ايگىلى ۆانگا ەمدەي الماعان ادامدى قاراقۇمداعى قارامولدا دەرتىنەن ايىقتىردى

/uploads/thumbnail/20170710050308503_small.jpg

قاراقۇمدا ەمشىلىگىمەن تالاي جانعا شاپاعاتى تيگەن قارامولدا اۋليە ءومىر سۇرگەن. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دۇنيەدەن وزعان ابىز اقساقالدىڭ قاسيەتىنە الىستاعى بولگارلىق ساۋەگەي ۆانگا دا باس يگەن، دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى Baq.kz پورتالىنا سىلتەمە جاساپ.

قارامولدا اتامىزدىڭ الدىنا ۇلتى دا، ەلى دە باسقا جاندار كەلىپ، ەم الاتىن بولعان. قارامولدا اتانىڭ جاسى 76-عا كەلگەن ۇلى جاقسىلىقتىڭ ايتۋىنشا، اكەسىنە ەمدەلۋگە جەر-جەردەن – قازاقستاننىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن، رەسەيدەن، وزبەكستاننان، قىرعىزستاننان ادامدار ءجيى كەلەتىن.

«1959 جىلى جازدىگۇنى 9-سىنىپتى ءبىتىرىپ دەمالىستا جۇرگەن كەزىم. اكەم جىلقى باعاتىن، ءبىراق سول كەزدە ول دا دەمالىس العان ەدى. قاسىمىزدا تاعى ءبىر قويشى بار، ۇشەۋىمىز قۇدىقتىڭ جانىندا وتىرعاندا ءۇش ادام كەلدى، ەكەۋى ورىسقا ۇقسايدى، ءبىرى قازاق. قازاق ءتىلماش بولسا كەرەك. اكەممەن تىلدەسكەندە ول ايتقان سوزدەرىن اۋدارىپ بەرىپ وتىردى. سويتسە، ولار ۋكراينادان ەكەن. مۇندا بولگاريالىق ۆانگا دەگەن ايەل ءجون سىلتەگەن. «بىزگە قارامولدا اتانىڭ ەمشىلىك قاسيەتىن ۆانگا ايتتى. «قازاقستاندا، قۇمنىڭ اراسىندا ءبىر قاريا كىسى تۇرادى. سەندەردىڭ ناۋقاستارىڭنىڭ ەمى سول كىسىدەن» دەگەن سوڭ الىس تا بولسا دەرتىمىزگە داۋا ىزدەپ كەلدىك» دەدى سالاردىڭ ءبىرى. قانداي اۋرۋمەن اۋىرىپ كەلگەنىن بىلمەيمىن، ول كەزدە بالا ەدىك قوي. ءبىراق دەرتىنەن ايىعىپ، جاقسى بولىپ قايتتى. ۆانگا جىبەردى دەپ كەلگەن سول ادامدار ەكى قاپ كونسەرۆى اكەلگەنى ەسىمدە. مۇسىلماندار ۇيىنەن تاماق بەرمەيدى دەپ ەسىتىپتى. اكەم مال سويدىرىپ كۇتىپ الدى. كەتەرىندە اكەلگەن كونسەرۆىلەرىن بىزگە تاستاپ كەتتى. ول كەزدە كونسەرۆى دەگەندى كورمەگەنبىز، تاڭسىق قوي، سونى جەپ ءماز بولعانىمىز ەسىمدە»، – دەپ ەسكە الدى جاقسىلىق.

قازالى وڭىرىندەگى قاراقۇمدا تاپا دەگەن ەلدى مەكەندە تۇراتىن امانجول جۇمابەكوۆ قاريا دا قارامولدا اۋليەنىڭ قاسيەتىن كوزبەن كورگەن.

«مەنىڭ اكەم جۇمابەك قارامولدامەن بىرگە جىلقى باقتى. سول كەزدە ول كىسىنىڭ كەرەمەتى مەن ەمشىلىك قاسيەتىن ادامدار ايتىپ جۇرەتىن. ءبىزدىڭ قازالى وڭىرىندە ول كىسىگە ەمدەلمەگەن ادام كەمدە-كەم شىعار. «مەنىڭ قولىمنان نە كەلەدى؟ ءبارى اللا تاعالانىڭ قولىندا، اللادان جاردەم سۇراڭدار» دەيتىن ەمدەلۋگە كەلگەندەرگە. ەمدەگەنى ءۇشىن ەشكىمنەن اقى سۇراعان ەمەس. مەنىڭ اكەم ول كىسىدەن ءبىراز جاس كىشى بولسا دا، اراق ىشپەيتىن ادام بولعان سوڭ با ءبىزدىڭ ۇيگە ءجيى كەلەتىن. ءوزى وتە از سويلەيتىن، سابىرلى بولاتىن. ابايدىڭ ولەڭدەرىن جاتقا بىلەتىن، ليەۆ تولستويدىڭ جازعاندارىن وقيتىن. قارامولدا بالالاردى پىشاقسىز سۇندەتكە وتىرعىزاتىن. مەنى دە پىشاقسىز سۇندەتتەگەن سول كىسى. ءقازىر 70-تەمىن. زامانداستارىمنىڭ كوبى سول كىسىنىڭ الدىنان وتكەن»، – دەدى امانجول اعا.

ايتا كەتەيىك، قارامولدا اۋليەنىڭ شىن ەسىمى – المۇحاممەد قالدىباي ۇلى. ول قازالى ۋەزىندە 17ء-شى اۋىلدا (قازىرگى مۇراتبايەۆ اۋىلى) 1892 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. 100 جاساعان اۋليە قازالى اۋدانىنىڭ قازىرگى جانقوجا باتىر اۋىلىنا قاراستى قاراقۇمنىڭ جەتىمشاعىل دەگەن جەرىندە (شاكەن) 1992 جىلى قايتىس بولعان. بۇقاراداعى اتاقتى «كوكىلتاش» مەدرەسەسىندە تاجىكتىڭ اتاقتى عۇلاماسى سادريددين ايني، بەلگىلى شايىر تۇرماعامبەت ىزتىلەۋۇلىمەن قاتار وقيدى. سوندا جەتى جىل ءدارىس الىپ كەلگەسىن ەلگە قىزمەت قىلادى.

قاتىستى ماقالالار