ماسساگەت قازاق جاستار پورتالىنىڭ «اينا» اتتى جوباسىندا ىشىاكى سىرىمەن بولىسۋگە كەلگەن كەزەكتى تۇلعا بەلگىلى قازاقستاندىق عالىم جانە قوعام قايراتكەرى، فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى (1988)، پروفەسسور (1990)، قازاقستان ۇعا-نىڭ اكادەميگى اسقار جۇمادىلدايەۆ.
ءار ادام ءوزى تاڭداعان باعىت بويىنشا جۇرەدى، سول باعىتتىڭ توڭىرەگىندە وي تولعايدى، تون پىشەدى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ادالدىقتى جوعارى سانايتىن اسقار جۇمادىلدايەۆ جەكە تۋى بولسا، تۋعا ەسەكتىڭ باسىن بەينەلەيتىنىن ايتتى.
نەگە دەسەڭىز، ادامزاتقا ەڭ كوپ پايدا اكەلگەن جانۋار – ەسەك. وتىندى دا تاسيدى، سۋدى دا تاسيدى، تەزەكتى دە تاسيدى، قارا جۇمىستىڭ ءبارىن ىستەيدى، ءبىراق جۇرتتىڭ ءبارى ەسەكتى سوگەدى دە جۇرەدى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا، ماتەماتيكا دا ءدال سونداي. جۇرتقا ەڭ كوپ پايدا اكەلەتىن سالالاردىڭ ءبىرى – ماتەماتيكا، ءبىراق جۇرتتىڭ زارەسىن الاتىن دا – ماتەماتيكا.
«ماتەماتيكانى مەن كەي-كەزدە ەسەككە تەڭەيمىن. ەسەكتىڭ ەتى حارام، ءىسى ادال»، - دەيدى جۇمادىلدايەۆ.
ول ءۇشىن ەڭ ۇلى ماتەماتيك – ءال حورەزمي. ال-حورەزمي ۇستانعان پرينسيپ – مينۋستى پليۋسكە اينالدىرۋ. دەمەك، تەرىس ساندى سان دەپ مويىنداماعان، تەرىس بولسا وڭعا اينالدىرىڭدار دەگەن.
اسقار جۇمادىلدايەۆتىڭ دا ۇستانىمى وسى – مينۋستى پليۋسكە اينالدىرۋ. «جەڭىلىسىڭدى جەڭىسكە، ۇتىلعانىڭدى ۇتىسقا، جاماندىعىڭدى جاقسىلىققا اينالدىر» دەديى ۇستاز.
سۇحبات بارىسىندا ەڭ باستى تاقىرىپ رەتىندە سانالعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ۇشتىلدىلىك، ياعگي اعىلشىن ءتىلىن قالاي دا ۇيرەنۋ. وسى ماسەلە توڭىرەگىندە وي قوزعاعان پروفەسسور قازاقتاردى قىتايلىقتارمەن سالىستىرىپ سويلەدى:
«اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنىپ وتىرعان ءۇندى، جۇڭگو، جاپون اقىماق ەمەس، قازاق تا اقىماق ەمەس. اعىلشىن ءتىلىن قازاق تا ۇيرەنۋ كەرەك. ءبىراق قازاقتىڭ اقىماقتىعى مەن قىتايدىڭ اقىماقتىعىن بايقاپ كورەيىك. قىتايدا اعىلشىن ءتىلى جۇڭگو تىلىنە قوسىمشا رەتىندە وقىتادى، ءبىرىنشى سىنىپتان ون ەكنىشى سىنىپقا دەيىن بارلىق ساباق قىتايشا وتەدى. ءتىپتى، ۇرىمشىدە قازاق مەكتەپتەرى جابىلىپ جاتىر. 5-سىنپىقا دەيىن قىتايداعى بار قازاق قىتايدىڭ تاريحىن وقيدى، سومەن قازاق ءتىلى بىتەدى. ال اعىلشىن تىلىندە قوسىمشا وقىتىلادى. ال قازاق اعىلشىن ءتىلىن قازاق تىلىنە قوسىمشا ەمەس، قازاق ءتىلىنىڭ ورنىنا جۇرگىزەمىز دەيدى. وسى جاعى ماعان تۇسىنىكسىز. مەنىڭ ويىمشا، باستاۋىش، ورتا مەكتەپتىڭ بارلىعى دا مەملەكەتتىك تىلدە وقىتىلۋى كەرەك. ال اعىلشىن ءتىلى قوسىمشا ءپان رەتىندە ەسەپتەلسىن. وسى باعىتپەن كەتە بەرسەك، قازاق ءتىلى – وتباسى ءتىلى بولىپ قالادى. قازاق تىلىندە تەك ادەبيەتتى، تاريحتى عانا ايتۋعا بولادى، باسقا ەشتەڭەنىڭ قاجەتى جوق» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى اسقار جۇمادىلدايەۆ قوعامداعى پروبلەماعا كوز جۇگىرتە وتىرىپ.
