەپ، كىتاپ كەيىپكەرى اتانۋىنا سەبەپكەر بولعانىڭىز ءۇشىن ديماش جانكۇيەرلەرى اتىنان العىس بىلدىرەمىن. قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى سىزگە شىعارماشىلىق تابىس تىلەيدى.
سۇحباتتاسقان جازيرا بايدالى
