تاريحتاعى الەم سەنگەن جالعان اقپارات انىقتالدى

/uploads/thumbnail/20170710060403352_small.jpg

شەففيلد حاللام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قىزمەتكەرى ديەۆيد كلارك بۇكىل الەم سەنگەن 100 جىل بۇرىنعى جالعان وقيعانى جاريالادى دەپ جازادى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى.

1917 جىلدىڭ كوكتەم ايىندا بريتاندىق گازەت جانتۇرشىگەرلىك وقيعانى جاريالادى. ۋاقىت وتە كەلە ونى حالىقتىڭ نازارىن باسقاعا اۋدۋرۋ ءۇشىن ويلاپ تابىلعان وقيعا دەگەن پىكىرلەر ايتىلدى.

سول ۋاقىتتا بريتانيا قىتايدى انتانتاعا جاقتاسىپ سوعىسۋعا ۇگىتتەپ جۇرگەن.

سول جىلدىڭ اقپان ايىندا North China Daily News گازەتىندە نەمىس گەرمانيا ارمياسى مايىتتەردەن گليسەرين الادى دەگەن ماتەريالدى جاريالادى.  

قايتىس بولعانداردىڭ دەنەسىن قايتا وڭدەيتىنى تۋرالى سىبىس 1915 جىلى پايدا بولعان. الايدا بىردە-بىر رەسمي دەرەك كوزى ونى ناقتى اقپار رەتىندە راستامادى.

Times «نەمىستەر جانە ولاردىڭ ولەكسەلەرى» (Germans and their Dead) دەگەن تاقىرىپپەن ماقالا جاريالادى.  ول العاش رەت 10 ساۋىردە Berliner Lokal-Anzeiger گازەتىندە جارىق كورگەن.

وندا جۋرناليست كارل روسنەر مايىتتەر فابريكاسىنان ءوتىپ بارا جاتقاندا جاعىمسىز ءيىس سەزگەنىن جازادى.

روسنەر جىلقىلار مەن قاشىردىڭ دەنەسىنە قاتىستى قولداناتىن Kadaver ءسوزىن قولدانعان.

Times بەلگيانىڭ ب ا ق دەرەك كوزىن پايدالانىپ، مايىتتەر قالاي وڭدەلەتىنى تۋراسىندا جاعا ۇستاتارلىق دەرەكتەردى جاريالادى.

كەيىننەن ساتيرالىق Punch جۋرنالىندا «ەتپەن نە ىستەيدى؟» دەگەن تاقىرىپپەن ماقالا جاريالاندى. وسىدان كەيىن گەرمانيا بيلىگى تارالعان اقپاراتتى جوققا شىعاردى. 

ءالى كۇنگە دەيىن بۇل اقپاراتتى قانداي ماقساتتا تاراتقانى انىقتالمادى. 

1925 جىلى سەر وستين چەمبەرلەن پالاتادا «جالعان اقپاراتتىڭ» ەشقاشان ەشقانداي نەگىزى بولماعانىن ايتادى.

 

شولۋشى: اسەم المۇحانبەت

قاتىستى ماقالالار