ەلىمىزدەگى ەڭ ەلەۋلى داتالاردىڭ ءبىرى – 9 مامىر – جەڭىس كۇنى جاقىنداپ كەلەدى. جەڭىس كۇنى – سان مىڭداعان ۇرپاق ءۇشىن ورتاق مەرەكە. بەيبىتشىلىكتىڭ ماڭگى جاسامپازدىعىن، اقتىق دەمى قالعانشا وتانىن قورعاعان جاۋىنگەرلەردىڭ ايبىنى، تىلداعى جۇمىسشىلاردىڭ ەرەن ەڭبەكتەرىنىڭ ماڭگى وشپەيتىندىگىن دالەلدەيتىن بەلگى. بۇل كۇن – ابىرويىمىز بەن داڭقىمىز ارتقان كۇن. اتا-بابامىزدىڭ تاباندىلىعى مەن ەرلىگى، وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ ارقاسىندا قاتال سوعىستىڭ ناتيجەسى جەڭىسپەن اياقتالعان كۇن.

وتان ءۇشىن وتقا كۇيگەن اتا-بابامىزدىڭ ەرلىگىن ۇلىقتاۋ ەندىگى ءبىزدىڭ ەنشىمىزدە. اتاۋلى كۇننىڭ ءمانىن، قاسيەتىن جوعالتپاي كەلەسى ۇرپاققا جەتكىزۋ دە بۇگىنگى جاستاردىڭ ۇلكەن مىندەتى. سوعان بايلانىستى ءار جىلى جەڭىس كۇنىنە وراي مەرەكەلىك ءىس-شارالار ءوتىپ تۇرادى. وتكەن جىلداردى «جەڭىس كۇنى» مەرەكەسىنىڭ قارساڭىندا ەلىمىزدىڭ ۇلكەن-كىشىسىنە «گەورگيي لەنتاسى» تاراتىلاتىن ەدى. بۇل ءداستۇر العاش رەسەيدە 2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا باستالعان. ونىڭ ماقساتىن ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسىپ، جەڭىسكە جەتۋگە سەپتىگىن تيگىزگەن ارداگەرلەرىمىزدى ەسكە الىپ، ولاردى ارداق تۇتۋ بولسا، ەكنىشىدەن قوعام نازارىن ارداگەرلەر ماسەلەسىنە نازار اۋدارۋ دەپ ءتۇسىننىپ جۇردىك. ءسويتىپ رەسەيدە دە، ەلىمزىدە دە سارى-قارا ءتۇستى گەورگيا لەنتاسى سانگە اينالعان. كوشەدەگى تۇرمىستىق قۇرالدار، ءتىپتى كولىكتەرگە دەيىن وسى لەنتالارمەن كومكەرىلگەنى ەسىمىزدە. سىرتتاي قاراعاندا، بۇل لەنتالارجەڭىس كۇنىنىڭ سيمۆولى رەتىندە كورىنگەنىمەن، قوعام بەلسەندىلەرى كورشىمىزدىڭ، ياعني رەسەيدىڭ يدەولوگيالىق قارۋىنا اينالىپ بارا جاتىر دەگەن پىكىرلەرى كۇدىك تۋدىردى. مۇنداي لەنتالاردىڭ قازاق جەرىندە تاراتىلۋى تاڭسىق كورىندى. گەورگيا لەنتاسىن جانداندىرۋ – رەسەي يدەولوگياسىن ساناعا ءسىڭىرۋدىڭ ءبىر كورىنىسى دەپ بولجاعان ازامتتارىمىز دا بولدى. بىرنەشە قوعام بەلسەندىسى قارسى شىعىپ، گەورگيي لەنتاسىن رەسەيدىڭ جىمىسقى ساياساتىنا بالادى. كەڭەس اسكەرىنە قاتىسى جوق اتالمىش لەنتانى 1941-1945 جىل ارالىعىندا بولعان سوعىس بەلگىسى رەتىندە تاعۋ تاريحي قاتەلىك دەپ، مۇنداي ءىس-شاراعا تۇبەگەيلى قارسى بولعان.

وسى جاعدايلار ەسكەرىلىپ 2015 جىلى ەلىمىزدە ۇلى جەڭىسكە وراي «گەورگيي لەنتاسىنىڭ» بالاماسى رەتىندە جەڭىس لەنتاسى جاسالدى. جەڭىس سيمۆولىنىڭ واندىق نۇسقاسى كوك ءتۇستى جىبەك ماتادان دايىندالعان. ۇزىندىعى – 30، ال ەنى – 3 سم. ۇلتتىق ويۋمەن كومكەرىلگەن لەنتانىڭ ەكى شەتىندە وتان سوعىسىنىڭ وردەنى بەينەلەنگەن. ءسويتىپ، 2015 جىلدان باستاپ ەلىمزدىڭ ءار قالاسىندا جەڭىس كۇنىنە وراي «جەڭىس لەنتالارىن» تاراتۋ اكسياسى ءوتىپ كەلەدى.

اكسيانىڭ باستى ماقساتى – ۇلى وتان سوعىسىنا ەلى مەن جەرى ءۇشىن جاۋمەن شايقاسقان قاھارمان جاۋىنگەرلەردىڭ ەرلىگىن ماڭگىگە ۇرپاق ساناسىندا قالدىرۋ.  

ءار جىل سايىن ەلوردادا جەڭىس كۇنى قارساڭىندا ەل يگىلىگى مەن بولاشاق ۇرپاقتىڭ بوستاندىعى ءۇشىن ءوز ءومىرىن  قيعان جانداردى، سوعىس جىلدارىن جانە ولاردىڭ ەرلىكتەرىن ەستە ساقتاپ قالۋعا باعىتتالعان «جەڭىس لەنتاسى» جىل سايىنعى شاراسى وسى جىلى دا ۇيىمداستىرىلدى.

بيىل پاتريوتتىق اكسيا اياسىندا لەنتالار 6-9 مامىردا ساعات 10:30-دان 18:30-عا دەيىن قالانىڭ بىرنەشە نۇكتەسىندە، سونىڭ ىشىندە «بايتەرەك» مونۋمەنتىنىڭ، «حان شاتىر»، «Mega Silk way» ساۋدا ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىنىڭ ماڭىندا، قالالىق الاڭدا جانە ستۋدەنتتەر ساياباعىندا تاراتىلادى.

بۇدان بۇرىن ءساۋىردىڭ اياعىندا شىمكەنت قالاسىندا جيىرماعا جۋىق بەلسەندى تۇرعىندارعا 9 مامىر مەرەكەسىنە ارنالعان لەنتا تاراتىپ، اكسيا وتكىزدى.

اكسيانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى، «اعارتۋشى» قوعامدىق قوزعالىسىنىڭ ءتوراعاسى ءومىر شىنىبەك ۇلى سول سوعىستاعى سوۆەت اسكەرى جەڭىسىنىڭ ءرامىزى رەتىندە كورىنىپ جۇرگەن گەورگيي لەنتاسىنىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا ەش قاتىسى جوق ەكەنىن ايتقان.

«ءبىز تاراتىپ وتىرعان لەنتانىڭ ءتۇسى – بايراعىمىز سەكىلدى كوك تۇستەس. قازاقتىڭ ويۋ-ورنەگىمەن ورنەكتەلگەن. دوڭگەلەك تاڭبادا «9 مامىر» دەپ جازىلعان. بۇل جەڭىس كۇنىن اڭعارتادى» دەدى ول.

بۇل شارا 9 مامىرعا دەيىن جالعاسىن تاپپاق.

قامشىگەر: گۇلىم جاقان